e-Devlet Kira Sözleşmelerinde Zorunluluk Hazırlığı: Sektörden Destek ve Esneklik Çağrısı

Kira sözleşmelerinin e-Devlet Kapısı üzerinden hazırlanmasını zorunlu hale getirmeye yönelik çalışma sürerken, uygulamanın mevcut kapsamı genişletiliyor. Sistem; sözleşmelerin güvenli biçimde oluşturulması, tarafların kimliklerinin doğrulanması, kira bilgilerinin kayıt altına alınması ve işlemlerin dijital ortamda izlenebilmesini amaçlıyor.

e-Devlet kira sözleşmesi uygulamasında hangi aşamaya gelindi?

Bakanlık tarafından kiracılar ile ev sahiplerinin kira sözleşmelerini güvenilir bir dijital ortamda hazırlayabilmesi amacıyla geliştirilen hizmetin ilk aşaması, 4 Kasım 2024'te vatandaşların kullanımına açıldı. Bu aşamada taşınmaz sahibi gerçek kişi, e-Devlet Kapısı'nda yer alan “kira sözleşmesi işlemleri” bölümünden sözleşmeyi hazırlayabiliyor. Oluşturulan belge, kiracıya ve sözleşmede kefil bulunması halinde kefile e-Devlet üzerinden onay için gönderiliyor.

Uygulamanın ikinci aşamasına ise 9 Mayıs 2025'te geçildi. Böylece emlak danışmanları ve yetkilendirilmiş kişiler de kira sözleşmesi düzenleyerek belgeyi taşınmaz sahibi ya da hissedar, kiracı ve varsa kefilin onayına sunabilir hale geldi.

Sistemde hangi yeni işlevler kullanılabiliyor?

Kullanıcıların ihtiyaçları ve talepleri doğrultusunda hizmetin işlevleri geliştirilmeye devam ediyor. Bu çalışmalar kapsamında “hata düzeltme” ve “güncelleme” seçenekleri de sisteme eklendi.

Sözleşme taraflarının onayından sonra 15 gün içinde yazım hataları, rakam yanlışları veya bilgi girişindeki maddi hatalar düzeltilebiliyor. “Güncelle” seçeneği sayesinde tarafların iletişim bilgileriyle birlikte kira tutarı ve ödemenin nasıl yapılacağına ilişkin bilgiler de güncel tutulabiliyor.

Uygulama üzerinden hazırlanan kira sözleşmeleri için zaman damgası taşıyan barkodlu belge oluşturulabiliyor. Düzenlenen bu belgenin doğrulaması da e-Devlet Kapısı üzerinden gerçekleştirilebiliyor.

Kira sözleşmelerinin e-Devlet üzerinden yapılması zorunlu mu olacak?

Hazine ve Maliye Bakanlığı, kira sözleşmelerinin e-Devlet Kapısı üzerinden hazırlanmasını zorunlu hale getirmek amacıyla çalışma yürütüyor. Gayrimenkul sektörü temsilcileri ile tüketici dernekleri, zorunluluk getirilmesine kayıt dışılığın önlenmesi, yetkisiz kiralamaların engellenmesi ve tarafların sözleşme kayıtlarını daha şeffaf biçimde tutabilmesi açısından olumlu yaklaşıyor.

Bununla birlikte, belirli bir yaşın üzerindeki vatandaşların uygulama zorunlu hale gelmeden önce e-Devlet kullanımı konusunda bilgilendirilmesi gerektiği belirtiliyor.

Hakan Akdoğan zorunlu sistem için ne söyledi?

Tüm Girişimci Emlak Müşavirleri Derneği Genel Başkanı Hakan Akdoğan, e-Devlet kira sözleşmesi sisteminin zorunlu hale getirilmesiyle sahte kontratların önüne geçilebileceğini ifade etti. Akdoğan, uygulama sayesinde taşınmazı kiraya veren kişinin gerçekten malik olup olmadığının da doğrulanabileceğini söyledi.

Sözleşmelerin dijital ortamda saklanabilmesinin zorunluluk açısından önemli bir avantaj sağlayacağını belirten Akdoğan, “Kontrat kaybolmaz, taraflar ve kira bedeli kayıt altına girer. Uyuşmazlıklarda sözleşmenin tarihi ve içeriği konusunda ispat kolaylaşır. Bürokrasi azalır. Belki de en önemlisi, Türkiye'nin gerçek kira verisini ortaya çıkarabilecek çok güçlü bir veri tabanı oluşur.” dedi.

Ancak her kira ilişkisinin tek tip bir e-Devlet şablonuna kolayca uyarlanamayacağını dile getiren Akdoğan; özel şartlar, tahliye taahhüdü, demirbaşlar, depozito, şirket kiralamaları, alt kira uygulamaları ve karmaşık ticari kiralamaların sistemde nasıl ele alınacağına ilişkin net düzenlemelere ihtiyaç bulunduğunu kaydetti.

Kira bedellerinin tümünün merkezi bir sistemde kayıt altına alınmasının daha kolay hale geleceğine işaret eden Akdoğan, “Kayıt dışı kira gelirleriyle mücadeleyi ciddi biçimde kolaylaştıracak. Yani e-kontrat yalnızca vatandaşın işini kolaylaştıran dijital bir sözleşme sistemi değil aynı zamanda kira piyasasının şeffaflaşması ve vergi denetiminin güçlenmesi anlamına geliyor.” diye konuştu.

Akdoğan, zorunluluk uygulanacaksa sistemin öncelikle günlük hayatta karşılaşılan tüm kira ilişkilerine yanıt verebilecek esnekliğe kavuşturulması gerektiğini belirtti. E-kira sözleşmelerinin yaygınlaştırılması kadar belgelerin doğru ve eksiksiz düzenlenmesinin de önem taşıdığını vurguladı.

Yetki belgeli emlak işletmelerine sistem içinde daha geniş yetki ve sorumluluk verilmesini öneren Akdoğan, kiralama işlemlerinde e-sözleşmenin yetkili emlak işletmeleri aracılığıyla hazırlanmasının teşvik edilmesi halinde uyuşmazlıkların önemli ölçüde azalacağı görüşünü paylaştı. Akdoğan, “Kira bedeli, artış şartları, depozito, demirbaşlar, özel hükümler ve teslim koşulları gibi ileride ihtilafa dönüşebilecek pek çok başlığın mevzuata ve uygulamaya hakim profesyoneller tarafından en başta doğru şekilde düzenlenmesi hem kiracıyı hem mülk sahibini koruyacaktır.” dedi.

Mustafa Kemal Şahin uygulamanın hangi faydalarına dikkat çekti?

Gayrimenkul Pazarlama ve Satış Profesyonelleri Derneği Başkanı Mustafa Kemal Şahin, kira sözleşmelerinin e-Devlet üzerinden düzenlenmesinin kira piyasında güven, şeffaflık ve kayıtlılık bakımından önemli bir değişim yaratacağını söyledi.

Şahin, bugüne kadar kira kontratlarının çoğunlukla matbu belgeler veya farklı dijital yöntemler kullanılarak hazırlandığını belirterek, “Yeni sistemle birlikte işlemlerin merkezi ve güvenli bir altyapı üzerinden yürütülmesi önemli bir kazanım olacaktır.” ifadesini kullandı.

Sistemin zorunlu hale gelmesiyle kiracıların taşınmaz sahibini ya da kiralama işlemini yürüten yetkili kişiyi güvenli biçimde doğrulayabileceğini belirten Şahin, bu yolla sahte ilanların ve yetkisiz kiralamaların önüne geçilebileceğini vurguladı.

Taşınmaz sahipleri açısından kiracının kimlik bilgilerinin doğrulanması ve sözleşme sürecinin kayıt altına alınmasının önemli bir güvence oluşturacağını kaydeden Şahin, emlak danışmanlarının da uygulamanın ikinci aşamasıyla sisteme dahil edilmesini değerli bulduğunu ifade etti.

Şahin, “Emlak danışmanları açısından ise uygulamanın ikinci fazıyla birlikte yetki belgeli profesyonellerin sisteme dahil edilmesini son derece önemli buluyoruz. Gayrimenkul danışmanı yalnızca tarafları bir araya getiren kişi değildir, kiralama sürecinin doğru, güvenli ve mevzuata uygun şekilde yürütülmesinde önemli bir rol üstlenmektedir.” dedi.

Bu sistemin kayıtlı ve profesyonel faaliyet gösteren emlak işletmelerinin sektördeki konumunu güçlendireceğini dile getiren Şahin, kullanım oranının giderek yükseldiğini ancak hedeflenen düzeye ulaşılması için henüz erken olduğunu söyledi. Şahin, dijital dönüşümün zamana ihtiyaç duyduğunu belirtti.

Sistemin yaygınlaşması için hangi adımlar gerekiyor?

Uygulamayı aktif biçimde kullanan ve sistemden memnun olan meslektaşlarının bulunduğunu aktaran Şahin, özellikle tarafların güvenli şekilde doğrulanması ile işlemlerin dijital ortamda kayıt altına alınmasının olumlu karşılandığını belirtti.

Şahin, sistemin daha geniş kitleler tarafından kullanılabilmesi için bilgilendirme ve eğitim faaliyetlerinin artırılması gerektiğine dikkat çekti. Sahada karşılaşılan hisseli mülkiyet, birden fazla taşınmaz sahibinin bulunması, birden fazla kiracı, kefil, şirketlerin kiracı olması ve farklı kira ilişkileri gibi durumların sistem içinde daha kapsamlı biçimde çözülebilmesinin önem taşıdığını ifade etti.