Haberin öne çıkan noktaları
- Finlandiya Ulusal Galerisi’ne bağlı Ateneum Sanat Müzesi’ndeki sergi, İskandinavya ve Sápmi’den 50 kadın sanatçının 200’den fazla eserini bir araya getiriyor. Ezoterizm, maneviyat ve alternatif bilgi sistemlerini konu alan sergi, 28 Şubat 2027’ye kadar ziyaret edilebilecek.
Ruh ile madde arasındaki bağ, ölümden sonra yaşam ve ruhlar âleminin varlığı, Ateneum Sanat Müzesi’nde düzenlenen “Arcana Borealis – Kuzeyli Kadınlar ve Ezoterizm” sergisinin temel soruları arasında yer alıyor. Finlandiya Ulusal Galerisi bünyesindeki müzede açılan sergi, kadın sanatçıların ezoterizm ve maneviyatla kurduğu ilişkiyi farklı üretim biçimleri üzerinden ele alıyor.
Latince “arcana” ve “borealis” sözcükleri sırasıyla “gizli bilgi” ve “kuzey” anlamına geliyor. Adını bu iki kavramdan alan sergi, 19. yüzyıldan günümüze kadar İskandinav bölgesi ve Sápmi’den kadın sanatçıların ezoterizm, maneviyat ve alternatif bilgi sistemleriyle kurduğu ilişkileri inceleyen ilk büyük ölçekli müze sergisi olma niteliği taşıyor. Sergide 50 sanatçının 200’ü aşkın eseri bulunuyor; seçkide Hilma af Klint, Tyra Kleen ve Tove Jansson gibi tanınmış isimlerin yanı sıra daha az bilinen sanatçılar da yer alıyor.
Seçkide Tyra Kleen’in 1909 tarihli “Forbidden Fruit” adlı, kâğıt üzerine guaş çalışması da bulunuyor. Riddarhuset’teki Tyra Kleen Koleksiyonu’ndan gelen eserin fotoğrafı Bobo Lindblad imzasını taşıyor ve Lindblad Studio tarafından çekildi. Tove Jansson’un yaklaşık 1930-1939 yıllarına tarihlenen “Mysterious Landscape” adlı eseri ise Finlandiya Ulusal Galerisi koleksiyonundan, Ateneum Sanat Müzesi’ne ait bir çalışma; fotoğrafı Hannu Pakarinen çekti.
Küratörler sanat tarihindeki anlatıya dikkat çekti
Ateneum Sanat Müzesi baş küratörü ve serginin ortak küratörü Dr. Marja Lahelma, modern sanat ile ezoterizm, okültizm ve büyü arasındaki bağlantıların geçmişte çoğunlukla ünlü erkek sanatçılar üzerinden incelendiğini belirtti. Lahelma, “Uzun bir süre boyunca sanat tarihine, erkek sanatçılara ve bireysel deha kavramına odaklanan anlatılar hâkim oldu. Bizim odağımız kadınlar ve aynı zamanda topluluk fikrine, birlikte çalışmaya dikkat çekiyoruz” dedi.
Turku Üniversitesi’nden sergi ortak küratörü Dr. Nina Kokkinen de seçkinin farklı üretim alanları arasındaki sınırları sorguladığını ifade etti. Kokkinen, “Arcana Borealis, sanat ile maneviyat, güzel sanat ile zanaat, nesne ile süreç, bireysel sanatçılık ile kolektif üretim arasındaki sınırların, kadın sanatçıların ve ezoterizmin merceğinden bakıldığında nasıl bulanıklaşmaya başladığını gösteriyor” diye konuştu.
Sergide tekstil, seramik ve metal gravürlerin yanı sıra vitray ve mozaik gibi kutsal sanatla özdeşleşen geleneksel malzemeler de kullanılıyor. El işi, bilgi ve becerilerin kadınlar arasında kuşaktan kuşağa aktarılmasını ifade eden matrilineal geleneğin bir parçası olarak ele alınıyor. Geleneksel Sami el işi olan Sámi duodji ise maneviyatı, nesiller boyunca aktarılan örtük bilgiyi ve doğaya ilişkin değerleri bir araya getiriyor.
Sanatçıların bir bölümü, üretimlerinde kendilerine insan dışı bir varlığın yol gösterdiğini dile getiriyordu. Bu rehberlik kimi zaman melekler ya da rehber ruhlarla, kimi zaman da doğadan gelen bir kaynakla ilişkilendiriliyordu. Serginin 2026 tarihli yerleştirme görüntüsünün künyesinde Ateneum Sanat Müzesi, Finlandiya Ulusal Galerisi ve Aleks Talve yer alıyor.
Seçkide Hilma af Klint’in 1915 tarihli “The Dove no 1, Group IX, Series UW” adlı, tuval üzerine yağlı boya eseri de bulunuyor. Çalışma, Hilma af Klint Vakfı’nın izniyle sergileniyor; fotoğraf Moderna Museet’e ait. Anna Cassel’in 1915 tarihli “Untitled II, No. 33” adlı eseri ise tuval üzerine yağlı boya ve metalik boya kullanılarak yapılmış ve özel koleksiyondan sergiye katılmış. Eserin fotoğrafı, Hilma af Klint Vakfı’nın izniyle Anders Fredriksén tarafından çekildi.
Lahelma, serginin Cadılar Bayramı döneminde ya da Fince adıyla Kekri için de ziyaret edilebileceğini söyledi. Ezoterizmin aydınlık ve karanlık temalarıyla ilişkisine değinen Lahelma, “Ölüm gibi temaları sanatta bu ezoterik tema aracılığıyla keşfedebiliriz ve bazen ezoterizmin tam da merkezinde yer alan gizli bilgi, sır bilgi, ışık yerine karanlığı keşfederek bulunabilir” ifadelerini kullandı.
“Arcana Borealis – Kuzeyli Kadınlar ve Ezoterizm” sergisi, Finlandiya Ulusal Galerisi’ne bağlı Ateneum Sanat Müzesi’nde 28 Şubat 2027’ye kadar açık kalacak.
