Danimarka’da bahçe kazısından 18,5 kiloluk Viking hazinesi çıktı: İçinde Thor’un çekici de var

Danimarka’nın Rebild bölgesinde 1 Eylül 2026’da ortaya çıkarılan arkeolojik keşif, sıradan bir bahçe çalışmasını Viking tarihine ışık tutan olağanüstü bir buluntuya dönüştürdü. Yeni bir teras inşa etmek amacıyla toprağı kazan ev sahibi, çalışmaya başladıktan yaklaşık yarım saat sonra küreğinin sert ve alışılmadık bir cisme çarpması üzerine kazıyı durdurdu.

İlk karşılaşmada toprağın içinden çıkan parçaların eski demir, tel ya da çömlek kırıkları olabileceği düşünüldü. Ancak ev sahibi, çevredeki toprağı elleriyle dikkatlice ayırdıkça metal parçalarının sayısı artmaya başladı. Kısa süre içinde bu parçaların sıradan kalıntılar olmadığı; sikke, takı ve gümüş külçelerden oluşan büyük bir birikimin parçası olduğu anlaşıldı.

Bahçe kazısında ne bulundu?

Arkeologların yaptığı ilk incelemeye göre toprağın altında bin yılı aşkın süredir saklanan bir Viking hazinesi bulundu. Yaklaşık 700 obje ve obje parçasından oluşan hazinenin toplam ağırlığı 18,5 kilogram gümüş olarak belirlendi.

Rebild’deki keşif, Danimarka’da bugüne kadar bulunan en büyük Viking Çağı gümüş hazinesi niteliği taşıyor. Daha önce bu alandaki rekor, yaklaşık 6,5 kilogram ağırlığındaki Terslev Definesi’ne aitti. Yeni buluntu, Terslev Definesi’nin neredeyse üç katı büyüklüğünde olmasıyla dikkat çekti.

Gümüşler nasıl saklandı?

Arkeologlar, hazinenin 900’lü yıllarda bir kil kabın içine yerleştirilmiş olabileceğini değerlendiriyor. Buluntuların yaklaşık 320 parçası, toplam 6,4 kilogram ağırlığında, hâlâ orijinal kil kabın içinde bulundu. Hazinenin diğer parçaları ise kabın çevresindeki toprağa dağılmış halde çıkarıldı.

Gümüş birikiminin içinde külçeler, bilezikler, çeşitli takılar ve kesilerek daha küçük parçalara ayrılmış gümüşler yer alıyor. Bu parçalar, Viking döneminde değerli madenin yalnızca süs eşyası olarak değil, alışveriş ve servet saklama aracı olarak da kullanıldığını gösteriyor.

Hazineden Thor’un çekici çıktı mı?

Keşfi özel kılan unsurlardan biri, gümüş miktarının yanı sıra küçük bir Thor çekicinin de bulunması oldu. Vikinglerin inanç dünyasında önemli yere sahip olan Mjölnir, İskandinav mitolojisinin güçlü tanrılarından Thor’un çekici ve dönemin en tanınan sembollerinden biri olarak biliniyor.

Hazinedeki bazı gümüş parçalarında haç işaretleriyle birlikte Thor’un çekicini andıran sembollerin bulunması da dikkat çekti. Bu işaretler, buluntunun gömüldüğü dönemde Hristiyanlığın eski İskandinav inançlarıyla aynı coğrafyada ve yan yana varlık gösterdiğine işaret ediyor. Dolayısıyla 18,5 kilogramlık gümüş birikimi, Vikinglerin maddi zenginliğinin yanı sıra değişen dini ve kültürel ortamın izlerini de taşıyor.

Gümüş külçedeki “hutu” yazısı ne anlama geliyor?

Hazinenin en merak uyandıran parçalarından biri, üzerinde runik işaretler bulunan bir gümüş külçe oldu. İlk değerlendirmelerde külçeye kazınan yazının “hutu” şeklinde okunabileceği belirtildi.

Bu ifadenin anlamı henüz kesin olarak çözülemedi. Uzmanlar, yazının bir kişiye ait ismi, külçenin sahibini belirten bir işareti ya da farklı bir özel kaydı temsil edebileceğini düşünüyor. Araştırmacılar, runik işaretleri Viking dünyasında bulunan diğer örneklerle karşılaştırarak yazının anlamını ortaya çıkarmayı amaçlıyor.

Sikkeler Vikinglerin hangi bölgelerle bağlantısını gösteriyor?

Buluntular arasında yaklaşık 47 sikke veya sikke parçası da yer alıyor. Bunların arasında Arap gümüş sikkeleri ile Anglo-Sakson sikkeleri bulunması, Rebild’deki servetin Danimarka’nın kuzeyinden çok daha uzak bölgelerle bağlantılı olduğunu ortaya koyuyor.

Viking Çağı’nda gümüşün değeri yalnızca sikke biçiminde taşınmıyordu. Külçeler, takılar, sikkeler ve parçalara ayrılmış gümüşler hem ödeme yapmak hem de varlık biriktirmek için kullanılabiliyordu. Bir parçanın değeri, üzerindeki süslemeden çok ağırlığına ve içerdiği gümüş miktarına göre belirlenebiliyordu. Bu nedenle sikkeler kesilebiliyor, külçeler bölünebiliyor ve takılar gerektiğinde parçalara ayrılabiliyordu. Rebild Definesi, bu ekonomik sistemin şimdiye dek ortaya çıkarılan en çarpıcı örneklerinden biri olarak değerlendiriliyor.

Gümüşler Vikinglerin ticaret ağını nasıl ortaya koyuyor?

Arkeologlara göre Arap sikkeleri, Vikinglerin doğuda İslam dünyasıyla kurduğu ticari bağlantıları yansıtıyor. Anglo-Sakson sikkeleri ise İngiltere ve Kuzey Denizi üzerinden uzanan batı bağlantısına işaret ediyor.

Bu farklı kökenlere sahip parçaların aynı hazinede toplanması, Viking dünyasının geniş bir ticaret ağına bağlı olduğunu gösteriyor. Doğuda İslam dünyasından, batıda İngiltere’den gelen gümüş ve değerli eşyalar uzun mesafeler boyunca el değiştirerek Danimarka’nın kuzeyindeki Rebild bölgesine ulaşmış olabilir.

Araştırmacıların belirlediği en genç tanımlanabilir sikkelerden biri, Vikinglerin kontrolündeki İngiltere’de bulunan York kentinde 921-925 yılları arasında basılmış. Bu tarih, hazinenin söz konusu dönemden önce toprağa gömülemeyeceğine ilişkin önemli bir zaman aralığı sunuyor.

Vikingler 18,5 kilogram gümüşü neden gömdü?

Hazinenin neden toprağa saklandığı, arkeologların yanıt aradığı en önemli soruların başında geliyor. Bir Viking savaşçısı ya da tüccar, servetini düşmanlardan korumak amacıyla gümüşleri gizlemiş olabilir. Hazine, bir yerleşim yerinin yakınında güvenli görülen bir noktaya bırakılmış ya da dönemin siyasi ve askeri çalkantıları nedeniyle sahibinin kontrolünde tutulmak üzere toprağa gömülmüş olabilir.

Kesin olan ise hazinenin sahibi tarafından yeniden alınmadığı ve bu nedenle bin yılı aşkın süre boyunca toprağın altında kaldığı. Gümüşlerin günümüze ulaşması, dönemin ekonomik hareketliliği ve güvenlik koşulları hakkında yeni değerlendirmeler yapılmasına imkân sağlıyor.

Rebild neden Viking hazineleriyle öne çıkıyor?

Rebild bölgesi, bu son keşiften önce de önemli Viking Çağı buluntularına ev sahipliği yaptı. Bölgede 1971 yılında yaklaşık 4 kilogram gümüşten oluşan başka bir Viking hazinesi bulunmuştu.

Yaklaşık iki ay önce ise yakın bir noktada bu kez altı Viking Çağı altın kolyesi değil, altın bilezik bulunduğu açıklanmıştı. Toplam ağırlığı 762,5 gram olan Rold Definesi, Rebild çevresinin Viking döneminde önemli bir merkez olabileceği yönündeki tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.

Yeni keşfin 18,5 kilogramlık ağırlığı, farklı coğrafyalardan gelen sikkeleri, Thor çekici, haç sembolleri ve runik yazılı külçeyi bir arada barındırması, bölgenin Viking Çağı’ndaki rolüne ilişkin araştırmaları daha da önemli hale getirdi.