Akaryakıt Fiyatları Katlandı, ÖTV Geliri 94,2 Milyar Lira Azaldı

ABD ile İran arasında başlayan savaşın küresel petrol fiyatlarını yukarı taşımasının ardından Türkiye’de akaryakıt zamlarının tüketiciye etkisini azaltmak amacıyla eşel mobil sistemi uygulamaya konuldu. Vergilerde otomatik artış mekanizması öngören sistem, pompa fiyatlarındaki yükselişin bir bölümünü sınırlarken kamu bütçesindeki Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) tahsilatını da belirgin biçimde düşürdü.

Hazine ve Maliye Bakanlığı verileri kaybı ortaya koydu

Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın genel bütçe gerçekleşmelerine ilişkin verileri, akaryakıttan elde edilen ÖTV gelirlerinde yaşanan gerilemeyi ortaya koydu. Geçen yılın ocak-temmuz döneminde 273 milyar lira olan ÖTV tahsilatı, bu yılın aynı döneminde yüzde 34,4 azalarak 179 milyar liraya indi. Böylece yedi aylık dönemde vergi gelirlerindeki toplam kayıp 94,2 milyar liraya ulaştı.

Akaryakıt fiyatlarının geçen yılın başından bu yana neredeyse iki katına çıkmasına karşın ÖTV gelirleri aynı yönde artmadı. Geçen yıl ocak ayında yaklaşık 45 lira seviyesinde bulunan motorinin litre fiyatı, temmuz ayında 50-55 lira aralığına yükseldi. Bu yıl ise motorinin litre fiyatı 80 liranın üzerine çıktı. Buna rağmen ÖTV tahsilatı, yılın ikinci çeyreğinden itibaren sert düşüş göstererek dip seviyelere geriledi.

Aylık ÖTV tahsilatında nisan ve mayıs kırılması

Hüseyin Gökçe’nin derlediği verilere göre süreç, aylık yaklaşık 50 milyar liralık tahsilatla başladı. Ocak ve şubat aylarında gelirler yüzde 26 ile yüzde 33 arasında değişen artışlar kaydetti ve enflasyona yakın bir görünüm sergiledi. Mart ayında ise ÖTV tahsilatı yüzde 11,5 yükseldi; 32 milyar 512 milyon liradan 36 milyar 272 milyon liraya çıktı.

Nisan ayında eşel mobil sisteminin de devreye girmesiyle tablo tersine döndü. ÖTV geliri bu ay yüzde 81,1 gerileyerek 6 milyar 859 milyon liraya düştü. Mayıs ayında düşüş daha da belirginleşti ve azalış oranı yüzde 89,3’e ulaştı. Bu dönemde tahsilat 4 milyar 432 milyon lirada kalarak yılın en düşük seviyesini gördü.

Haziranda ÖTV geliri yüzde 82,6 oranında azaldı ve 7 milyar 528 milyon lira olarak kayıtlara geçti. Temmuz ayında ise düşüş oranı yüzde 35,4 oldu; aylık tahsilat 30 milyar 658 milyon lirada kaldı. Böylece motorin ve diğer akaryakıt ürünlerinde fiyatlar rekor seviyelere çıkarken, vergi gelirleri fiyat artışlarının aksine aşağı yönlü seyretti.

Eşel mobil desteği ağustosta azaltıldı

Akaryakıt fiyatlarında uygulanan eşel mobil sistemi, 31 Temmuz’a kadar zamların yaklaşık yarısının tüketiciye yansımasını engelledi. Ancak 1 Ağustos’tan itibaren, eylül ayının sonuna kadar geçerli olmak üzere devlet tarafından karşılanan destek oranı yüzde 25’e indirildi.

Motorine her ay 3 liralık ÖTV artışı

Motorin için hazırlanan özel düzenleme kapsamında eylül ayından başlayarak yıl sonuna kadar her ay otomatik 3 liralık ÖTV artışı uygulanması kararlaştırıldı. Bu düzenlemenin ilk adımı pompa fiyatlarına yansıtıldı. ÖTV üzerinden hesaplanan Katma Değer Vergisi’nin de etkisiyle motorinin litre fiyatı toplam 3,6 lira yükseldi.