Hattuşa’da Kadeş Barış Antlaşması’nın Yeni Nüshası Bulundu

Antik dünyanın en önemli diplomatik belgeleri arasında gösterilen Kadeş Barış Antlaşması’nın yeni bir parçası, Hititlerin başkenti Hattuşa’da gün yüzüne çıkarıldı. Çorum’daki arkeolojik kazılarda bulunan çivi yazılı tablet parçasının, Hitit Kralı III. Hattuşili ile Mısır Firavunu II. Ramses arasında imzalanan antlaşmanın nüshalarından birine ait olduğu bilimsel incelemeler sonucunda tespit edildi.

Antik dönemde iki güç arasındaki çatışmaların ardından

Kadeş Barış Antlaşması, Hititler ile Mısır arasındaki uzun süreli çatışma döneminin ardından iki devletin ilişkilerini düzenleyen diplomatik metinlerden biri olarak biliniyor. Antlaşmanın Mısır’a ait nüshaları tapınak duvarlarına hiyerogliflerle işlenirken, Hitit başkenti Hattuşa’da Akadça çivi yazısıyla hazırlanmış kil tablet nüshaları da bulundu.

Antlaşma metninin Hattuşa’da ortaya çıkarılması, kentin Hitit İmparatorluğu’nun başkenti olduğunun belirlenmesinde önemli bir rol oynadı. Böylece Hattuşa, yalnızca siyasi merkez niteliğiyle değil, antik çağın diplomasi tarihine ışık tutan yazılı belgeleriyle de öne çıktı.

1906’dan itibaren tablet parçaları ortaya çıkarıldı

Hattuşa’daki ilk dönem kazıları 1906 yılında başladı. Bu çalışmalar sırasında Kadeş Barış Antlaşması’nın Akadça çivi yazılı kil tablet parçaları da arkeologlar tarafından bulundu. Farklı dönemlerde ortaya çıkarılan tablet parçaları bugün İstanbul Arkeoloji Müzeleri, Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Berlin Önasya Müzesi ve St. Petersburg’daki Ermitaj Müzesi koleksiyonlarında korunuyor.

Hattuşa’da bulunan çivi yazılı tabletlerden oluşan koleksiyonun tarihsel değeri, UNESCO tarafından da tescillendi. Boğazköy/Hattuşa tablet koleksiyonu, 2001 yılında Dünya Belleği listesine alındı.

Büyükkale’de yeni parça bulundu

Günümüzde sürdürülen arkeolojik kazıların son aşamalarında ise yeni bir tablet parçasına ulaşıldı. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından duyurulan keşif, Hitit kral sarayının bulunduğu Büyükkale’de, “E” binası yakınındaki kazı alanında gerçekleştirildi.

Bir yüzü korunmuş durumda olan çivi yazılı parça üzerinde yaklaşık bir yıl boyunca bilimsel inceleme yapıldı. Araştırmaların sonunda tabletin, Kadeş Barış Antlaşması’nın Akadça kaleme alınmış nüshalarından birinin ön yüzüne ait olduğu anlaşıldı. Tabletin kırık ve eksik olması nedeniyle metnin tamamı günümüze ulaşmadı.

Kaçan ve sığınan kişilerin durumunu düzenliyor

Yeni parçada, Kadeş Barış Antlaşması’nın Mısır ile Hatti ülkeleri arasında kaçan ya da diğer ülkeye sığınan kişilere yönelik uygulamaları belirleyen bölümlerinden satırlar yer alıyor. Okunabilen ifadelerin, antlaşmanın 12 ile 20’nci maddeleri arasındaki hükümlere ait olduğu belirlendi.

Tablet parçasında Mısır ve Hatti topraklarından kaçan kişilerden söz ediliyor. Ayrıca bu kişilerin geride bıraktıkları evlerin tahrip edilmemesine ilişkin hükümler de okunabiliyor. İçeriği bakımından parça, antlaşmanın yalnızca devletler arasındaki ilişkileri değil, iki ülke arasındaki insan hareketliliği ve sığınma meselelerini de düzenlediğini gösteriyor.

Keşif 21 Eylül’de kamuoyuna duyuruldu

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, buluntunun 21 Eylül Dünya Barış Günü’nde kamuoyuyla paylaşıldığını açıkladı. Ersoy, Çorum Hattuşa’daki Büyükkale kazılarında bulunan çivi yazılı tablet parçasının, yürütülen bilimsel çalışmalar sonucunda Kadeş Barış Antlaşması’nın nüshalarından birine ait olduğunun belirlendiğini ifade etti.

Keşfin Anadolu’nun barış ve diplomasi tarihindeki köklü konumunu yeniden ortaya koyduğunu belirten Ersoy, binlerce yıl öncesinden günümüze ulaşan bu mirasın insan hayatını ve onurunu koruma sorumluluğunu hatırlattığını söyledi. Bakan Ersoy ayrıca, başta Filistinliler olmak üzere bütün insanların güven, barış ve huzur içinde yaşayacağı bir gelecek temennisinde bulundu.

Eksik bölümlerin tamamlanmasına katkı sağlaması bekleniyor

Hattuşa’da bulunan yeni tablet parçasının, Kadeş Barış Antlaşması’nın kil tablet nüshalarındaki eksik bölümlerin tamamlanmasına yönelik araştırmalara katkı sunması bekleniyor. Büyükkale’de devam eden kazılarda antlaşmaya ait başka parçaların bulunması da hedefleniyor.