Avrupa’da geçim krizi büyüyor: 5 ülkede halk sokağa çıktı

Avrupa’da yükselen yaşam maliyetleri, konut krizinin derinleşmesi ve kamu hizmetlerindeki aksaklıklar, Fransa’nın yanı sıra İtalya, İspanya, Portekiz ve Arnavutluk’ta halkı sokağa çıkardı. Fransa’da 500 binden fazla kişinin katıldığı gösterilerde zaman zaman şiddet olayları yaşanırken, ekonomistler yavaş büyüme ve artan kamu borçlarının fiyat artışlarıyla birleşerek toplumsal öfkeyi büyüttüğüne dikkat çekiyor.

Fransa’da başlayan kitlesel eylemlerin ardından dört Avrupa ülkesinde daha vatandaşlar, ağırlaşan ekonomik koşulları ve artan geçim giderlerini protesto etti. Gösteriler sırasında bazı iş yerleri yağmalandı, kamu binaları ateşe verildi ve polisle eylemciler arasında çatışmalar yaşandı.

Ülkelerdeki protestoların doğrudan nedenleri farklılık gösterse de eylemlerin ortak noktasını hayat pahalılığı oluşturuyor. Fransa’da öğretmen sayısındaki yetersizlik ve okullardaki kötü koşullar nedeniyle öğrencilerin başlattığı gösteriler, kısa sürede eğitim sorunlarının ötesine geçerek ekonomik sıkıntılara karşı geniş katılımlı protestolara dönüştü.

İtalya, İspanya ve Portekiz’de ise özellikle kira bedelleri ile konut fiyatlarındaki yükseliş halkın tepkisini artırdı. İtalya’da yaşam maliyetlerindeki artış protestoların başlıca konusu olurken, Milano’da düzenlenen eylemlerde göstericilerle polis arasında çatışma çıktı. Arnavutluk’ta üniversite ücretlerinin yüksekliğine ve eğitim koşullarına karşı çıkan öğrenciler, Başbakan Edi Rama’nın istifasını talep etti.

Fransa’daki ekonomik veriler, halkın üzerindeki baskının boyutunu ortaya koyuyor. Ülkede işsizlik oranı yüzde 8,3’e, genç işsizlik oranı ise yüzde 21,6’ya yükseldi. Eylül ayında yıllık enflasyon yüzde 3,1 olarak hesaplanırken enerji fiyatlarında yıllık artış yüzde 21,3’e ulaştı.

Satın alma gücünün bu yıl yüzde 0,7 gerilemesi bekleniyor. Hesaplamalar, 2024’ten bu yana meydana gelen kaybın dört kişilik bir aile açısından yıllık yaklaşık 1.200 euroya denk geldiğini gösteriyor.

Barınma giderlerindeki artış da Avrupa genelindeki öfkeyi besleyen önemli unsurlar arasında yer alıyor. Portekiz’de konut fiyatları yılın ikinci çeyreğinde yüzde 16,5 yükseldi. Bu oran, Avrupa Birliği ülkeleri arasındaki en yüksek yıllık artış olarak kayıtlara geçti.

İspanya’da 87 yaşındaki bir kadının kirasına yüzde 230 zam yapılmasının ardından evinden çıkarılması, konut krizine yönelik tepkilerin daha da büyümesine neden oldu. Olay, yüksek kira bedelleri ve kiracıların yaşadığı güvencesizlik konusundaki tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.

Capital Economics Avrupa Baş Ekonomisti Andrew Kenningham, krizin temelinde Avrupa ekonomilerindeki düşük büyüme hızının ve hükümetlerin taşıdığı yüksek borç yükünün bulunduğunu belirtti. Kenningham’a göre bu tablo, devletlerin vatandaşlara daha fazla maddi destek sağlamasını ya da vergileri azaltmasını güçleştiriyor. Enerji fiyatlarındaki yükseliş ise hane halklarının bütçeleri üzerindeki baskıyı daha da artırıyor.

Protestoların merkezindeki Fransa’da hükümet, bütçe açığını azaltmak amacıyla kamu harcamalarını sınırlayan önlemler üzerinde çalışıyor. Bütçe açığının bu yıl milli gelirin yüzde 5,4’üne ulaşması beklenirken, açığı aşağı çekmeye yönelik adımların halkın tepkisini daha da sertleştirebileceği değerlendiriliyor.

RBC BlueBay Asset Management’tan Mike Bell, Fransa’nın ciddi bir kamu borcu krizi riskiyle karşı karşıya olduğunu söyledi. Gelişmelerin ardından Fransız devlet tahvillerinin getirileri yükselirken euro değer kaybetti.

Ekonomistlere göre Avrupa’nın önündeki en kritik sınav, vatandaşların yaşam koşullarını iyileştirirken kamu borçlarını denetim altında tutabilmek. Konut ve geçim maliyetlerinde düşüş sağlanamaması, ekonomik büyümenin hızlanmaması halinde toplumsal tepkilerin sürmesi bekleniyor. Fransa’da yaklaşan 2027 cumhurbaşkanlığı seçimleri de ekonomik sorunların siyasi gündemdeki ağırlığını artırıyor.