İsrail’den Suriye’deki hava üssüne saldırı: Türkiye detayı gündemde

İsrail, Suriye’nin kuzeybatısındaki İdlib kırsalında bulunan Ebu Zuhur Askeri Hava Üssü’ne hava saldırısı düzenledi. Saldırının, Türkiye’nin bölgede askeri varlığını artırabileceği yönündeki İsrail endişelerinin ardından gerçekleşmesi dikkat çekti. İsrail saldırıyı doğrularken, Türkiye ise üste Türk askeri bulunmadığını açıkladı.

Hava üssüne 8 saldırı

Suriye devlet televizyonunun aktardığı bilgilere göre İsrail savaş uçakları, gece saatlerinde Ebu Zuhur Hava Üssü’nü hedef aldı. Üssün pist ve depolama tesislerine yönelik 8 saldırı gerçekleştirildi. Saldırılarda can kaybı veya yaralanma yaşanmadığı bildirildi. Ancak hava üssünde maddi hasar meydana geldi. Türkiye sınırına yaklaşık 70 kilometre uzaklıkta bulunan üs, 2013 yılından bu yana aktif bir askeri havalimanı olarak kullanılmıyordu. Esad rejiminin Aralık 2024’te devrilmesinin ardından ise yeni Suriye ordusunun ihtiyaçları doğrultusunda yeniden kullanılmasına yönelik çalışmalar yürütüldüğü belirtiliyordu.

İsrail: "Statüko ihlal edilmek üzereydi"

İsrail Başbakanlık Ofisi, saldırının gerekçesini Türkiye üzerinden açıkladı. İsrail yönetimi, Suriye ile güvenlik konularında mevcut bir statükonun bulunduğunu savunarak, Suriye’nin İdlib yakınlarındaki bir hava üssüne Türk askerlerinin konuşlandırılmasına izin vermesinin bu düzeni bozabileceğini öne sürdü. İsrail tarafı, böyle bir konuşlanmanın kendi güvenliği açısından tehdit oluşturacağı konusunda Suriye’yi daha önce uyardığını belirtti. Açıklamada, Suriye’nin uyarıları dikkate almadığı ve İsrail’in güvenliğine yönelik tehditlere müsamaha göstermeyeceği ifade edildi.

ABD: Türkiye saldırı öncesinde bilgilendirilmedi

ABD'nin Suriye Özel Temsilcisi ve Türkiye Büyükelçisi Tom Barrack ise saldırıyla ilgili dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Barrack, İsrail’in saldırıdan önce Türkiye’yi bilgilendirmediğini söyledi. Türk kuvvetlerinin İsrail uçaklarının kuzeye, Türkiye yönüne ilerlediğini tespit ettiğini belirten Barrack, bu durumun Ankara açısından askeri bir karşılık verme riski oluşturabileceğine işaret etti. Barrack, tarafların sağduyulu davranması sayesinde olayın daha büyük bir krize dönüşmesinin önlendiğini ifade etti. ABD'li yetkili ayrıca saldırının, Türkiye’nin yakın gelecekte söz konusu hava üssündeki varlığını artırabileceğine yönelik bir algıyı yansıttığını söyledi. Barrack’a göre bu algının doğru olup olmaması, İsrail’in saldırıya ilişkin değerlendirmesinde belirleyici oldu.

ABD'den üçlü mekanizma önerisi

Barrack, İsrail, Türkiye ve Suriye arasında olası askeri gerilimleri önlemek amacıyla üçlü bir iletişim ve çatışmayı önleme mekanizması kurulması için ABD’nin çalışma yürüttüğünü açıkladı. Mevcut iletişim kanallarının yetersiz olmasının yanlış anlaşılma ve daha büyük bir çatışma riskini artırdığına dikkat çeken Barrack, İsrail’in saldırısını da bölgesel istikrara katkı sağlamayan gereksiz bir tırmanma olarak değerlendirdi. ABD’li yetkili, yeni Suriye yönetiminin İsrail’e karşı saldırgan bir tutum sergilemediğini ve gerilimi düşürmek istediğini de belirtti.

Türkiye saldırıyı kınadı

Türkiye, İsrail’in Suriye’deki hava üssüne düzenlediği saldırıya sert tepki gösterdi. Dışişleri Bakanlığı, saldırıyı güçlü şekilde kınayarak İsrail’in Suriye’nin egemenliğini ve toprak bütünlüğünü ihlal ettiğini belirtti. Açıklamada, Suriye’nin altyapısının ve askeri kapasitesinin hedef alınmasının bölgesel güvenlik açısından ciddi risk oluşturduğu vurgulandı. İletişim Başkanlığı da İsrail’in saldırıya ilişkin gerekçelerini reddetti. Açıklamada, İsrail’in iddialarının Suriye’nin egemenliğine yönelik hava saldırılarını meşrulaştırma amacı taşıdığı ifade edildi. Türk yetkililer ayrıca Ebu Zuhur Hava Üssü’nde Türk askeri bulunmadığını belirtti. Bununla birlikte bazı haberlerde, saldırıdan kısa süre önce bir Türk askeri heyetinin üssü ziyaret ettiği ve burada onarım ile yeniden kullanıma ilişkin incelemelerde bulunduğu iddia edildi. Ancak Türk askerlerinin üsse konuşlandırıldığına ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı.

Suriye'den İsrail'e tepki

Suriye yönetimi de saldırıyı kınadı. Şam yönetimi, İsrail’in hava saldırısını haksız bir saldırganlık eylemi olarak nitelendirerek ülkenin egemenliği ve toprak bütünlüğünün açık şekilde ihlal edildiğini bildirdi. Suriye tarafı, saldırının yalnızca ülkenin egemenliğini değil, bölgesel güvenlik ve istikrarı da tehdit eden tehlikeli bir tırmanma olduğunu savundu.

Türkiye-İsrail gerilimi yeniden gündemde

Saldırı, Esad rejiminin devrilmesinin ardından Suriye’de değişen dengeler açısından da önem taşıyor. Türkiye, yeni Suriye yönetimiyle askeri ve siyasi iş birliğini sürdürüyor. İsrail ise Türkiye’nin Suriye’deki askeri etkisinin genişlemesini ve özellikle hava üsleri, radar sistemleri ya da hava savunma kapasitesi üzerinden kalıcı bir varlık oluşturmasını kendi güvenliği açısından risk olarak değerlendiriyor. Ebu Zuhur saldırısının ardından Washington’ın gündeme getirdiği üçlü iletişim mekanizmasının, Türkiye ile İsrail arasında Suriye sahasında doğrudan bir askeri karşılaşma riskini azaltmayı amaçladığı değerlendiriliyor.