Haberin öne çıkan noktaları
- Panama Kanalı için inşa edilen Gatun Barajı’nın kapatılmasıyla oluşan göl, Chagres Vadisi’ndeki yaklaşık bir düzine yerleşimi sular altında bıraktı. Göl, bugün kanal trafiğinin yanı sıra enerji üretiminde de önemli rol oynuyor.
Panama Kanalı’nın işletilebilmesi için oluşturulan Gatun Gölü, Chagres Vadisi’nin yerleşim ve coğrafya yapısını kalıcı biçimde değiştirdi. Mühendis George Goethals’ın yönetiminde yapılan Gatun Barajı’nın son kapağının kapatılmasıyla Chagres Nehri vadisi sular altında kaldı; dönemin en büyük yapay su kütlesi ortaya çıktı ve kanal deniz trafiğine açıldı.
Baraj ve su seviyesi
Gatun Barajı’nın yapımına 1907’de başlandı ve inşaat 1913’te tamamlandı. Yapı, 14 büyük kapaklı beton bir dolusavak ile toprak dolgu setten oluşuyor. İnşaatında yaklaşık 1,5 milyon metreküp beton kullanılan barajın hedeflenen su seviyesi, gemilerin su ayrım çizgisini aşabilmesi için deniz seviyesinden 85 fit, yani yaklaşık 26 metre yüksekliğe ulaşmaktı.
Gölü doldurma çalışmaları 1914’e kadar sürdü. Su seviyesindeki değişime bağlı olarak Gatun Gölü’nün yüzey alanı 422 ile 470 kilometrekare arasında değişiyor.
Sular altında kalan yerleşimler
Vadinin suyla dolması, burada yaşayan toplulukları ve yerleşimleri doğrudan etkiledi. Baraja adını veren eski Gatun köyü dolgu setinin altında kaldı. 1.500’den fazla işçinin konakladığı atölye merkezi Bohio, 1908’de nüfusu 784 olan Frijoles ile San Pablo, Matachin, Ahorca Lagarto ve Tabernilla da sulara gömüldü. Toplamda yaklaşık bir düzine köy ortadan kalktı.
Gorgona gibi bazı bölgelerde yaşayanlar tahliye edildi. Bazı ahşap yapılar ise sökülerek başka yerleşim alanlarına taşındı.
Ulaşım ve kanalın işleyişi
Gölün oluşması bölgedeki ulaşım altyapısını da değiştirdi. 1855’te hizmete giren ilk transisthmik demiryolu hattı sular altında kalınca, daha yüksek bir güzergâhta yeni bir hat kuruldu. 10 Ekim 1913’te Washington’dan gönderilen telgraf sinyaliyle Gamboa seti patlatıldı; böylece Culebra Yarıntısı ile göl birbirine bağlandı.
Yükselen sular West Hill’in eteklerini kapladı. Tepesinin zirvesi ise 1.560 hektarlık bir kara parçasına dönüştü ve Barro Colorado Adası adını aldı. Ada 1923’te koruma alanı ilan edildi. Günümüzde Smithsonian Tropikal Araştırma Enstitüsü bünyesinde tropikal orman ve iklim araştırmalarının yürütüldüğü bir istasyon olarak hizmet veriyor.
1914’te deniz trafiğine açılan Panama Kanalı’ndaki gemi geçişlerinin yarısından fazlası bugün de Gatun Gölü üzerinden yapılıyor. Chagres Nehri’nin debisini düzenleyen sistem, gemilerin yükseltilip alçaltılması için gereken su dengesini sağlıyor. Ayrıca kapak mekanizmaları ile lokomotiflerin çalıştırılmasında kullanılan elektrik enerjisinin üretimini de karşılıyor.
