Fransa tahvillerindeki baskı ECB'nin faiz kararını zorlaştırıyor

Avrupa Merkez Bankası (ECB), 29 Ekim Perşembe günü faiz kararını açıklarken enerji kaynaklı enflasyon baskısı ile Fransa'daki tahvil piyasası gerilimini birlikte değerlendirecek. Orta Doğu'daki çatışmaların enerji fiyatlarını yükseltmesi Euro Bölgesi'nde enflasyon riskini artırırken, Fransa'nın kamu maliyesine ilişkin kaygılar ülkenin tahvil faizlerini yaklaşık çeyrek yüzyılın zirvesine yaklaştırdı. Piyasalarda ECB'nin bugünkü toplantıda faizleri sabit tutacağı beklentisi öne çıkıyor; buna karşın yılın son toplantısında yeni bir artış ihtimali gündemde.

ECB'nin mevduat faizi, eylülde yapılan 25 baz puanlık artışla yüzde 2,50'ye yükselmişti. Banka haziran ayından bu yana iki kez faiz artırdı. Yetkililer bir taraftan enerji maliyetlerinden kaynaklanan fiyat artışlarının kalıcı hale gelmesini engellemeye çalışırken, diğer taraftan pahalılaşan borçlanmanın ekonomik büyümeyi yavaşlatma olasılığını tartıyor. Bu nedenle toplantıdan çıkacak kararın yanı sıra Başkan Christine Lagarde'ın vereceği mesajlar da yakından izlenecek.

Fransa'nın bütçesine ve kamu borcuna dair endişeler, son haftalarda Avrupa tahvil piyasalarında baskı yarattı. Ülkenin 10 yıllık devlet tahvili getirisi 22 Ekim'de yüzde 5,1'i aşarak yaklaşık 24 yılın en yüksek seviyesine çıktı. Fransa tahvilleri ile daha güvenli kabul edilen Alman tahvilleri arasındaki getiri farkı da 2011'den bu yana görülen en yüksek düzeylere ulaştı.

Getirilerdeki yükseliş, yalnızca devletin borçlanma giderlerini artırmakla kalmıyor. Bankaların fonlama maliyetleri ve şirketlerin finansman harcamaları da bu gelişmeden etkileniyor. Sonuç olarak ECB politika faizini artırmasa dahi Avrupa genelinde finansman koşulları sıkılaşabiliyor.

Fransa'daki mali baskının diğer Euro Bölgesi ülkelerine sıçrama ihtimali de piyasaların gündeminde. Ancak ECB'nin yalnızca Fransa tahvillerindeki faiz yükselişine karşı doğrudan müdahale etmesi beklenmiyor. Olası bir adımda, piyasa hareketlerinin para politikasının işleyişini ne ölçüde aksattığı belirleyici olacak.

Avrupa'da borçlanma maliyetlerinin artması, ECB'nin ilave faiz artışına ne kadar ihtiyaç duyduğu sorusunu da öne çıkardı. ING'nin değerlendirmesinde, eylül toplantısından bu yana Alman tahvil faizlerindeki yükselişin büyüme ve enflasyon üzerindeki etkisinin yaklaşık 25 baz puanlık ek artışa denk geldiği ifade edildi. Fransa için hesaplanan etkinin ise 50 baz puana yaklaşabileceği belirtildi.

Bu kıyaslama, tahvil faizleri ile merkez bankasının belirlediği politika faizinin aynı olduğu anlamına gelmiyor. Bununla birlikte şirketlerin ve hane halklarının kredi maliyetleri yükseldiğinde, ECB yeni bir karar almadan da ekonomik faaliyet yavaşlayabiliyor. Ekim toplantısında faizleri değiştirmeme beklentisinin gerekçelerinden biri, finansman koşullarının zaten sıkılaşmış olması.

Faiz artışlarının ülkeler üzerindeki etkisinin aynı olmaması ECB'nin işini güçleştiriyor. Fransa'nın kamu borçlanma maliyetleri daha hızlı yükselirken diğer Euro Bölgesi ülkelerinde daha sınırlı değişimler görülüyor. Bu ayrışma, ortak para politikasının bölge ekonomilerine farklı biçimlerde yansımasına yol açıyor.

ECB'nin faizleri yükseltme konusunda temkinli kalmasını zorlaştıran başlıca unsurlardan biri de enerji fiyatları. Orta Doğu'daki çatışmaların etkisiyle petrol ve doğal gaz maliyetlerinin artması, Avrupa'da üretim ve taşımacılık giderlerini yukarı çekiyor. Enerjideki yükselişin mal ve hizmet fiyatlarına, ardından ücret taleplerine yansıması, bankanın önlemeye çalıştığı riskler arasında yer alıyor.

ECB, eylülde yayımladığı tahminlerinde Euro Bölgesi yıllık enflasyonunun 2026'da ortalama yüzde 3, 2027'de yüzde 2,5 ve 2028'de yüzde 2,1 olmasını öngörmüştü. Bu tahmine göre enflasyonun yüzde 2'lik hedefe kademeli biçimde yaklaşması bekleniyor. Enerji fiyatlarının tahminlerde esas alınan seviyelerin üzerinde seyretmesi ise görünümde yukarı yönlü riskleri artırıyor.

Piyasadaki bazı değerlendirmelerde yıllık enflasyonun önümüzdeki aylarda yüzde 4'ü aşabileceği öngörülüyor. Bu oran ECB'nin resmî tahmini değil; enerji maliyetlerinin yüksek kalacağı varsayımına dayanan piyasa beklentisi. Bankanın sonraki adımlarında, enflasyonun geçici enerji etkilerinin ötesine geçerek kalıcı bir yükseliş gösterip göstermediği önem taşıyacak.

29 Ekim'deki toplantıda mevduat faizinin yüzde 2,50'de tutulması, piyasalardaki temel beklenti olarak öne çıkıyor. Buna karşılık yatırımcılar, 17 Aralık'taki toplantıda 25 baz puanlık faiz artışı yapılması olasılığını değerlendiriyor. Gelecek yıl da artışların sürebileceğine yönelik beklentiler, Avrupa'da finansman maliyetlerinin uzun süre yüksek kalabileceğine işaret ediyor.

Para piyasalarındaki fiyatlamalar yaklaşık üç faiz artışı ihtimalini yansıtıyor. Bu senaryonun gerçekleşmesi halinde ECB mevduat faizi yüzde 3,25'e yükselebilir. Ancak bu seviye bankanın ilan ettiği bir hedef değil; ekonomik verilerle değişebilecek piyasa beklentisini ifade ediyor. ECB'nin aralıkta açıklayacağı güncel ekonomik tahminler de faiz görünümünün şekillenmesinde etkili olacak. Enerji fiyatları, ücretlerdeki artış ve büyümenin seyri, yeni bir sıkılaştırma adımına gidilip gidilmeyeceğini belirleyecek.

ECB'nin daha sıkı bir para politikası izlemesi, Euro Bölgesi ile diğer büyük ekonomiler arasındaki faiz farklarını değiştirebilir. Bunun sonucunda euro/dolar paritesinde yeni hareketler görülebilir; Avrupa tahvil getirilerindeki artış da küresel yatırımcıların portföy tercihlerini etkileyebilir. Döviz piyasalarının yönü yalnızca ECB kararına değil, ABD Merkez Bankasının (Fed) politikasına ve küresel risk iştahına da bağlı olacak.

Türkiye açısından olası etkilerin iki boyutu bulunuyor. Avrupa, Türkiye'nin en büyük ihracat pazarı olduğu için bölgedeki yüksek faizlerin tüketim ve yatırım talebini azaltması ihracatı etkileyebilir. Ayrıca euronun dolar karşısındaki seyri, Türkiye'nin dış ticaret gelirleri ve ithalat maliyetleri üzerinde rol oynayabilir.

Avrupa'daki talebin özellikle otomotiv, tekstil, hazır giyim ve dayanıklı tüketim ürünleri sektörleri için önemi bulunuyor. ECB'nin enflasyonu kontrol etmek amacıyla faizleri uzun süre yüksek tutması, şirketlerin finansman giderlerini artırabilir ve ekonomik büyümeyi sınırlayabilir. Öte yandan, diğer koşullar değişmediği takdirde euronun güçlenmesi, euro cinsinden gelir elde eden ihracatçılara kur kaynaklı destek sağlayabilir.

ECB'nin faiz kararı 29 Ekim Perşembe günü Türkiye saatiyle 16.15'te açıklanacak. Lagarde'ın basın toplantısı ise Türkiye saatiyle 16.45'te başlayacak. Yatırımcılar faiz oranlarının yanı sıra bankanın Fransa tahvil piyasasındaki gerilim ve enerji kaynaklı enflasyon tehlikesi hakkındaki değerlendirmelerini de takip edecek.

Tahvil piyasasındaki yükselişin kontrol altına alınamaması halinde ECB'nin hangi araçlara başvurabileceğine yönelik mesajlar önem kazanacak. Aralık toplantısında yeni bir faiz artışına ne ölçüde açık kapı bırakılacağı da euro ve Avrupa tahvil piyasalarındaki fiyatlamaları etkileyebilecek.