Danimarka’da marketlerin gece vardiyasına insansı robotlar hazırlanıyor

Danimarka’nın başkenti Kopenhag’ın hemen kuzeyindeki Lyngby kasabasında bulunan bir Føtex mağazası, alışılmışın dışında stajyerlere ev sahipliği yapıyor. İnsansı robotlar, marketin müşterilere kapandığı saatlerin ardından rafları yeniden doldurmayı öğreniyor. Birkaç yıla yayılması planlanan deneme kapsamında amaç, çalışanların zamanını alan rutin işleri robotlara devrederek müşterilerle ilgilenmeye ve daha fazla katma değer sağlayan görevlere vakit ayırabilmek.

Hive Robots robotları market ortamına hazırlıyor

Danimarkalı girişim Hive Robots, robotların insan vücudunu andıran kolları, bacakları ve parmakları sayesinde insanlar için tasarlanmış mağaza alanlarında çalışabileceğini belirtiyor. Bu yaklaşım, robotların kullanılabilmesi için marketlerin raf düzenlerini veya genel yerleşim planlarını değiştirmesini gerektirmiyor.

Şirketin açıklamasına göre makineler mevcut aşamada süpermarket çalışanları kadar hızlı hareket edemiyor. Buna karşın Hive Robots, yapay zekâ alanındaki gelişmelerin robotların hem çalışma hızını hem de işlemleri doğru ve hassas biçimde gerçekleştirme kapasitesini zaman içinde yükselteceğini öngörüyor.

Hive Robots’ta robot pilotu olarak görev yapan Roger Sala, robotların eğitilmesi sırasında insanların farkında olmadan yaptığı çok sayıda küçük hareketin tek tek aktarılması gerektiğini ifade ediyor. Sala, “Biz insanlar olarak üzerinde hiç düşünmediğimiz pek çok küçük ayrıntı var ve bunları temelde robota öğretmemiz gerekiyor” sözleriyle eğitim sürecinin neden kapsamlı olduğunu anlatıyor.

Robotlar görevleri sanal gerçeklik desteğiyle öğreniyor

İnsansı robotların gerçek bir mağaza ortamında güvenilir biçimde çalışabilmesi için hem eğitim sürecine hem de sahadan elde edilen verilere ihtiyaç duyuluyor. Føtex mağazasının bir bölümünde insan operatör, sanal gerçeklik gözlüğü ve el kumandaları kullanarak robotun hareketlerini yönlendiriyor.

Bu uygulama sırasında robot, makarna paketlerini bulunduğu yerden alıp market raflarına yerleştiriyor. Operatörün gerçekleştirdiği gösterimler, makinelerin aynı görevleri ilerleyen dönemde insan yönlendirmesi olmadan yerine getirebilmesi için gerekli verilerin oluşturulmasını sağlıyor. Böylece robotlar, ürünün nasıl tutulacağı, taşınacağı ve doğru rafa bırakılacağı gibi ayrıntıları uygulamalı olarak öğreniyor.

Salling Group’un hedefi 2027’nin başına kadar bağımsız çalışma

Eğitim çalışmaları, Danimarka’nın en büyük perakendecisi Salling Group bünyesindeki Føtex market zincirinde haziran ayında başlatıldı. Danimarka, Almanya, Polonya, Letonya, Estonya ve Litvanya’da faaliyet gösteren Salling Group’un toplam mağaza sayısı 2 bin 100’ü aşıyor.

Hive Robots, Çin merkezli robotik şirketi Unitree tarafından üretilen makinelerin yazılımını geliştiriyor ve robotların market görevlerini yerine getirebilmesi için eğitim veriyor. Danimarkalı girişim, 2027’nin başlarına kadar robotların gece vardiyasında bazı ürünleri kendi başlarına raflara yerleştirebilir duruma gelmesini amaçlıyor. Planın hayata geçmesi halinde mağazaların bu hizmet karşılığında saatlik ücret ödemesi bekleniyor.

Salling Group: Amaç çalışanların yerini almak değil

İşyerlerinde insansı robotların kullanılmaya başlanması, yapay zekânın iş gücü açığını azaltıp azaltamayacağı ve çalışanlara duyulan ihtiyacı düşürüp düşürmeyeceği yönündeki tartışmayı yeniden gündeme getiriyor. Salling Group ise Føtex mağazalarındaki denemenin çalışanları ortadan kaldırmayı değil, onların iş yükünü desteklemeyi hedeflediğini vurguluyor.

Føtex’in tahminlerine göre çalışanlar, mesailerinin yüzde 40 ila 50’sini rafları yeniden doldurma işine ayırıyor. Hive Robots da market zincirinin bu görev için genç çalışan bulmakta zorlandığını belirtiyor. Bu nedenle robotların özellikle tekrar eden ve fiziksel açıdan rutin görevlerde kullanılması planlanıyor.

Føtex Operasyon Direktörü Simon Kudsk, her mağazada robot kullanılmasının beş yıla kadar sürebileceğini söylüyor. Kudsk’a göre sistem ilerleyen aşamalarda yalnızca raf doldurmakla sınırlı kalmayacak; robotlar eksilen veya yanlış yere yerleştirilen ürünleri belirleyebilecek, boş karton kutuları toplayabilecek ve ürünlerin son kullanma tarihlerini kontrol edebilecek.

Kudsk, Føtex’in uzun vadeli hedefini şöyle açıklıyor: “Şu anki vizyonumuz, ya da hayalimiz, zaman içinde her Føtex mağazasında bir ya da iki insansı robot bulundurmak. Böylece robotlar, iş arkadaşlarımızı destekleyerek işleri daha verimli hale getirebilir ve müşteriye odaklı, katma değer yaratan faaliyetler için daha fazla zaman yaratabilir.”

Yapay zekânın istihdama etkisi tartışılıyor

Uluslararası Para Fonu’nun 2024 tarihli raporuna göre yapay zekâ, Avrupa Birliği genelindeki işlerin yaklaşık yüzde 60’ının yürütülme biçimini değiştirebilir. Raporda, teknolojinin bazı görevlerde çalışanlara yardımcı olabileceği, bazı görevleri ise tamamen devralabileceği belirtiliyor.

Aynı değerlendirmede yapay zekânın verimliliği artırmak için önemli fırsatlar sunduğu, ancak bunun yanında istihdamın yerinden edilmesi riskini de taşıdığı ifade ediliyor. Føtex’teki robot denemesi, bu geniş kapsamlı tartışmanın perakende sektöründeki somut örneklerinden biri olarak öne çıkıyor.