Kademeli emeklilik çıkacak mı? EYT sonrası bekleyenler için son durum

Emeklilikte yaşa takılanlar düzenlemesinin (EYT) ardından gözler, 9 Eylül 1999 sonrasında sigortalı olanlar için talep edilen kademeli emekliliğe çevrildi. #KademeHakAyağaKalk etiketi 20 Ekim’de X’te Türkiye gündemine girerken, Emeklilikte Adalet Derneği (EMADDER) de birkaç gün önce Ankara’da bir basın açıklaması yaptı. Hükümet tarafında ise emeklilik şartlarını değiştirecek bir düzenleme ya da takvim açıklanmadı.

Kademeli emeklilik nedir?

Mevcut sistemde 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında ilk kez sigortalı olanlar için emeklilik yaşı kadınlarda 58, erkeklerde 60; SSK’lılar (4/a) için prim şartı ise 7 bin gün. 1 Mayıs 2008 ve sonrasında sigortalı olanlarda prim şartı 7 bin 200 gün; yaş şartı da 2036’dan itibaren kademeli olarak 65’e yükseliyor. 9 Eylül 1999’dan önce sigortalı olanlar ise EYT düzenlemesiyle yaş şartı aranmadan emekli olabildi.

Kademeli emeklilik talebi, sigorta giriş tarihine göre basamaklı bir yaş ve prim şartı getirilmesini öngörüyor. Talep sahipleri, bir gün farkla sigortalı olan iki kişinin emeklilik tarihleri arasında yıllar oluşmasını adaletsiz buluyor.

EMADDER ne istiyor?

EMADDER Genel Başkanı Mihriban Uğurlu, derneğin yaklaşık 4,5 milyon çalışan için kademeli emeklilik istediğini açıkladı. Derneğin önerdiği modelde, sigorta giriş yılı ilerledikçe yaş şartı birer yıl, prim şartı da 75’er gün artıyor. Uğurlu, bir gün farkla 17 ila 20 yıl geç emekli olunabildiğini savunuyor.

Uğurlu, derneğin 18 Ekim’de Ankara Ulus’ta düzenlediği basın açıklamasında “Milletvekillerinden slogan değil, yasa bekliyoruz” dedi. Açıklamaya muhalefet partilerinden temsilciler de destek verdi. EMADDER, Ağustos ayında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakan Yardımcısı Ahmet Aydın ile de görüştüğünü duyurmuştu; görüşmenin ardından Bakan Yardımcısı Aydın, X hesabından derneğin taleplerini dinlediklerini paylaşmış, bazı yayınlara göre bu paylaşım daha sonra kaldırılmıştı. Bakanlıktan görüşmeye ya da kademeli emekliliğe ilişkin resmî bir açıklama yapılmadı.

Hükümet ne diyor?

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, Şubat 2024’te “Gündemimizde staj mağdurları ve kademeli emeklilikle ilgili bir çalışmamız yok” demişti. Eylül 2026’da açıklanan 2027-2029 dönemi Orta Vadeli Program’da da kademeli emekliliğe ya da emeklilik şartlarını kolaylaştıracak bir düzenlemeye yer verilmiyor; programda aksine “kişilerin daha uzun süre istihdamda kalmasını teşvik eden, hakkaniyeti ve aktüeryal dengeyi önceleyen düzenlemeler” hayata geçirileceği belirtiliyor. Bu tutumu değiştiren yeni bir resmî açıklama bilinmiyor.

Meclis’te bekleyen teklifler

Kademeli emekliliğe ilişkin kanun teklifleri TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda bekliyor. Bunlardan biri, Edirne Milletvekili Ediz Ün’ün Aralık 2024’te, bağımsız milletvekiliyken sunduğu teklif (Ün, Temmuz 2026’da yeniden CHP’ye katıldı). CHP Karabük Milletvekili Cevdet Akay’ın Mart 2025’te sunduğu teklif başta olmak üzere muhalefet milletvekillerinin de benzer teklifleri bulunuyor. Tekliflerin hiçbiri henüz komisyonda görüşülmedi.

Kademeli emeklilik ne zaman çıkar?

Resmî bir tarih ya da taslak yok. Bazı yayınlarda “2027’de çıkabilir” şeklinde yer alan değerlendirmeler, sosyal güvenlik uzmanlarının kişisel yorumlarına dayanıyor; hükümetten bu yönde bir açıklama gelmedi. Kaç kişinin yararlanacağı da belirsiz: EMADDER düzenlemenin yaklaşık 4,5 milyon çalışanı ilgilendirdiğini söylerken, SGK uzmanı Ersin Bayav olası bir düzenlemenin her yıl 300-500 bin kişiyi kapsayan 8 yıllık kademeli bir geçişle uygulanabileceğini öne sürüyor. Bayav bunun kendi değerlendirmesi olduğunu, resmî bir hesap olmadığını vurguluyor.

Özetle

• Kademeli emeklilik için hazırlanmış resmî bir düzenleme veya taslak yok.