Çözüm Sürecinde Dört Alt Komisyonun Yol Haritası: Öcalan Nasıl Rol Alacak?

Gündemi WhatsApp üzerinden takip etmek isteyenler, haberlerin doğrudan telefonlarına ulaşmasını sağlayan bildirim hizmetinden yararlanabilecek.

İktidarın “Terörsüz Türkiye”, DEM Parti’nin ise “Barış ve Demokratik Toplum” olarak tanımladığı çözüm sürecinin hukuki çerçevesini oluşturan yasa, 18 Ağustos’ta yürürlüğe girdi. Yasanın ardından 24 Ağustos’ta kurulan Milli Dayanışma ve Bütünleşme Koordinasyon Kurulu bünyesinde dört alt komisyon oluşturuldu. Bu komisyonların üyelik yapıları ile çalışma usul ve esaslarının ay sonuna kadar belirlenmesi bekleniyor.

Hükümet kanadının koordinasyonu Cevdet Yılmaz’da

Sürecin hükümet tarafındaki siyasi koordinasyonunu Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz yürütüyor. Kurulun 24 Ağustos’ta gerçekleştirdiği ilk toplantıda Adli ve Hukuki İşler Koordinasyon Alt Komisyonu, İzleme ve Tespit Alt Komisyonu, Sosyal Uyum ve Bütünleşme Alt Komisyonu ile Silahsızlanma ve Stratejik Koordinasyon Alt Komisyonu kuruldu.

AKP kaynaklarından edinilen bilgilere göre, alt komisyonlarda görev yapacak isimlerin bu ay içinde belirlenmesi ve her bir yapının hangi yöntemle çalışacağının netleştirilmesi planlanıyor. Komisyonların henüz fiilen faaliyete geçmemiş olması, sürecin takvimine ilişkin belirsizlik yaratıyor.

Siyasi kulislerde, PKK’nın silah bırakması ve örgütsel tasfiyesine ilişkin teyit ve tespit çalışmalarının daha önce ekim ayında tamamlanabileceği konuşuluyordu. Ancak çalışmaların henüz başlamamış olması nedeniyle bu tarihin ötelenebileceği değerlendiriliyor. Bazı AKP kurmayları, teyit-tespit aşamasının yeni yıla sarkabileceğini ifade ediyor.

Yasal düzenlemeye göre teyit ve tespit aşamasının tamamlanmasının ardından, PKK üyelerinin Türkiye’ye dönmesi veya adli makamlara başvurması için öngörülen altı aylık süre başlayacak.

Üç komisyon teknik ve idari çalışmalara odaklanacak

Adli ve Hukuki İşler, İzleme ve Tespit ile Sosyal Uyum ve Bütünleşme alt komisyonlarının ağırlıklı olarak ilgili bakanlıklar ve diğer kamu kurumlarında görev yapan bürokratlardan oluşturulması öngörülüyor. Bu üç yapının hukuki, adli ve toplumsal uyum başlıklarında teknik incelemeler yürütmesi, ihtiyaç duyduğu bilgileri ilgili kurumlardan toplaması ve hazırladığı raporları Milli Dayanışma ve Bütünleşme Koordinasyon Kurulu’na sunması planlanıyor.

Alt komisyonların kendi başlarına bağlayıcı karar alma yetkisi bulunmayacak. Nihai karar mercii, çalışmaların bağlı olduğu Milli Dayanışma ve Bütünleşme Koordinasyon Kurulu olacak. Komisyonların ihtiyaç duyması halinde belirli başlıklarla sınırlı geçici çalışma grupları oluşturabilmesi veya dışarıdan uzman desteği alabilmesi de mümkün olacak.

Alt komisyonların TBMM’deki ilgili komisyonlarla temas kurmasının da önünde engel bulunmayacak. Bununla birlikte bu tür temaslar, alt komisyonların Meclis komisyonlarının görev ve yetkilerini devralacağı anlamına gelmeyecek.

Silahsızlanma komisyonunda farklı uzmanlıklar yer alacak

Silahsızlanma ve Stratejik Koordinasyon Alt Komisyonu’nun hem üye yapısı hem de çalışma alanı, diğer üç komisyondan farklı olacak. AKP kaynakları, bu komisyonda yalnızca kamu görevlilerinin bulunmasının planlanmadığını belirtiyor.

Süreç ve bölge konusunda deneyimli, farklı uzmanlık alanlarına sahip kişilerin özel görevlendirmeler yoluyla komisyon çalışmalarına katılması öngörülüyor. Bu kapsamda emekli askerlerden, bölgede görev yapmış bürokratlardan, eski valilerden, akademisyenlerden, güvenlik ve terör uzmanlarından yararlanılabileceği ifade ediliyor. Daha önce başka ülkelerde yürütülen silahsızlanma süreçlerinde görev almış kişilerin de komisyona katkı sunabileceği belirtiliyor.

PKK’nın Kuzey Irak ve Suriye’deki yapılanmalarını ve bölgedeki koşulları bilen isimlerin de çalışmalara dahil edilmesi bekleniyor. Komisyonun incelemeleri Türkiye sınırlarıyla sınırlı tutulmayacak; ihtiyaç halinde Kuzey Irak, Suriye ve Avrupa’daki gelişmeler de izlenecek.

Bu komisyonun temel sorumluluğu, silah bırakma ve örgütsel tasfiye sürecinin sahada hangi aşamada olduğunu takip etmek ve ana kurulun kararlarına dayanak oluşturacak bilgileri toplamak olacak. Teyit ve tespit faaliyetleri yalnızca silahların teslim edilip edilmediğinin belirlenmesiyle sınırlı kalmayacak.

PKK mensuplarının bulunduğu bölgeler, kamplar ve silah depolarının yanı sıra örgütün farklı ülkelerdeki yapılanmaları da değerlendirmeye alınacak. Komisyon çalışmalarının gizli yürütülmesi, tespit, değerlendirme ve önerilerin kamuoyuna açıklanmak yerine doğrudan Milli Dayanışma ve Bütünleşme Koordinasyon Kurulu’na iletilmesi planlanıyor.

Abdullah Öcalan için resmi görev öngörülmüyor

PKK’nın cezaevinde bulunan lideri Abdullah Öcalan’ın çözüm sürecindeki rolü, özellikle silahsızlanma başlığı bakımından tartışılan konular arasında yer alıyor. DEM Parti İmralı Heyeti üyesi Pervin Buldan, geçtiğimiz günlerde Öcalan’ın Silahsızlanma ve Stratejik Koordinasyon Alt Komisyonu’nda görev alacağını açıklamıştı.

AKP kaynakları ise Öcalan’a süreç kapsamında resmi bir görev, özel bir statü ya da doğrudan bir komisyon üyeliği verilmesinin gündemde olmadığını belirtiyor. Buna karşın, silah bırakma çağrısını yapan ve örgüt üzerinde etkisi bulunan Öcalan’ın ihtiyaç duyulması halinde sürecin ilerlemesine yönelik yönlendirmelerde bulunabileceği ifade ediliyor.

AKP’nin yaklaşımına göre Öcalan’ın olası katkısı, komisyonun resmi bir unsuru olarak görev yapması şeklinde değerlendirilmiyor. Öcalan’ın, kurulun ihtiyaç duyduğu belirli bir aşamada sürece katkı sağlaması ihtimali üzerinde duruluyor.

Adli süreçlerde dosya bazlı değerlendirme yapılacak

Adli ve Hukuki İşler Alt Komisyonu, soruşturma, kovuşturma ve mahkumiyet aşamalarına ilişkin teknik çalışmalar yürütecek. Yapılacak hukuki düzenlemelerin bütün dosyalara otomatik biçimde uygulanmayacağı, her dosyanın bulunduğu aşamaya göre ilgili savcılık ve mahkemeler tarafından değerlendirileceği belirtiliyor.

Milli Dayanışma ve Bütünleşme Koordinasyon Kurulu’nun gerekli görmesi halinde hakim ve savcılardan oluşan geçici çalışma grupları kurulabilecek. Bu gruplar, dosyaları teknik açıdan inceleyerek ulaştıkları sonuçları ve önerileri ana kurula raporlayacak.

Toplumsal uyum için bakanlıkların uzmanlığı kullanılacak

Sosyal Uyum ve Bütünleşme Alt Komisyonu’nun çalışma alanını cezaevinden çıkan kişilerin topluma ve ailelerine yeniden uyumu oluşturacak. Komisyon ayrıca psikolojik destek, meslek edinme ve süreç sonrasında ortaya çıkabilecek diğer sosyal sorunlar üzerinde çalışacak.

Bu başlıklarda Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesindeki uzmanlıklardan yararlanılması planlanıyor. Böylece süreç kapsamında yalnızca hukuki düzenlemelerin değil, uygulama sonrasında ortaya çıkabilecek sosyal ihtiyaçların da izlenmesi amaçlanıyor.

Türkiye’ye döneceklerin sayısına ilişkin değerlendirme

AKP kulislerinde, yurt dışından Türkiye’ye dönecek PKK üyelerinin sayısının yüksek olmayabileceği yönünde değerlendirmeler yapılıyor. Geçmiş yıllarda kayıtlarda hayatta görünen bazı kişilerin bugün yaşamıyor olabileceği, bu nedenle mevcut listelerin gerçek sayıyı tam olarak yansıtmayabileceği belirtiliyor.