Eski Kosova Cumhurbaşkanı Haşim Taçi’ye savaş suçlarından 25 yıl hapis

Kosova’nın Sırbistan’dan bağımsızlık mücadelesi verdiği yıllarda Kosova Kurtuluş Ordusu’nun (UÇK) başında bulunan eski Cumhurbaşkanı Haşim Taçi, 1990’larda işlenen cinayet, işkence ve yasa dışı gözaltı suçlarından sorumlu tutuldu. Hollanda’nın Lahey kentindeki Kosova Özel Mahkemesi, Taçi hakkında 25 yıl hapis cezası verilmesine hükmetti.

Mahkeme, savcılığın Taçi için 45 yıl hapis talep ettiği davada cezayı 25 yıl olarak belirledi. Kararla birlikte Taçi’nin, Sırplarla işbirliği yaptıkları iddiasıyla hedef alınan 96 siyasi muhalifin öldürülmesinden ve yüzlerce kişinin işkence ile kötü muameleye maruz bırakılmasından sorumlu olduğu sonucuna varıldı.

Aynı dosyada yargılanan eski UÇK yöneticilerinden Yakup Krasniki de 25 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Kadri Veseli hakkında 18 yıl, Recep Selimi hakkında ise 13 yıl hapis cezası verildi.

58 yaşındaki Taçi, kararı ayakta dinledi. Eski Kosova lideri, yargılama sürecinde kendisine yöneltilen suçlamaları daha önce reddetmişti.

Karar duruşması öncesinde çok sayıda Kosovalı Arnavut, Taçi ve diğer sanıklara destek vermek amacıyla Lahey’de sokağa çıktı. Duruşma nedeniyle mahkeme çevresinde geniş güvenlik önlemleri alan Lahey polisi, bölgedeki güvenliği artırdı. İnternet üzerinden canlı yayımlanan duruşma, Kosova’nın başkenti Priştine’de kurulan büyük ekranlardan da takip edildi. Kararı protesto eden Kosovalılar, Taçi ve UÇK lehine sloganlar atarak mahkeme kararını yuhaladı.

Tarafların açıklamaları ve kararın olası sonuçları

Taçi, hakkındaki suçlamaları kabul etmediğini daha önce açıklamıştı. Kosova yönetimi ise Taçi’nin kurulmasına katkı sağladığı Kosova Özel Mahkemesi’nde adil bir yargılama yapılmadığını savunarak karara tepki gösterdi. Mahkemenin yalnızca UÇK mensuplarının işlediği öne sürülen suçlara odaklanması, uluslararası hukuk çevrelerinde de tartışmalara neden oldu.

Kosova’nın 2014-2016 yılları arasında Dışişleri Bakanlığını yürüten Taçi, mahkemenin kurulması sürecinde Birleşmiş Milletler yetkilileriyle birlikte çalışmıştı. Daha sonra cumhurbaşkanlığı görevine gelen Taçi, Lahey’deki mahkemede savunma yapabilmek için görevinden istifa etmişti.

UÇK’nın liderlerinden biri ve Sırplara karşı bağımsızlık mücadelesinin sembol isimlerinden biri olarak görülen Taçi hakkında verilen kararın, Kosova’nın siyasi geleceği üzerinde etkili olması bekleniyor. UÇK yöneticilerinin mahkum edilmesinin, savaşın siyasi mirasının nasıl yorumlanacağını da etkileyeceği değerlendiriliyor. Kararın, Sırbistan’ın Kosova’nın bağımsızlık sürecine yönelik itirazlarına yeni bir dayanak oluşturabileceği belirtiliyor.

Kosova savaşına giden süreç

Yugoslavya Federal Cumhuriyeti’nin dağılma döneminde Sırbistan’a bağlı özerk bir bölge olan Kosova’nın nüfus çoğunluğunu Müslüman Arnavutlar oluşturuyordu. Sırp yönetiminin Kosovalı Arnavutlar üzerindeki baskısı, 1990’ların ortalarında silahlı bir yapı olan UÇK’nın güç kazanmasına zemin hazırladı.

Bağımsızlık isteyen Kosovalı Arnavutlar, UÇK’nın öncülüğünde silahlı mücadele başlattı. UÇK ile Sırp güçleri arasındaki çatışmalar 1997’den itibaren yoğunlaştı. Kosovalı Arnavutların kitlesel protestoları da 1998’in ortalarında arttı. Sırp polisinin gösterileri sert biçimde bastırmasının ardından NATO, Mart 1999’da Sırp güçlerine karşı hava harekatı düzenledi.

Yaklaşık üç ay devam eden operasyonun ardından Slobodan Miloseviç liderliğindeki Sırp yönetimi, Kosova’daki birliklerini geri çekmek zorunda kaldı. Bu süreçte Kosova’da yaşayan yaklaşık 100 bin Sırp evlerini terk etti. Çatışmaların yoğunlaştığı 1998-1999 döneminde yaklaşık 13 bin kişi yaşamını yitirirken 850 bin kişi yerinden edildi.

Savaşın ardından Birleşmiş Milletler yönetimine giren Kosova’da, yerinden edilen yaklaşık 750 bin kişi evlerine geri döndü. Kosova 2008’de bağımsızlığını ilan etti. Ancak Sırbistan, Türkiye’nin de aralarında bulunduğu çok sayıda ülke tarafından tanınan Kosova’nın bağımsızlığını kabul etmiyor.

Kosova Özel Mahkemesi nasıl kuruldu?

Yugoslavya’nın parçalanma sürecinde Bosna, Hırvatistan ve Kosova’da işlendiği öne sürülen savaş suçlarını araştırmak amacıyla Hollanda’nın Lahey kentinde Eski Yugoslavya Savaş Suçları Mahkemesi oluşturuldu. Mahkeme, Sırp liderler Slobodan Miloseviç ve Radovan Karadziç ile Sırp general Ratko Mladiç’in de aralarında bulunduğu çok sayıda kişiyi yargılayarak mahkum etti.

Kosova’daki savaş suçlarına ilişkin iddiaların gündemde kalmasının ardından Birleşmiş Milletler, 2015 yılında Kosova Özel Mahkemesi’nin kurulmasına karar verdi. Mahkeme, UÇK mensuplarının işlediği ileri sürülen suçlarla ilgili soruşturmalar yürüttü.