Haberin öne çıkan noktaları
- Michiganlı Demokrat Temsilciler Meclisi üyesi Haley Stevens, Senato yarışında Cumhuriyetçi Mike Rogers'ı destekleyeceğini açıklayınca partisinden sert tepki aldı. ABD ara seçimleri yaklaşırken Kongre’deki güç dengeleri ve anketler de yarışın önemini artırıyor.
Michigan’ı temsil eden Demokrat Partili Temsilciler Meclisi üyesi Haley Stevens, Senato seçimleri öncesinde Cumhuriyetçi aday Mike Rogers’a destek vereceğini duyurmasının ardından partisindeki isimlerin eleştirileriyle karşılaştı. ABD’de 3 Kasım’da yapılacak seçimlerde Temsilciler Meclisi’nin 435 sandalyesinin tamamı ile Senato’daki 100 koltuğun 35’i için oy kullanılacak. Kongrenin iki kanadında da şu anda Cumhuriyetçiler çoğunlukta.
43 yaşındaki Stevens, Michigan’da Demokrat Parti’nin Senato adayını belirlemek için düzenlenen ön seçimi, Gazze’deki soykırıma açıkça tepki gösteren Müslüman siyasetçi Abdul El-Sayed’e az farkla kaybetti. El-Sayed’in ABD’deki hayat pahalılığını İsrail’e verilen destekle ilişkilendiren açıklamalarından rahatsız olan Stevens, Demokratların Senato’da sandalye kaybetmesi ihtimaline rağmen Rogers’ı destekleyeceğini açıkladı.
Demokratlardan sert tepki
Stevens’ın kararına Demokrat Partili siyasetçilerden ağır eleştiriler geldi. New York’u temsil eden Demokrat Senatör Chuck Schumer, bu adımı “alçakça bir ihanet” olarak tanımladı. Schumer, Senato’daki Demokratların El-Sayed’in arkasında birleştiğini belirterek onun Michigan’daki çalışan ailelerin ekonomik çıkarları için mücadele edeceğini söyledi. Rogers’ı ise ABD Başkanı Donald Trump’ın ve milyarder bağışçıların “maşası” olarak niteledi.
Demokratik sosyalist kimliğiyle tanınan New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani de Stevens’a tepki gösterdi. 35 yaşındaki Mamdani, Stevens’ın işçi sınıfına ihanet ettiğini ve rakibi olmak istediğini söylediği Cumhuriyetçi adayı destekleyerek de ihanet ettiğini söyledi.
Michigan Demokrat Parti Başkanı Curtis Hertel de Stevens’ın Demokrat Parti’nin bir üyesi olmadığını ve gelecekte de olmayacağını söyledi. Öte yandan Cumhuriyetçi adayı destekleyen 80 yaşındaki Trump, Stevens’ı “Saygıyı fazlasıyla hak eden bir Demokrat” sözleriyle kutladı.
Michigan’da milyonlarca dolarlık yarış
Parti tercihinin seçimden seçime değişebildiği Michigan’da yaklaşık 260 bin Müslüman ve 130 bin Yahudi yaşıyor. Bu nedenle Ortadoğu’daki çatışmalar eyaletteki siyasi tartışmalara da yansıyor. İsrail lobisi, Müslüman aday El-Sayed’in ön seçimi kazanmasını önlemek amacıyla Stevens’ın kampanyasına yaklaşık 31 milyon dolar harcadı. İsrail’le bağlantılı diğer sermaye gruplarının katkıları da hesaba katıldığında harcama miktarı 70 milyon dolara ulaştı.
El-Sayed, bazı Müslüman iş insanlarının sağladığı fonlar ve kapı kapı yürüttüğü kampanya sayesinde yaklaşık 6 milyon dolar toplayabildi. Buna karşılık Demokrat rakibi Stevens’ın kampanya bütçesi, El-Sayed’in topladığı miktarın 11 katıydı. Stevens mitinglerinde “Geceleri rüyamda İsrail’i görüyorum” diyerek duygusal bir söylem kullanmaya çalıştı.
El-Sayed ise İsrail’e ayrılan milyonlarca doların ABD halkının sağlık ve eğitim gibi temel ihtiyaçlarına yönlendirilmesini savundu. Gazze’deki soykırımın Amerikan halkından alınan vergilerle gerçekleştirildiğini söyledi. Bazı Cumhuriyetçiler El-Sayed’i “komünist” ya da “terörist” diye nitelendirirken, Demokratlar arasından da onun kampanyasını eleştirenler oldu.
Buna karşın Demokrat Yahudi Kongre adayları Brad Lander ve Daniel Bliss, pazar günü yayımladıkları açıklamada Michigan seçmenlerini El-Sayed’e oy vermeye çağırdı. İki aday, yarışın temelinde ne olduğunu unutmamak gerektiğini belirterek adaylardan birinin nefreti körükleyen, ayrımcılıkla mücadeleyi zayıflatan ve Trump’ın yolsuzluğu ile otoriterliği karşısında sessiz kalan bir partiyi temsil ettiğini yazdı. Diğer adayın ise hesap verebilirlik ve hayat pahalılığıyla mücadele vaatleriyle daha adil, hakkaniyetli ve demokratik bir gelecek için çalıştığını ifade etti.
New York Times’ın son anketinde El-Sayed, rakibinin açık farkla önünde görünüyor.
Ara seçimlerde Kongre dengesi
3 Kasım’da yapılacak ara seçimlerde Temsilciler Meclisi’ndeki 435 sandalyenin tamamı, Senato’daki 100 koltuğun ise üçte biri için yarışılacak. Her iki yılda bir Temsilciler Meclisi’nin bütün üyeleri ile Senato’nun yaklaşık üçte biri yeniden seçiliyor. Senato’daki koltuk dağılımı bu seçimde 35 sandalye için yapılacak oylamayla belirlenecek.
Ara seçimler, yasama yetkisinin toplandığı Kongrenin iki kanadında Demokratlar ile Cumhuriyetçiler arasındaki sandalye mücadelesi niteliği taşıyor. Bir yasa çıkarabilmek için hem Temsilciler Meclisi’nde hem de Senato’da çoğunluğu elde etmek önem taşıyor; iki partinin birlikte kabul ettiği yasa sayısı da her yıl azalıyor. ABD Kongresi, alt kanat olan Temsilciler Meclisi ile üst kanat Senato’dan oluşuyor. Temsilciler Meclisi’nde kabul edilen yasalar üzerinde son söz Senato’ya ait.
Senato’nun başkanlığını da yürüten ABD Başkan Yardımcısının eşitlik bozucu oy kullanabilmesi, yasama ve yürütme erkleri arasındaki denge düzeneklerinden biri. Her eyalet Senato’ya iki üye gönderiyor. Temsilciler Meclisi’ndeki temsilci sayısıysa eyalet nüfusuna göre belirleniyor ve her 10 yılda bir yapılan nüfus sayımlarının ardından değişebiliyor.
Ara seçimlerde birkaç sandalye, çoğunluğu elde etmek için belirleyici olabiliyor. Bu nedenle bazı eyaletlerdeki sonuçlar kritik önem taşıyor. Senato ve Temsilciler Meclisi’ni kontrol eden parti, Kongre’deki politikaların ve gündemin şekillenmesinde de etkili oluyor. Ara seçim kampanyalarına harcanan toplam tutar 16 milyar doları aştı.
Siyasi kutuplaşmanın derinleştiği ABD’de, Kongrenin iki kanadını da aynı parti kontrol etmediğinde yasa çıkarmak güçleşiyor. Kongre’de hareket alanını genişleten partinin, iki yıl sonraki başkanlık seçimlerinde de avantaj kazanma ihtimali bulunuyor. Başkanlık döneminin ortasında yapılan ara seçimler, aynı zamanda görevdeki başkanın ilk iki yıllık performansına ilişkin bir tür halk oylaması niteliği taşıyor.
Genel ve eyalet düzeyindeki anketleri bir araya getiren Real Clear Politics’in (RCP) tablosuna göre Senato yarışında Demokratların 46, Cumhuriyetçilerin 44 sandalye kazanması bekleniyor. On eyalette yarış başa baş sürüyor; bu koltukların sekizi şu anda Cumhuriyetçilerin, ikisi Demokratların elinde. Cumhuriyetçilerin bu eyaletlerin yarısında öne geçmesi hâlinde sandalye dağılımı 50’ye 50 olsa bile, Başkan Yardımcısı JD Vance’in eşitlik bozucu oyu Cumhuriyetçilere Senato çoğunluğunu sağlayabilir. Senato Başkanı sıfatını da taşıyan başkan yardımcısı, eşitlik durumunda partisi lehine oy kullanabiliyor.
Temsilciler Meclisi’nde çoğunluk için 218 sandalyeye ulaşmak gerekiyor. RCP’nin mevcut tahmininde Cumhuriyetçilerin 182, Demokratların ise 227 sandalye kazanması bekleniyor. Meclisteki 26 koltuk için Demokratlar ile Cumhuriyetçiler arasındaki yarışta farkın kapanmasıyla birlikte, çoğunluğu elde etme ihtimali bulunan Demokratlar avantajlı görünüyor.
Kongrenin mevcut sandalye dağılımında Senato’da Cumhuriyetçilerin 53, Demokratların 45 üyesi bulunuyor. İki bağımsız senatör ise birçok konuda Demokratlarla birlikte hareket ediyor. Temsilciler Meclisi’nde Cumhuriyetçilerin 218, Demokratların 214 ve bağımsızların bir sandalyesi var; iki koltuk da boş durumda.
