ABD Askerleri Irak’tan Tamamen Ayrıldı: Ülkede Egemenlik Bayramı İlan Edildi

ABD’nin Irak’taki askerî varlığı, 2003’te Saddam Hüseyin yönetiminin devrilmesiyle başlayan ve yıllar içinde farklı aşamalardan geçen sürecin ardından sona erdi. Irak hükümetinden bir yetkili, ABD’ye ait tüm muharip birlikler ile lojistik destek unsurlarının ülkeden ayrıldığını bildirdi. Washington yönetimi ise çekilmenin tamamlandığına ilişkin henüz resmî bir açıklama yapmadı.

ABD güçleri, Irak’tan ilk olarak 2011 yılında ayrılmıştı. Ancak IŞİD’in 2014’te Irak’ta geniş alanları kontrol altına almasının ardından, Irak hükümetinin talebi üzerine yeniden ülkeye konuşlandırılmıştı. ABD öncülüğündeki uluslararası koalisyon aynı yıl Irak ve Suriye’de IŞİD’e karşı askerî operasyon başlatmıştı.

IŞİD’le mücadele süreci

Uluslararası kamuoyundan gelen tepkilere rağmen ABD ve müttefikleri 2003’te Irak’ı işgal etmiş, dönemin lideri Saddam Hüseyin’i iktidardan uzaklaştırmıştı. 2014’te başlayan IŞİD operasyonlarının ardından örgütün Irak’ta askerî açıdan yenilgiye uğratıldığı 2017’de, Suriye’deki yenilgisinin ise 2019’da gerçekleştiği açıklanmıştı.

IŞİD, her iki ülkede de daha önce denetimi altında tuttuğu bölgeleri kaybetmesine karşın faaliyetlerini tamamen durdurmadı. Örgüte bağlı hücrelerin Irak ve Suriye’de varlığını sürdürdüğü, zaman zaman saldırılar düzenlediği belirtiliyor.

Irak ile ABD, askerî güçlerin ülkeden çekilmesine ilişkin anlaşmaya 2024 yılında varmıştı. Pentagon verilerine göre son yıllarda Irak’ta yaklaşık 2 bin 500 ABD askeri görev yapıyordu. Çekilme öncesinde bu askerler, Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin başkenti Erbil’de, Bağdat Havalimanı yakınlarındaki bir üste ve başkentte hükümet kurumlarının bulunduğu “Yeşil Bölge”de konuşlanmıştı.

İran yanlısı gruplarla gerilim

Irak’taki güvenlik dengesi, İran savaşıyla birlikte yeniden kötüleşti. Washington ile Tahran arasında geçmiş yıllarda Irak merkezli yaşanan gerilimler, tarafları birkaç kez doğrudan çatışma ihtimaline yaklaştırmıştı.

İran savaşı sırasında İran’dan Irak’a yüzlerce saldırı gerçekleştirildi. Bu saldırılarda Irak’taki ABD tesisleri ve askerlerinin yanı sıra Kürt güçleri de hedef alındı. Son aylarda Irak’ta faaliyet gösteren İran yanlısı milis grupları da Amerikan üslerine roket saldırıları düzenledi.

İran’ın ve Tahran’la ittifak hâlindeki grupların, ABD askerlerinin Irak’tan ayrılmasını olumlu karşılaması bekleniyor. Irak’taki İran yanlısı milislerin de ABD güçlerinin çekilmesiyle eş zamanlı olarak silah bırakması ve ülkenin resmî güvenlik yapısına dâhil edilmesi planlanıyordu. Ancak Başbakan Ali Zeydi, bu düzenlemelerin uygulanmasının 2027 yılının haziran ayına ertelendiğini açıkladı.

Irak’ta dört günlük resmî tatil

ABD askerlerinin çekilmesi için belirlenen takvim, 30 Eylül Çarşamba günü resmen sona erdi. Irak hükümeti, ABD güçlerinin ülkeden ayrılmasını “Egemenlik Bayramı” adıyla resmî tatil ilan etti. Bu karar kapsamında ülkede dört günlük tatil başladı.

Bağdat yönetimi, ABD askerlerinin tamamen çekilmesini ülke egemenliğinin yeniden tesis edilmesi açısından önemli bir gelişme olarak değerlendiriyor. Çekilmenin ardından Irak’ın güvenlik sorumluluğunu kendi kurumları ve güvenlik güçleri üzerinden sürdürmesi bekleniyor.

Türk askerlerinin çekilmesi de gündemde

Irak’taki yabancı askerî varlığına ilişkin gelişmeler Türkiye’yi de ilgilendiriyor. Türkiye’nin Irak’ın kuzeyinde bulunan askerlerini çekmeye başladığı, Başika üssünün kontrolünün ise kademeli olarak Bağdat yönetimine devredilmesinin öngörüldüğü bildirildi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Irak Başbakanı Ali Zeydi’nin geçen hafta New York’ta yaptığı görüşmenin ardından yayımlanan açıklamada, iki ülkenin Sincar’da devlet otoritesinin tamamen kurulması ve yasaklı yabancı silahlı unsurların bölgedeki varlığının sona erdirilmesi konusunda uzlaştığı belirtildi.

Türkiye, Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin onayıyla Başika’daki üssünü Aralık 2015’te kurmuştu. Üste yaklaşık 600 Türk askerinin bulunduğu değerlendirilirken, askerî varlık Ankara ile Bağdat arasında egemenlik ihlali tartışmalarına ve diplomatik gerilime neden oluyordu.

Ankara, Kuzey Irak’taki askerî varlığını PKK’ya karşı yürütülen mücadeleyle gerekçelendiriyor. Türkiye ayrıca Bağdat yönetimini, terör örgütüyle mücadelede yeterli adım atmamakla suçluyordu.