20 Anakarttan 450 Miligramlık Altın Külçesi Çıkarıldı

İsviçre Federal Teknoloji Enstitüsü'nde görev yapan araştırmacılar, peynir üretiminden geriye kalan peynir altı suyu proteinlerini kullanarak elektronik atıklardan altın kazanmanın yeni bir yolunu geliştirdi. Asidik ortamda işlenip kurutulan proteinlerden elde edilen gözenekli sünger, elektronik parçalardaki altını diğer metallerden ayırarak bünyesinde topladı.

Çalışma, elektronik atıkların hızla büyüyen küresel boyutuna alternatif bir çözüm sunuyor. 2023'te dünya genelinde 61,3 milyon ton e-atık ortaya çıkarken, yeni yöntemin kentsel madencilikteki maliyetleri mevcut düzeyin 50'de birine kadar düşürebileceği bildirildi. Bu sonuç, elektronik atıkların çevre üzerindeki etkisine ilişkin uzun yıllardır kabul gören maliyet ve kirlilik varsayımlarını da tartışmaya açtı.

Elektronik cihazların anakartları ile konnektörlerinde, her bir ton malzeme başına 30 ila 100 gram arasında altın bulunabiliyor. Bu miktar, doğal maden yataklarında bulunan altın potansiyelinden yaklaşık 100 kat daha yüksek bir oran anlamına geliyor.

Altının elektronik atıklardan ayrıştırılmasında kullanılan mevcut yöntemler ise yüksek maliyetleri ve yoğun toksik kimyasal kullanımıyla biliniyor. Araştırma ekibi, süt atıklarından elde edilen proteinleri asitli bir ortamda ısıtıp kurutarak oluşturduğu süngerimsi yapı sayesinde, zararlı aşamaları daha çevreci bir sürece dönüştürmeyi hedefledi.

Laboratuvar deneylerinde çöpe atılmış 20 bilgisayar anakartı önce asit çözeltisiyle işlendi. Bu işlem sonucunda anakartlardaki metaller iyonlarına ayrıştırıldı. Daha sonra çözeltiye yerleştirilen protein süngeri, altını seçici biçimde çekerek diğer metallerden ayırdı ve kendi yapısında biriktirdi.

Altınla yüklü sünger, bin derecenin üzerindeki sıcaklıkta eritildi. İşlemin sonunda 450 miligram ağırlığında bir külçe elde edildi. Külçe üzerinde yapılan incelemeler, metalin yüzde 91 altın ve yüzde 9 bakırdan oluştuğunu ortaya koydu.

Araştırma ekibine liderlik eden Raffaele Mezzenga, kullanılan hammaddeler ile enerji için yapılan harcamanın, elde edilen altının piyasa değerinin yalnızca 50'de birine karşılık geldiğini açıkladı. Mezzenga, bu maliyet yapısının yöntemin sanayi ölçeğinde uygulanması hâlinde önemli ekonomik kazanç sağlayabileceğini ifade etti; ancak teknolojinin henüz deneysel aşamadan çıkmadığını da vurguladı.

Uzmanlar, sürecin ilk aşamasında kullanılan asit çözeltilerinin ciddi risk taşıdığına dikkat çekerek yöntemin ev ortamında bireysel olarak denenmemesi gerektiği uyarısında bulundu. Ayrıca günümüzde gerçekleştirilen her Bitcoin işleminin yaklaşık iki iPhone büyüklüğünde e-atık oluşturduğu dikkate alındığında, gıda atıklarından yararlanan bu yaklaşımın elektronik çöplüklerinin azaltılmasında kilit bir rol üstlenebileceği değerlendiriliyor.