Haberin öne çıkan noktaları
- 1831’de Sicilya açıklarında denizaltı volkanik patlamayla ortaya çıkan ada, İngiltere, Fransa, İspanya ve İki Sicilya Krallığı arasında egemenlik çekişmesine yol açtı. Ancak dalga aşınmasına dayanamayan kara parçası, oluşumundan aylar sonra denizin altına indi.
Akdeniz’de 1831 yılında beliren küçük bir ada, stratejik konumu nedeniyle dört ülkenin egemenlik iddiasına konu oldu. Büyük Britanya, İki Sicilya Krallığı, Fransa ve İspanya’nın dahil olduğu diplomatik çekişme sonuçlanmadan ada sulara gömüldü; kara parçasının kime ait olduğu çözümsüz kaldı.
Olay, Sicilya açıklarında deniz tabanında yaşanan volkanik hareketlilikle başladı. Patlamaların meydana getirdiği volkanik koni kısa sürede deniz yüzeyinin üzerine çıktı ve haftalar içinde 65 ila 70 metre yüksekliğe ulaştı. Adanın ortaya çıkışıyla birlikte Akdeniz’de stratejik üstünlük kurmak isteyen ülkeler bölgeye yöneldi.
Sarsıntılar ve patlamalar adayı ortaya çıkardı
Sicilya Boğazı’nda, Sciacca kenti açıklarında 28 Haziran ile 10 Temmuz 1831 arasında şiddetli sarsıntılar hissedildi. Bu dönemde deniz yüzeyinde yoğun dumanlar yükseldi ve patlamalar görüldü. Deniz altındaki volkanik faaliyet sonucunda oluşan koni, izleyen haftalarda büyüyerek ada görünümünü aldı.
Bölge, günümüzde de denizaltı volkanizmasının yoğun olduğu Sicilya Denizi Flegrean Alanları içinde bulunuyor. Bu sahada, kıyıdan altı kilometre uzakta 2019’da keşfedilen Actea Yanardağı da yer alıyor.
Ada için dört ülke hak iddia etti
Büyük Britanya adına Kaptan Humphrey Senhouse, 2 Ağustos 1831’de adaya çıktı ve İngiliz bayrağını dikti. Senhouse, Birinci Lord Sör James Graham’ın adını vererek kara parçasını “Graham” olarak adlandırdı.
İki Sicilya Krallığı ise egemenliğini ilan edip bölgeye donanma gönderdi. Krallık, adaya Kral II. Ferdinand Bourbon’un adından türetilen “Ferdinandea” ismini verdi. Fransa adına bölgeye 29 Eylül 1831’de ulaşan jeolog Constant Prévost, karanın temmuz ayında ortaya çıkmasına atıfla “Julia” adını kaydetti. İspanya da resmi hak iddiasında bulunarak diplomatik sürece katıldı.
Ülkelerin farklı adlandırmaları ve adayı ziyaret edenlerin kayıtları sonucunda kara parçası kısa süre içinde Ferdinandea, Graham, Julia, Hotham, Corrao, Sciacca ve Nerita olmak üzere yedi farklı isimle anıldı. Dört ülke arasındaki egemenlik tartışması sürerken adanın aidiyeti konusunda uzlaşma sağlanamadı.
Dalga aşınması adayı denizin altına çekti
Adanın yapısını oluşturan tefra, yani volkanik kırıntılar, dalga aşınmasına karşı dayanıksızdı. Volkanik faaliyet sona erince erozyon hızlandı ve ada küçülerek deniz seviyesinin altına indi. Kara parçası 17 Aralık 1831 itibarıyla yüzeyden görünmez oldu; Ocak 1832’de ise bütünüyle su altında kaldı.
Tarihsel kayıtlara göre aynı yapı geçmişte dört ya da beş kez yüzeye çıkıp yeniden batmıştı. 2000–2002 yıllarında görülen sismik hareketlilik, adanın tekrar yükselme ihtimalini gündeme getirdi. Günümüzde tepe noktası deniz yüzeyinin birkaç metre altında bulunan oluşum, büyük tonajlı gemilerin seyir güvenliği açısından risk oluşturmaya devam ediyor.
Yorumlar 0