Haberin öne çıkan noktaları
- Prof. Dr. Senem Karabulut, diyet veya egzersiz değişikliği olmadan 6-12 ay içinde vücut ağırlığının yüzde 5’inden fazlasını kaybedenlerin hekime başvurması gerektiğini belirtti. Bu durum kanser dışında çeşitli sağlık sorunlarından da kaynaklanabiliyor.
Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Tıbbi Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Senem Karabulut, beslenme düzeni ya da fiziksel aktivite değişmediği hâlde ortaya çıkan ve devam eden kilo kaybının tıbbi açıdan değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Karabulut, açıklanamayan zayıflamanın bazı kanser türlerinde ilk fark edilen belirtiler arasında yer alabileceğini, ancak kilo kaybının tek başına kanser anlamına gelmediğini vurguladı.
Hangi kilo kaybı hekime başvurmayı gerektiriyor?
Karabulut’a göre kaybedilen miktarın yanı sıra bu değişimin ne kadar sürede gerçekleştiği de önemli. Kişinin diyet yapmadığı ve fiziksel aktivitesini artırmadığı hâlde 6 ila 12 ay içinde vücut ağırlığının yüzde 5’inden fazlasını vermesi, doktor değerlendirmesi gerektiren bir uyarı işareti olarak görülüyor. Örneğin 70 kilogram ağırlığındaki bir kişinin istemsiz biçimde 3,5 kilogramdan fazla zayıflaması dikkate alınmalı.
Kilo kaybı sürüyorsa ya da bu duruma belirgin halsizlik, iştahsızlık ve başka şikâyetler ekleniyorsa başvurunun ertelenmemesi gerektiğini belirten Karabulut, değerlendirmede yalnızca tartıdaki değişime değil, kilo vermenin altında yatan nedene odaklanılmasının önemini kaydetti.
İstemsiz zayıflama hangi kanserlerle ilişkili olabilir?
Karabulut, pankreas, mide, yemek borusu, akciğer ve bağırsak kanserlerinde açıklanamayan kilo kaybının hastalığın ilk fark edilen işaretlerinden biri olabileceğini söyledi. Lenfoma gibi bazı kanser türlerinde de bu belirti görülebiliyor. Bazı kanserler başlangıçta belirgin yakınmalara yol açmayabildiğinden, nedeni bilinmeyen ve devam eden zayıflamanın göz ardı edilmemesi gerektiğini belirtti.
Kilo kaybının farklı yollarla ortaya çıkabileceğini aktaran Karabulut, tümörün vücudun enerji kullanımını ve metabolik işleyişini etkileyebileceğini; iştahın azalması, yeterli besin alınamaması veya sindirim sistemi sorunlarının da bu tabloya katkıda bulunabileceğini ifade etti. Bununla birlikte kilo kaybının görülmesi, kanserin mutlaka erken evrede olduğu anlamına gelmiyor. Bu nedenle nedenin zamanında araştırılması önem taşıyor.
Kilo kaybına hangi belirtiler eşlik ederse doktora gidilmeli?
Karabulut, istemsiz zayıflamayla birlikte uzun süren iştahsızlık, çabuk doyma, yutma güçlüğü, karın ağrısı, bağırsak alışkanlıklarında değişiklik, dışkıda kan, geçmeyen öksürük, gece terlemesi veya nedeni açıklanamayan halsizlik görülmesi hâlinde hekime başvurulması gerektiğini belirtti. Özellikle ileri yaşta başlayan ve açıklanamayan kilo kayıplarının daha dikkatli incelendiğini söyledi.
Bu yakınmaların her biri tek başına farklı sebeplerden kaynaklanabilse de birden fazlasının birlikte ortaya çıkması altta yatan bir hastalığın araştırılmasını gerektirebilir. Karabulut, belirtilerin birlikte değerlendirilmesinin klinik açıdan önem taşıdığına dikkat çekti.
Her istemsiz kilo kaybı kanser belirtisi mi?
Karabulut, kilo kaybı yaşayan herkesin kanser olduğu düşüncesine kapılmamak gerektiğini vurguladı. Tiroit bezinin aşırı çalışması, diyabet, sindirim sistemi hastalıkları, kronik enfeksiyonlar ve bazı psikolojik sorunlar da istemsiz kilo kaybına yol açabiliyor. Bununla birlikte zayıflamayı yalnızca strese bağlayıp uzun süre beklemek ya da kişinin kendi kendine tanı koyması doğru bir yaklaşım değil.
Hekim, değerlendirme sırasında kilo kaybının ne zamandır sürdüğünü ve ne ölçüde olduğunu, eşlik eden belirtileri, kullanılan ilaçları ve kişinin tıbbi geçmişini birlikte ele alıyor. Gerekli görülürse kan tetkikleri, görüntüleme yöntemleri veya endoskopik incelemelerle olası neden araştırılıyor. Karabulut, herkese aynı testlerin uygulanması yerine kişiye özel bir değerlendirme planlanması gerektiğini belirtti.
Erken değerlendirme tedavi sürecini nasıl etkileyebilir?
Karabulut, kanserde erken tanının uygun hastalarda tedavi seçenekleri ve tedavinin başarı şansı üzerinde önemli etkisi olabileceğini söyledi. Erken değerlendirme için vücudun verdiği işaretlerin fark edilmesi gerektiğini belirterek, beslenme alışkanlıkları değişmediği hâlde giderek zayıflamanın, özellikle başka belirtilerle birlikte yaşandığında araştırılması gereken bir durum olduğunu ifade etti.
Kilo kaybının yalnızca tartıdaki bir değişiklik olarak değerlendirilmemesi gerektiğini kaydeden Karabulut, nedeni açıklanamayan değişikliklerde gecikmeden hekime başvurmanın ciddi hastalıkların zamanında belirlenmesine katkı sağlayabileceğini vurguladı.
