Brent 108 Dolara Yaklaştı: Üç Kritik Güzergahta Arz Alarmı

Petrol piyasasında arz güvenliğine ilişkin endişeler yeni haftanın ilk işlemlerinde yeniden güç kazandı. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2’nin üzerinde yükselerek 107,5 dolar civarına çıkarken ABD tipi ham petrol 102 dolar seviyesini aştı. Fiyat hareketinde Hürmüz ve Bab el-Mandeb boğazlarındaki sevkiyat riskleriyle Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı Ham Petrol Boru Hattı’nın kapalı olması belirleyici oldu.

Son aylarda Hürmüz’deki geçişler geriledi

Petrol piyasasındaki risk birikimi, Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol miktarının son aylarda belirgin biçimde azalmasıyla başladı. ABD Enerji Enformasyon İdaresi’nin verilerine göre, 2025’in son çeyreğinde boğazdan günlük 21,6 milyon varil petrol ve petrol ürünü taşınıyordu.

Bu miktar 2026’nın ilk çeyreğinde günlük 14,9 milyon varile düştü. İkinci çeyrekte ise geçişler 4,9 milyon varil seviyesine kadar geriledi. Böylece dünyanın en önemli petrol geçiş noktalarından birindeki günlük akış, birkaç ay içinde önceki düzeyinin yaklaşık dörtte birine indi.

Hürmüz’deki trafiğin azalması, Suudi Arabistan’ın Basra Körfezi’nden Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu’ya petrol taşımak için kullandığı alternatif güzergâhın önemini artırdı. Bu hat, petrol sevkiyatının Hürmüz Boğazı’na bağımlılığını azaltan başlıca seçeneklerden biri olarak öne çıktı.

10 Eylül’de Suudi Arabistan’ın hattı kapatıldı

Arz görünümünü daha da zorlaştıran gelişme, Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı Ham Petrol Boru Hattı’nın Riyad ve Medine bölgelerinden geçen bölümlerinin 10 Eylül sabahı birden fazla saldırının hedefi olmasıyla yaşandı.

Suudi Arabistan Enerji Bakanlığı, güvenlik gerekçesiyle hattın tedbir amacıyla kapatıldığını duyurdu. Bakanlık ayrıca teknik ekiplerin meydana gelen hasarı belirlemek üzere çalışmalarını sürdürdüğünü bildirdi. Hattın hangi tarihte yeniden işletmeye alınacağına ilişkin kesin bir takvim ise açıklanmadı.

Doğu-Batı hattının devre dışı kalması yalnızca bir altyapı arızası olarak değerlendirilmedi. Hürmüz geçişlerinin keskin şekilde azalması nedeniyle bu güzergâh, bölgedeki petrolün alternatif yollardan dünya piyasalarına ulaştırılması bakımından kritik hale gelmişti. Bu nedenle hattın kapanması, mevcut taşıma sıkıntısının ve arz belirsizliğinin daha da hassaslaşmasına yol açtı.

Bab el-Mandeb’de riskler büyüdü

Hürmüz’deki sorunların ardından petrol taşımacılığı açısından izlenen ikinci önemli güzergâh Bab el-Mandeb Boğazı oldu. Kızıldeniz’i Aden Körfezi’ne bağlayan bu geçitte artan güvenlik riski, tankerlerin bölgeden geçişine ilişkin yeni soru işaretleri yarattı.

EIA verileri, Bab el-Mandeb üzerinden taşınan petrol miktarının 2025’in son çeyreğinde günlük 5,4 milyon varil olduğunu gösterdi. Hürmüz’deki sıkıntılar nedeniyle alternatif rotalara yönelen sevkiyatların bir bölümünün bu hatta kaymasıyla miktar, 2026’nın ikinci çeyreğinde günlük 8,1 milyon varile yükseldi.

Böylece petrol piyasası aynı dönemde Hürmüz Boğazı’ndaki düşük geçişleri, Bab el-Mandeb’deki artan güvenlik riskini ve Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı hattının kapalı kalmasını birlikte değerlendirmek zorunda kaldı. Tek bir deniz yoluna bağlı risk görünümü, iki kritik boğaz ve bir kara hattını kapsayan daha geniş bir arz sorununa dönüştü.

Geçen hafta fiyatlar yüzde 8 yükseldi

Bu gelişmelerin etkisiyle petrol fiyatları önceki haftayı güçlü bir yükselişle tamamladı. Brent petrol, haftalık bazda yaklaşık yüzde 8 değer kazandı. Söz konusu hareket, piyasanın hafta sonu boyunca bölgedeki arz risklerinde belirgin bir iyileşme görmediğine işaret etti.

Yeni haftanın ilk işlemlerinde Brent petrol yüzde 2,8’e kadar yükselerek 107,5 doların üzerine çıktı. ABD tipi ham petrolün varil fiyatı da yaklaşık yüzde 2,4 artışla 102,5 dolar civarında işlem gördü. Brent’in birkaç gün önce 105 dolar seviyelerine gerilemesinin ardından yeniden 108 dolar sınırına yaklaşması, fiyatlamadaki arz kaynaklı risk priminin güçlendiğini ortaya koydu.

Önceki düşüşte güçlü dolar ve ABD Merkez Bankası’nın faiz artıracağı beklentisi etkili olmuştu. Ancak Suudi Arabistan’ın alternatif hattındaki belirsizlik ile Hürmüz ve Bab el-Mandeb’deki sevkiyat riskleri, bu baskıların önüne geçti.

Talep görünümü fiyat artışını sınırlıyor

Petrol fiyatlarının daha sert yükselmesini engelleyebilecek temel unsur, küresel talebin geleceğine ilişkin beklentiler olarak öne çıktı. OPEC, 2026 yılı için küresel petrol talebindeki büyüme tahminini son dönemde bir kez daha aşağı çekti.

Ekonomik büyümenin yavaşlaması ve yüksek enerji fiyatlarının tüketimi baskılaması, arz kaynaklı fiyat artışına karşı denge oluşturan başlıca faktörler arasında yer aldı. OPEC+ ülkelerinin de eylül ayındaki üretim seviyelerini ekimde büyük ölçüde koruma kararı alması, üreticilerin belirsizliğin sürdüğü ortamda piyasaya yüksek miktarda ek petrol sunma konusunda temkinli davrandığını gösterdi.

Bu tablo petrol piyasasında iki karşıt etkinin aynı anda çalışmasına neden oldu. Jeopolitik gerilim ve taşıma güzergâhlarındaki sorunlar fiyatları yukarı iterken, küresel talep beklentilerindeki zayıflama yükselişin hızını sınırladı.

Brent için sıradaki eşik 110 dolar

Brent petrolün 108 dolara yaklaşmasının ardından piyasanın izleyeceği bir sonraki psikolojik seviye 110 dolar olarak öne çıktı. Bu eşiğin aşılması yalnızca teknik açıdan değil, enflasyon beklentileri bakımından da yeni bir kırılma yaratabilir.

Petrol fiyatlarının yüksek seyretmesi, taşımacılık ve üretim maliyetlerini artırarak tüketici fiyatlarına yansıyabiliyor. Bu durum merkez bankalarının faiz kararlarını zorlaştırırken, ABD’de Fed’in bu hafta faiz artıracağı yönündeki güçlü fiyatlamayla birlikte petrol piyasasında çelişkili bir görünüm oluşturuyor.

Petroldeki yükseliş enflasyon endişelerini artırarak daha yüksek faiz beklentisini güçlendirebilir. Buna karşılık faizlerin yükselmesi doların değer kazanmasına ve ekonomik büyümenin yavaşlamasına yol açabileceğinden, orta vadede petrol talebini baskılayabilecek bir etki yaratabilir.

Türkiye’de akaryakıt ve enflasyon riski

Brent petrolün 100 doların üzerinde kalması, petrol ihtiyacının büyük bölümünü ithalatla karşılayan Türkiye açısından da yakından izleniyor. Diğer koşullar değişmediği takdirde Brent fiyatındaki artış, enerji ithalatının maliyetini yükselterek cari denge üzerinde ek baskı oluşturabilir.

Petrol ve petrol ürünlerindeki yükseliş, rafineri çıkış fiyatları üzerinden benzin ve motorinin maliyetlerine de yansıyabilir. Bu nedenle Brent’in 107-110 dolar aralığında kalıcı hale gelmesi, küresel piyasaların yanı sıra Türkiye’de akaryakıt fiyatları ve enflasyon görünümü açısından da yeni bir risk anlamına geliyor.

Petrol piyasasının önündeki temel soru, fiyatların hangi nedenle yükseldiğinden çok arz riskinin ne kadar süreceği noktasında yoğunlaşıyor. Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı hattını yeniden devreye alması, Hürmüz’de tanker trafiğinin toparlanması veya Bab el-Mandeb’de tansiyonun düşmesi halinde fiyatlara eklenen risk priminin bir bölümü ortadan kalkabilir.

Buna karşılık üç güzergâhtaki sorunların aynı anda devam etmesi, Brent petrolün 110 dolar eşiğiyle daha kısa sürede karşı karşıya kalmasına neden olabilir.