Canlı Yapay Zeka Desteğiyle Beyin Ameliyatında Körlük Riski Aşıldı

İngiltere’nin Bedfordshire kentinde yaşayan 48 yaşındaki Rhys Hibbert, beyin tümörü ameliyatı sırasında cerrahlara anlık yapay zeka desteği sunulan dünyadaki ilk hasta olarak tıp tarihine geçti. Uygulama, özellikle beynin tabanında bulunan ve kritik damarlarla görme sinirlerinin çevrelediği hipofiz bezine yönelik operasyonlarda yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendiriliyor.

Ne oldu?

Hibbert’in hipofiz bezinde gelişen tümör, görme sinirlerine baskı yaparak çevresel görme yetisini ortadan kaldırmıştı. Cerrahlar, milimetrik hassasiyet gerektiren operasyon sırasında canlı yapay zeka desteğinden yararlanarak tümörü başarıyla çıkardı. Sistem, ameliyat boyunca kritik anatomik yapıların konumunu ve cerrahi müdahalenin seyrini değerlendirdi.

Hipofiz bezi, beynin tabanında yer almasının yanı sıra şah damarları ve görme sinirleriyle çevrili olması nedeniyle cerrahi açıdan yüksek risk taşıyor. Bu bölgede neşterin çok küçük bir sapma göstermesi bile felç, kalıcı körlük ya da ölüm gibi ağır sonuçlara neden olabiliyor. Bu nedenle operasyon sırasında güvenli sınırların korunması büyük önem taşıyor.

Yapay zeka cerrahlara nasıl destek verdi?

Geleneksel cerrahi yaklaşımda hekimler, çoğunlukla ameliyattan önce çekilen ve operasyon sırasında değişmeyen beyin taramalarını temel alıyor. University College London bünyesindeki UCL Hawkes Enstitüsü tarafından geliştirilen yeni model ise ameliyat devam ederken anlık geri bildirim sağlayarak cerrahlara izlemeleri gereken güvenli güzergâhı gösterdi.

Yapay zeka sisteminin teknik lideri Dr. Sophia Bano, modelin yüzlerce ameliyata ait görüntü kullanılarak eğitildiğini açıkladı. Bu eğitim sürecinde, bir cerrahın meslek hayatı boyunca yıllar içinde karşılaşabileceği karmaşık vakalar ile farklı dokuların birbirleriyle olan etkileşimlerinin sisteme aktarılması hedeflendi.

Sistem, operasyon sırasında kritik damar yapılarını, neşterin hareketlerini ve dokular arasındaki etkileşimleri eş zamanlı biçimde analiz etti. Anlık değerlendirmeler sayesinde cerrahi riskin mümkün olan en düşük seviyeye indirilmesine yardımcı oldu.

Hasta ameliyatın ardından ne yaşadı?

Operasyonun başarıyla tamamlanmasının ardından bilinci yerine gelen Rhys Hibbert, görme yetisinin hemen düzeldiğini söyledi. Hasta, ameliyattan bir hafta sonra gözlük ve baston kullanmayı bıraktı. Hibbert ayrıca çevresini panoramik bir açıyla ve net biçimde görebildiğini ifade etti.

Uzmanlar ve yetkililer ne dedi?

İngiltere Sağlık İnovasyon Bakanı James Frith, gerçekleştirilen operasyonu “yapay zekanın tıp alanındaki en başarılı uygulaması” sözleriyle değerlendirdi.

Uzmanlar ise bu teknolojinin cerrahların yerini alma amacı taşımadığını vurguladı. Yapay zekanın, özellikle kritik organların bulunduğu riskli bölgelerde hekimlere kusursuz bir haritalama rehberi sunduğu ve insan kaynaklı hataları sıfıra indirmeyi amaçladığı belirtildi.