Haberin öne çıkan noktaları
- Resmî Gazete’de yayımlanan yeni ilke kararlarıyla nitelikli doğal koruma alanlarındaki rüzgâr santrallerinde 50 megavat kurulu güç sınırı kaldırıldı; projelerde türbin sayısı 18’i aşamayacak. Düzenlemeler HES’lerden tarımsal faaliyetlere, altyapı tesislerinden ulaşım projelerine kadar birçok başlıkta yeni koşullar getirdi.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının doğal sit alanlarında yürütülecek faaliyetlere ilişkin ilke kararları Resmî Gazete’de yayımlandı. Yenilenebilir enerji yatırımları, mevcut teknik altyapı, tarım ve mera kullanımı ile ulaşım projelerini kapsayan düzenlemelerde, faaliyetlerin hangi şartlarda yapılabileceği belirlendi.
Kararlarla nitelikli doğal koruma alanlarındaki rüzgâr enerjisi santrallerinde (RES) kurulu güç sınırı kaldırılırken, hidroelektrik santrali (HES) projeleri için çevresel koşullar ve ekosistem değerlendirme raporu şartı getirildi. Doğal sit alanlarındaki başka faaliyetler için de izin ve değerlendirme süreçleri yeniden düzenlendi.
Rüzgâr santrallerinde hangi sınır kaldırıldı?
Nitelikli doğal koruma alanlarında RES kurulmasına ilişkin önceki düzenlemede bulunan, türbin sayısının 20’yi ve kurulu gücün 50 megavatı geçmemesini öngören hüküm yürürlükten çıkarıldı. Yeni karara göre bu bölgelerde türbin sayısı 18’i aşmayan rüzgâr enerjisi projelerine izin verilebilecek. İzin sürecinde diğer mevzuat hükümleri geçerliliğini koruyacak.
Projeler incelenirken alanın doğal kaynak değerleri ve ekolojik bütünlüğü göz önünde bulundurulacak. Çevresel etkileri önlemek ya da en düşük seviyeye indirmek amacıyla planlanan önlemlerin yeterliliği ve yatırımın kamu yararı açısından gerekli olup olmadığı da değerlendirilecek. İzin verilebilmesi, koruma amaçlı imar planlarına ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunun değerlendirmesine bağlı olacak.
HES projeleri için hangi çevresel şartlar getirildi?
Nitelikli doğal koruma alanlarında yapılması planlanan HES yatırımlarının doğaya verebileceği zararların önlenmesi ve çevresel etkilerin azaltılması amacıyla, üniversitelerin ilgili bölümlerine ekosistem değerlendirme raporu hazırlatılması gerekecek. Yatırımcı idareden, raporda belirlenen önlemleri uygulayacağına dair taahhüt alınacak.
HES projelerine izin verilmesi, Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunun değerlendirmesi ile koruma amaçlı imar planları doğrultusunda mümkün olabilecek. Sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanlarında gerçekleştirilecek HES yatırımları için de ekosistem değerlendirme raporu hazırlanması ve rapordaki tedbirlerin uygulanacağının taahhüt edilmesi şartı aranacak.
Mevcut altyapı tesislerinde işlemler nasıl yürütülecek?
Kesin korunacak hassas alanlar dışında kalan doğal sitlerdeki mevcut teknik altyapı tesislerinin bakım, onarım ve iyileştirme işlemleri ile izin süresinin uzatılmasına ilişkin kurallar da değişti. Koruma kurullarınca daha önce uygun bulunmuş ve tamamlanmış tesislerde; doğal sit statüsü değişmiyorsa, yeni hat ya da yapı eklenmiyorsa ve önceki kurul kararındaki şartlara uyuluyorsa yeniden koruma komisyonu kararı alınması gerekmeyecek.
Bu işlemler, ilgili Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün görüşü alındıktan sonra yetkili idarelerce sonuçlandırılabilecek.
Tarım arazilerinde ağaç dikimi için izin kolaylığı olacak mı?
Doğal sit alanlarında kalan tarım arazilerine ağaç dikilmesine ilişkin uygulamalar da karara bağlandı. Kesin korunacak hassas alanlar ve birinci derece doğal sit alanları dışında, mekânsal planlarda tarım alanı olarak gösterilen arazilerde ağaç dikim çukuru açmak için koruma komisyonu kararı alınması gerekmeyecek.
Bu uygulamanın yapılabilmesi için topografyanın bozulmaması ve uygun ağaç türlerinin kullanılması şartı aranacak. Sulama sistemi kurulması, tel çit çekilmesi veya duvar yapılması gibi fiziki müdahaleler ise komisyonun değerlendirmesine sunulacak.
Mera alanlarında otlatmaya hangi koşullarda izin verilecek?
Doğal sit alanı olarak tescil edilmeden önce mera niteliğinde olan arazilerde otlatma yapılabilmesi için ekolojik özelliklerin zarar görmeyeceğinin teknik raporla ortaya konması gerekecek. Ayrıca koruma ve kullanma dengesi ilgili komisyon tarafından uygun bulunmalı. Belirlenen koşullara aykırı uygulama tespit edilirse otlatma faaliyetleri durdurulabilecek.
Teleferik ve sportif parkurlar için nasıl bir yol izlenecek?
Doğal sit alanlarında ulaşım amacı taşıyan havai hat projelerine ilişkin şartlar da belirlendi. Coğrafi özellikler nedeniyle başka bir güzergâhtan geçirilmesi mümkün olmayan teleferik ve telesiyej gibi tesisler, koruma amaçlı imar planları veya geçiş dönemi koruma esasları kapsamında yapılacak değerlendirme sonucunda izin alabilecek.
Kesin korunacak hassas alanlar dışında kalan doğal sitlerde, fiziki ya da inşai müdahale içermeyen sportif parkurlar, ilgili il müdürlüğünün görüşü alınarak koruma komisyonundan ayrıca karar çıkmasına gerek olmadan ilan edilebilecek. Parkur için malzeme deposu, güvenlik kulübesi veya tabela gibi fiziki unsurlar yapılması planlanıyorsa bu müdahaleler komisyon tarafından değerlendirilecek.
Şehitlik ve mezarlık başvurularında neler dikkate alınacak?
Nitelikli doğal koruma alanlarında şehitlik ve mezarlık yapılmasına yönelik başvurularda alternatif bir yer bulunup bulunmadığı, alanın toplam yüzölçümü ve defin kapasitesi gibi unsurlar incelenecek. Gerekli değerlendirmelerin tamamlanmasının ardından ilgili koruma komisyonunun uygun görüş vermesi halinde projelere izin verilebilecek.
