İsrail, Avrupa’daki akademik boykotları önlemek için 800 bin dolar harcadı

İsrail’in Ekim 2023’ten bu yana Gazze’ye yönelik saldırıları sonrasında Avrupa’daki üniversitelerde, İsrailli akademik kurumlarla sürdürülen ilişkilerin yeniden değerlendirilmesi çağrıları yoğunlaştı. Özellikle 2024 yılında üniversite kampüslerinde düzenlenen Filistin’e destek gösterilerinin ardından bazı yükseköğretim kurumları, İsrailli üniversitelerle öğrenci değişimi programlarını, kurumsal ortaklıkları ve ortak araştırma projelerini askıya alma ya da sona erdirme yönünde adımlar attı.

Boykot girişimlerine karşı hukuki çalışma başlatıldı

Avrupa’daki bu gelişmeler üzerine İsrail Üniversite Rektörleri Birliği (VERA), İsrailli akademik kurumların Avrupa’daki işbirliklerinin sürmesini sağlamak ve boykot kararlarını önlemek amacıyla kapsamlı bir çalışma yürüttü. VERA için faaliyet gösteren Brüksel merkezli Kesher hukuk firması, akademik boykotlarla bağlantılı konular nedeniyle 9 Avrupa ülkesindeki 27 üniversiteyle temasa geçti.

Altı ay süren araştırmada, VERA’nın Avrupa’daki boykot girişimlerine karşı yürüttüğü faaliyetler incelendi. Araştırma, Avrupa merkezli Investigate Europe ile Yunanistan merkezli Reporters United tarafından gerçekleştirildi ve bulgular Brüksel merkezli EUobserver tarafından yayımlandı. Kesher hukuk firmasının bu süreçte yaklaşık 800 bin dolar harcadığı ortaya çıktı.

Firma, temas kurduğu üniversitelere hukuki uyarı ve değerlendirme mektupları gönderdi. Ayrıca yerel hukuk bürolarıyla birlikte çalıştı ve İsrail üniversitelerine yönelik boykot kararlarının önüne geçebilmek için ulusal makamların desteğini almaya yönelik girişimlerde bulundu.

Horizon Europe katılımı için savunma

VERA’nın akademik boykot karşıtı çalışma grubuna başkanlık eden Emmanuel Nahshon, İsrail’in Avrupa Birliği’nin Ufuk Avrupa (Horizon Europe) programındaki katılımının yalnızca mali kaynaklara erişim bakımından değerlendirilmemesi gerektiğini savundu. Nahshon, bu katılımın İsrail’in Avrupa’daki bilimsel ve teknolojik gelişmelerin bir parçası olabilmesi açısından da önem taşıdığını ifade etti.

Gent Üniversitesinde başlayan süreç

Belçika’daki Gent Üniversitesi, İsrail devleti, İsrail ordusu veya güvenlik birimleriyle bağlantılı olduğunu değerlendirdiği bazı İsrailli kurumlarla yürüttüğü Horizon Europe projelerinden çekilme kararı aldı. Bu karar, İsrailli akademik kurumların Avrupa’daki araştırma programlarına katılımına yönelik itirazların somutlaştığı adımlardan biri oldu.

Kesher hukuk firması, Gent Üniversitesinin kararına karşı Tel Aviv Üniversitesi ve Weizmann Bilim Enstitüsü adına Avrupa Birliği Komisyonuna başvurdu. Başvuruda, söz konusu kurumların insan hakları ya da etik gerekçelerle Horizon Europe programının dışında bırakılmasını sağlayacak hukuki bir dayanağın bulunmadığı ileri sürüldü.

Sorbonne Üniversitesi ve Paris Büyükelçiliği iddiası

İsrailli üniversitelerle akademik işbirliklerinin sona erdirilmesi konusu Fransa’daki Sorbonne Üniversitesinde de gündeme geldi. VERA ile Kesher hukuk firması, Paris’teki üniversitenin bu yönde karar almasını engellemek için girişimlerde bulundu.

Kesher’in iç belgelerinde, firma ile İsrail’in Paris Büyükelçisi Joshua Zarka arasında bu süreçte yakın işbirliği kurulduğu öne sürüldü. Ancak İsrail’in Paris Büyükelçiliği, büyükelçinin Kesher ile yakın işbirliği yaptığı iddiasını reddetti.

Granada Üniversitesindeki dava

İspanya’da ise Granada Üniversitesi, İsrailli akademik kurumlarla ilişkilerini kesme kararı aldı. İspanya merkezli, İsrail yanlısı Orta Doğu Eylem ve İletişim (ACOM) kuruluşu, üniversitenin bu kararına karşı dava açtı.

Gent ve Granada’daki kararlar ile Sorbonne Üniversitesinde yürütülen tartışma, İsrailli üniversitelerle Avrupa’daki yükseköğretim kurumları arasındaki öğrenci değişimi, ortak araştırma ve kurumsal ortaklıkların geleceğine ilişkin gerilimi artırdı. VERA ve onun adına çalışan Kesher hukuk firması ise Avrupa genelindeki akademik boykot girişimlerine karşı hukuki ve kurumsal faaliyetlerini sürdürdü.