Emekliye ilave zam için 450 milyar liralık alan açıldı

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, emeklilerin koşullarını iyileştirmek amacıyla 2027 bütçesinde yeni mali imkanlar oluşturduklarını açıkladı. Bütçe öngörülerinde emekli aylığı ödemelerinin gayri safi yurt içi hasılaya (GSYH) oranının yüzde 6,1’den yüzde 6,5’e çıkarılması yer aldı. Milli gelirin yüzde 0,4’üne karşılık gelen bu artış, 2027 için yaklaşık 450 milyar liralık kaynak alanı oluşturuyor.

Erdoğan emekliler için ne söyledi?

Erdoğan, kabine toplantısının ardından yaptığı açıklamada emeklilerin yaşadığı güçlüklerin farkında olduklarını daha önce de samimiyetle dile getirdiğini belirtti. 2027 bütçesinde emeklilerin durumunu iyileştirecek mali imkanlar üzerinde çalışıldığını söyleyen Erdoğan, “İnşallah 2027 bütçesinde başımızın tacı olan emeklilerimizin durumunu biraz daha iyileştirecek mali imkanları oluşturuyoruz. Bunun için ihtiyaç duyulan yasal düzenlemeyi adalet ve hakkaniyet çerçevesinde Türkiye Büyük Millet Meclisimizin de takdiriyle sene sonuna kadar hayata geçirmeyi ümit ediyoruz” dedi.

Açıklamada, planlanan iyileştirmenin hayata geçirilmesi için gerekli yasal düzenlemenin yıl sonuna kadar Türkiye Büyük Millet Meclisinin takdiriyle yapılmasının umulduğu ifade edildi. Dolayısıyla bütçede ayrılması öngörülen alan, ilave zam için hazırlık anlamına geliyor.

Emekli aylıklarının milli gelirdeki payı ne kadar artacak?

Sosyal Güvenlik Kurumunun (SGK) emekli aylığı ödemelerinin GSYH içindeki payının 2027’de önceki yıllara kıyasla yükselmesi bekleniyor. Bu oran 2024 ve 2025’te yüzde 6 olarak gerçekleşti. 2026 için yüzde 6,1 seviyesinde tahmin edilen payın 2027’de yüzde 6,5’e ulaşması öngörülüyor.

Böylece milli gelirden emekli aylıklarına ayrılan pay 0,4 puan artacak. 2027 GSYH’sinin 111,2 trilyon lira olarak öngörülmesi dikkate alındığında, söz konusu fark yaklaşık 450 milyar liraya karşılık geliyor. Bu tutar, emekli aylıklarına yapılması planlanan ilave zam için ayrılan kaynak alanı olarak değerlendiriliyor.

SGK bütçesinde emekli aylığı ödemeleri “sigorta ödemeleri” kaleminde gösteriliyor. Bu kalemin neredeyse tamamını emekli aylıkları oluşturuyor.

SGK’nın giderleri ve sağlık harcamaları nasıl değişecek?

SGK’nın 2026 yılı toplam giderlerinin 7,3 trilyon lira, emekli aylığı ödemelerinin ise 5,2 trilyon lira olması bekleniyor. 2027’de kurumun toplam giderlerinin yüzde 35 artışla 9,8 trilyon liraya çıkacağı tahmin ediliyor. Emekli aylığı ödemelerinin de aynı dönemde yüzde 38 yükselerek 7,2 trilyon liraya ulaşması öngörülüyor.

Sağlık harcamalarındaki artışın ise bu kalemlerin altında, yüzde 29 düzeyinde kalacağı hesaplanıyor. 2026’da 1,8 trilyon lira olacağı tahmin edilen sağlık giderlerinin 2027’de 2,3 trilyon liraya yükselmesi bekleniyor.

İlave zam için 2026’da hangi hazırlıklar yapıldı?

2027’de emekli aylıklarına yapılması planlanan ilave artış öncesinde, SGK’nın prim gelirlerini artırmaya yönelik adımlar 2026’da devreye girdi. Sosyal sigorta primleri 1 puan artırılırken prim teşvikleri 2 puan düşürüldü. Askerlik ve yurt dışı borçlanmalarında ödenen primler yükseltildi; prime esas kazanç tavanı da asgari ücretin 7,5 katından 9 katına çıkarıldı.

Bu düzenlemelerin ardından SGK’nın prim tahsilatlarının yüzde 40 artarak 4,1 trilyon liradan 5,7 trilyon liraya yükselmesi bekleniyor. Prim tahsilatlarının GSYH’ye oranının da yüzde 6,4’ten yüzde 6,7’ye çıkacağı tahmin ediliyor.

İlave zam merkezi bütçeyi nasıl etkileyecek?

SGK’nın topladığı primlerin dörtte biri oranında 2008’den bu yana verilen devlet katkısı, 1 Ağustos 2026 itibarıyla sona erdi. 2026 için toplam 1 trilyon 162 milyar lira olarak öngörülen devlet katkısı 380 milyar lirada kaldı. Buna karşın, 2025’i 35,7 milyar lira fazla ile kapatan SGK’nın bu yılki açığının 102,5 milyar lirada kalacağı tahmin ediliyor.

2027’de SGK’nın prim gelirlerinin 2026’ya kıyasla yüzde 24 artarak 7,1 trilyon liraya ulaşması, kurumun açığının ise 1 trilyon 955,1 milyar lira olması bekleniyor.

Bütçe transferleri neden yüzde 66 artacak?

Merkezi yönetim bütçesinden SGK’ya aktarılan tutar 2025’te 1 trilyon 931,7 milyar liraydı. Bu transferlerin 2026’da yüzde 7 artışla 2 trilyon 75,9 milyar liraya, 2027’de ise bir önceki yıla göre yüzde 66 yükselerek 3 trilyon 450 milyar liraya ulaşması öngörülüyor.

2027’deki yüksek artışın önemli ölçüde 2026’daki düşük artıştan kaynaklanan baz etkisiyle bağlantılı olduğu belirtiliyor. 2026’da transfer artışının sınırlı kalması, aynı zamanda sonraki yıl emekli aylıklarına yapılması planlanan ilave zam için bütçede alan oluşturulması anlamına geliyor.

SGK’ya yapılan transferlerin GSYH’ye oranı 2024’te yüzde 3,2, 2025’te yüzde 3,1 düzeyindeydi. Bu oran 2026’da yüzde 2,4’e geriledi. Transfer miktarının 2027’de yüzde 66 artması beklenmesine rağmen, GSYH içindeki payın yüzde 3,1 olacağı tahmin ediliyor. Böylece oran 2025’teki seviyeye eşit olacak ve 2024 düzeyinin altında kalacak.

SGK’ya aktarılan bütçe kaynakları hangi ödemeleri kapsıyor?

Bütçe transferleri yalnızca kurum açığının finansmanından oluşmuyor. Tüm emeklilere vergi iadesi yerine ödenen aylıkların yüzde 4’ü tutarındaki ek ödemeler, prim teşviklerinden kaynaklanan aktarımlar, prim ödeme gücü bulunmayanların genel sağlık sigortası primleri ve SGK’ya verilen görevler karşılığında yapılan faturalı ödemeler de bu kapsamda yer alıyor.

Devlet katkısı 2026 Temmuz ayına kadar bütçe transferleri arasında bulunuyordu. Katkının sona ermesiyle, bu kez aynı kaynak SGK açığının finansmanı için aktarılacak. Böylece bütçeden çıkan paranın kullanım adı değişmiş olacak.

Devlet katkısı sürseydi, prim gelirleriyle paralel biçimde 2027’de SGK’ya yaklaşık 1 trilyon 771 milyar lira katkı yapılması beklenebilirdi. Bu durumda kurumun açığı 1 trilyon 955 milyar lira yerine 184 milyar lira olarak görünecekti. Buna rağmen bütçe transferlerinin toplamı yine 3 trilyon 450 milyar lira olacaktı.