Dünya Bankası’ndan genç istihdamı uyarısı: 800 milyonluk açık riski

Dünya Bankası, gelişmekte olan ülkelerde önümüzdeki 10-15 yıllık dönemde ciddi bir istihdam baskısı oluşabileceği uyarısında bulundu. Banka Başkanı Ajay Banga’nın açıklamasına göre, bu süreçte yaklaşık 1,2 milyar genç çalışma çağına ulaşacak. Mevcut ekonomik eğilimlerin sürmesi durumunda ise aynı dönemde yalnızca 400 milyon yeni iş oluşturulabileceği tahmin ediliyor. İki veri arasındaki yaklaşık 800 milyonluk fark, genç nüfusun iş fırsatlarına erişimi konusunda büyük bir risk bulunduğunu ortaya koyuyor.

Genç nüfus baskısı

Ajay Banga, Tayland’ın başkenti Bangkok’ta gerçekleştirilen IMF ve Dünya Bankası yıllık toplantılarında yaptığı konuşmada, gelişmekte olan ülkelerdeki demografik dönüşümün dünya ekonomisinin geleceğini şekillendirecek başlıca meselelerden biri olduğunu söyledi. Banga, gelecek 10-15 yıl içinde çalışma yaşına gelecek gençlerin sayısının 1,2 milyara ulaşacağını, ekonomik sistemin mevcut işleyişi değişmediği takdirde yaratılabilecek yeni iş sayısının 400 milyonla sınırlı kalacağını belirtti.

Yaklaşık 800 milyonluk fark, gelecekte işsizlik riskinin hangi ölçekte büyüyebileceğine ilişkin önemli bir gösterge olarak değerlendiriliyor. Bununla birlikte bu tahmin, bugün 800 milyon gencin işsiz olduğu ya da söz konusu gençlerin tamamının ileride kesinlikle işsiz kalacağı anlamına gelmiyor. Hesaplama, mevcut ekonomik koşulların devam etmesi halinde gelişmekte olan ülkelerde ortaya çıkabilecek iş olanaklarının, çalışma çağına girecek genç nüfusun gerisinde kalabileceğine işaret ediyor.

Dünya Bankası’nın 1,2 milyar genç ve 400 milyon yeni iş üzerinden yaptığı projeksiyon daha önce de gündeme getirilmişti. Kurum, aynı rakamları 2025 yılındaki yıllık toplantılarda ve 2026’nın önceki aylarında kamuoyuyla paylaşmıştı. Banga’nın 16 Ekim’deki konuşmasında öne çıkan yeni unsur ise büyüyen istihdam sorununa karşı geliştirilen finansman çalışmalarında gelinen aşama ve yatırım ortaklıklarının ulaştığı büyüklük oldu.

Banka Başkanı, gençlerin üretken işlere ulaşamamasının sonuçlarının yalnızca ekonomik büyümenin yavaşlamasıyla sınırlı kalmayacağını ifade etti. Yetersiz istihdamın toplumsal istikrar üzerinde baskı oluşturabileceğini ve uluslararası göç hareketlerini etkileyebileceğini belirten Banga, buna karşılık yeterli iş fırsatı yaratılmasının genç nüfusu ekonomik büyümenin güçlü unsurlarından birine dönüştürebileceğini kaydetti.

Finansman ortaklıkları

Dünya Bankası, artan istihdam ihtiyacının karşılanmasında yalnızca kamu kaynaklarına güvenilemeyeceği görüşüyle özel sermayeyi daha fazla yatırıma yönlendirmeye çalışıyor. Ajay Banga, Dünya Bankası ile diğer çok taraflı kalkınma bankaları arasında yürütülen ortak finansman çalışmalarının son iki yılda üç katına çıktığını açıkladı. Birlikte değerlendirilen proje portföyünün yaklaşık 250 projeye ulaştığını belirten Banga, bu çalışmaların toplam finansman ihtiyacının 138 milyar dolar seviyesinde bulunduğunu bildirdi.

Söz konusu 138 milyar dolarlık büyüklük, tamamı onaylanmış veya doğrudan genç istihdamına ayrılmış bir bütçeyi ifade etmiyor. Bu rakam; elektrik, altyapı, üretim ve kalkınma yatırımları için hazırlanan ortak finansman portföyünün toplam değerini gösteriyor. Dünya Bankası, projelerin daha kısa sürede hazırlanmasını ve farklı kalkınma kuruluşlarının aynı çalışmaları tekrarlamamasını sağlayarak mevcut kaynakların daha verimli kullanılmasını hedefliyor.

Banga ayrıca Dünya Bankası Grubunun proje hazırlama süresini 19 aydan dokuz aya düşürdüğünü açıkladı. Bankanın sağladığı finansmanla birlikte harekete geçirilen özel sermayenin yaklaşık yüzde 55’inin altyapı ve enerji, tarımsal işletmeler, sağlık, turizm ve katma değerli imalat gibi verimlilik ile istihdam kapasitesini yükseltebilecek alanlara yöneldiğini söyledi.

Dünya Bankası’nın 2026 mali yılında harekete geçirdiği özel sermaye miktarı 112 milyar dolara ulaşırken, grubun toplam finansman büyüklüğü 230 milyar dolar olarak açıklandı. Bu tutarlar, kurumun genel kalkınma faaliyetlerinin tamamını kapsıyor ve bütçenin tümünün gençlere iş yaratmak amacıyla kullanıldığı anlamına gelmiyor. Bununla birlikte finansman kapasitesindeki artışın, gelişmekte olan ülkelerde yeni yatırımların ve üretim faaliyetlerinin desteklenmesi bakımından önem taşıdığı belirtiliyor.

Türkiye için istihdam gündemi

Dünya Bankası’nın uyarısı, yalnızca nüfusu hızla artan ülkeleri değil, gençlerin işgücü piyasasına katılımını yükseltmeye çalışan tüm gelişmekte olan ekonomileri ilgilendiriyor. Türkiye açısından eğitimden çalışma hayatına geçiş, gençlerin mesleki yetkinliklerinin artırılması ve işletmelerin yeni istihdam oluşturma gücünün geliştirilmesi öne çıkan başlıklar arasında yer alıyor.

Ancak Dünya Bankası’nın yaklaşık 800 milyon kişilik istihdam açığı projeksiyonu Türkiye’ye özel bir hesaplama içermiyor. Bu genel tahminden hareketle Türkiye’de kaç gencin işsiz kalacağını söylemek mümkün değil. Ülkelerin istihdam görünümü; ekonomik büyümenin hızına, nüfus yapısına, işgücüne katılım oranlarına ve yatırımların niteliğine göre farklılık gösteriyor.

Ajay Banga, yeni istihdam stratejisinde küçük işletmelerin büyümesine özel önem verdiklerini de belirtti. Dünya Bankası’nın planları arasında işletmelerin dijital kayıt sistemleri ve finansal araçlar yoluyla krediye erişimini kolaylaştırmak, küçük üreticileri büyük alıcılarla buluşturmak ve iş kurma süreçlerinde karşılaşılan engelleri azaltmak bulunuyor. Bu yaklaşım, ekonomik büyümenin yalnızca büyük şirketlerin yatırımlarına bağlı olmaması ve daha geniş bir işletme tabanına yayılması açısından önem taşıyor.

Yapay zekâ teknolojilerinin çalışma hayatı üzerindeki etkisi de Dünya Bankası’nın gündemindeki konular arasında bulunuyor. Kurum, yüksek maliyetli ve büyük ölçekli yapay zekâ sistemleri yerine tarım, eğitim, sağlık ve küçük işletmelerde uygulanabilecek daha erişilebilir teknolojilere ağırlık verilmesini savunuyor. Bu teknolojilerle çalışanların verimliliğinin artırılması, eğitim programlarının ve mesleki becerilerin ortaya çıkacak yeni iş alanlarına uyarlanması amaçlanıyor.

Dünya Bankası’nın uyarısının temelinde, çalışma çağına girecek genç nüfus ile aynı dönemde oluşturulabilecek iş fırsatları arasındaki farkın büyümesi yatıyor. Kurum, bu tablonun değiştirilemez bir gelecek anlamına gelmediğini de vurguluyor. Önümüzdeki yıllarda yatırım, eğitim ve üretim politikalarında uygulanacak adımların, yüz milyonlarca gencin iş bulma olanaklarını belirlemesi bekleniyor.