Eylül Enflasyonu Açıklandı: TÜİK Yüzde 29,73, ENAG Yüzde 46,61 Dedi

Eylül ayı enflasyon verileri açıklanmadan önce piyasa beklentileri, yıllık oranın yüzde 30 seviyesinin çevresinde şekilleneceğine işaret ediyordu. Bloomberg HT tarafından düzenlenen ankete katılan 19 kurumun aylık enflasyon beklentilerinin medyanı yüzde 2,2 olurken, yıllık enflasyonun ağustostaki seviyeye kıyasla gerileyerek yüzde 30,30’a inmesi öngörülüyordu. Aynı ankette 2026 sonu enflasyon tahmini yüzde 29,7, 2027 beklentisi ise yüzde 24 olarak kaydedildi.

AA Finans’ın 20 ekonomistin katılımıyla gerçekleştirdiği ankette ise eylül ayı aylık enflasyonu için ortalama beklenti yüzde 2,18 olarak hesaplandı. Tahminler yüzde 1,90 ile yüzde 2,60 arasında değişirken, yıllık enflasyon beklentilerinin ortalaması yüzde 29,66 oldu.

Ağustos verilerinin ardından eylül sonuçları açıklandı

Ağustos ayında TÜİK yıllık enflasyonu yüzde 31,5 olarak açıklamış, bağımsız akademisyenlerden oluşan Enflasyon Araştırma Grubu (ENAG) ise aynı dönemde yıllık artışı yüzde 49,03 olarak hesaplamıştı. Eylül verileriyle birlikte iki kurumun ölçümleri arasındaki fark devam etti.

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı verilere göre tüketici fiyatları eylülde bir önceki aya kıyasla yüzde 1,84 yükseldi. Yıllık enflasyon ise yüzde 29,73 seviyesinde gerçekleşti. ENAG’ın hesaplamasında aylık enflasyon yüzde 2,10, yıllık enflasyon yüzde 46,61 oldu.

TÜİK verilerinde eylül ayındaki en yüksek aylık fiyat artışı yüzde 14,19 ile eğitim grubunda görüldü. Bu grubu yüzde 3,98’lik artışla giyim ve ayakkabı, yüzde 3,40’lık yükselişle sigorta ve finansal hizmetler takip etti. Ulaştırma fiyatları yüzde 2,79, konut fiyatları ise yüzde 2,71 arttı.

Gıda ve alkolsüz içecekler grubu, fiyatların gerilediği tek ana harcama kalemi oldu. Bu grupta aylık düşüş yüzde 0,20 olarak ölçüldü.

Harcama gruplarının toplam ağırlıkları dikkate alındığında, aylık enflasyona en yüksek katkıyı 0,49 puanla ulaştırma yaptı. Konut grubunun katkısı 0,33 puan, eğitimin katkısı 0,30 puan, giyim ve ayakkabının katkısı ise 0,26 puan oldu. Gıda ve alkolsüz içeceklerdeki fiyat düşüşü, aylık enflasyonu 0,05 puan aşağı çekti.

Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek’ten dezenflasyon değerlendirmesi

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, resmi TÜİK verilerini temel alan değerlendirmesinde yıllık enflasyonun 57 ay sonra ilk kez yüzde 30’un altına indiğini belirtti. Şimşek, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “Dezenflasyon ulaştırma hariç genele yayılıyor” ifadesini kullandı.

Şimşek ayrıca Merkez Bankası’nın, savaş yaşanmamış olsaydı enflasyonun bu yıl 7 puan daha düşük gerçekleşebileceğine yönelik bir hesaplama yaptığını aktardı.

Enerji ve konut fiyatlarına ilişkin değerlendirmesinde akaryakıt uygulamalarına da değinen Şimşek, mazottan sonra benzinde de eşel mobil sisteminden kademeli biçimde çıkıldığını hatırlattı.

Bakan Şimşek, konut ve gıda arzını yükseltmeye yönelik politikaların sürdürüleceğini belirterek, “2027 yılında başta kira ve eğitim olmak üzere hizmet enflasyonunda ataletin azalması ve emtia fiyat artış etkilerinin zayıflaması enflasyondaki düşüşe katkı sağlayacaktır” açıklamasında bulundu.

Eylül verileri ekonomistlerin gündeminde

Eylül enflasyonuna ilişkin değerlendirmelerde en fazla öne çıkan başlık, yıllık oranın yüzde 30’un altına gerilemesi oldu. Ekonomi gazetecisi Alaattin Aktaş, bu gelişmeye yönelik iyimserliği ironik bir ifadeyle yorumladı ve “5 Ekim kesin bayram ilan edilmeli!” dedi.

Finans uzmanı Caner Özdurak ise ülke genelindeki TÜİK verilerinin büyükşehirlerdeki hayat pahalılığını tam olarak yansıtmadığını savundu. X hesabındaki paylaşımlarında İstanbul Ticaret Odası’nın (İTO) verilerine yer veren Özdurak, metropollerde çalışan yoksulluğunun yaşandığını ifade etti.

Ekonomist Banu Kıvcı Tokalı, aylık enflasyonun yüzde 2 sınırını bir kez daha aşmasına dikkat çekerek, “Aylık enflasyonda yüzde 2 testi yine geçildi; ancak faiz kararı testi devam ediyor” değerlendirmesini yaptı.

Kıvcı Tokalı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) önceki ayki faiz kararına ilişkin toplantı özetinde hizmet enflasyonundaki olumlu gelişmelere karşı temkinli olunması gerektiği yönündeki uyarının göz ardı edilmemesi gerektiğini belirtti. Ekonomist, eylül verisini dezenflasyon süreci açısından olumlu bulduğunu ancak mevcut tablonun bu ay faiz indirimi kararı alınması için henüz yeterli olmadığını söyledi.

Kıvcı Tokalı değerlendirmesinin devamında, içeride fon krizi çerçevesinde alınan likidite tedbirlerinin etkilerinin ve yatırım tercihlerindeki yeni yönelimin izlenmesi gerektiğini ifade etti. Dışarıda ise tahvil piyasalarında artan kırılganlıkların takip edilmesi nedeniyle toplantı tarihine kadar ihtiyatlı bir yaklaşımın gerekli olduğunu kaydetti.

Şatıroğlu: Dezenflasyon için yüzde 16’nın altı gerekli

Finansal analist Tunç Şatıroğlu, Mehmet Şimşek’in dezenflasyon yorumuna katılmadığını açıkladı. Şatıroğlu, enflasyonun Naci Ağbal’ın görevden alındığı Mart 2021’deki yüzde 16,19 seviyesinden bu yana 66 aydır bu oranın üzerinde bulunduğunu söyledi.

Şatıroğlu, matematiksel açıdan dezenflasyon sürecinin başladığının söylenebilmesi için enflasyonun öncelikle yüzde 16’nın altına gerilemesi gerektiğini savundu.

Memur ve emeklilerin alım gücü tartışması

Memur-Sen ve Eğitim-Sen Genel Başkanı Ali Yalçın da eylül enflasyonuna ilişkin açıklamasında kamu çalışanları ile emeklilerin maaşlarının yüksek enflasyon karşısında değer kaybetmeyi sürdürdüğünü belirtti.

Yalçın, gıda, kira, ulaşım ve enerji giderlerindeki artışların sabit gelirliler üzerindeki baskıyı artırdığını söyledi. Doğalgazda uygulanan kademeli tarifenin yanı sıra eğitim harcamalarının da hane bütçelerindeki yükü ağırlaştırdığını ifade etti.

Bu tablo karşısında kamu görevlileri ve emeklilerin satın alma gücünün korunması, yaşanan gelir kayıplarının telafi edilmesi ve seyyanen zam yapılması çağrısı yapıldı. Yalçın ayrıca kamu personel sisteminde kapsamlı reformların hayata geçirilmesini istedi.

İstanbul’da eylül enflasyonu yüzde 2,11 oldu

İstanbul Ticaret Odası verilerine göre kentte perakende fiyatlar eylül ayında aylık bazda yüzde 2,11 arttı. İstanbul’da aylık perakende enflasyonu ağustosta yüzde 1,66 olarak açıklanmıştı.

İTO’nun ölçümünde İstanbul’daki yıllık perakende fiyat artışı eylülde yüzde 33,55 seviyesinde gerçekleşti. Bu oran ağustos ayında yüzde 34,96 olarak kaydedilmişti.