Konya'daki Gökhöyük Kazılarında Çarpıcı Keşif: Beş Bin Yıllık Küp Bulundu

Konya'nın Seydişehir ilçesinde bulunan Gökhöyük'te yürütülen arkeolojik kazılarda, yaklaşık 5 bin yıllık olduğu değerlendirilen insan yüzü, hayat ağacı ve Anadolu yaban keçisi kabartmalarıyla süslü dev bir küp gün yüzüne çıkarıldı. Erken Tunç Çağı'na tarihlendirilen eser, yalnızca sanatsal özellikleriyle değil, bulunduğu konum ve yerleştirilme biçimiyle de dikkat çekti. Kazı ekibi, küpün özenle ters çevrilmiş halde bulunmasının yerleşimin bilinçli olarak terk edildiğine işaret edebileceğini değerlendirdi.

İlk İzleri 2024'te Görüldü, Sürpriz 2025 Kazı Sezonunda Ortaya Çıktı

Gökhöyük Kazı Başkanı Doç. Dr. Ramazan Gündüz, özel bir haber kanalına yaptığı açıklamada küpün ilk izlerine 2024 yılı kazılarında rastlandığını, eserin ise 2025 sezonunda höyüğün merkezindeki F8 Açması olarak adlandırılan alanda tamamen ortaya çıkarıldığını belirtti.

Kazılar sırasında ilk kez rastladıklarında böylesine özgün bir eserle karşılaşmayı beklemediklerini ifade eden Gündüz, küpün bulunduğu konumun arkeolojik açıdan önemli veriler sunduğunu dile getirdi. Normal şartlarda ağız kısmının yukarı bakması gereken küpün ters çevrilmiş halde bulunmasının, alanın gelişigüzel değil, bilinçli şekilde terk edildiğini düşündürdüğünü söyledi.

Ritüellerde Kullanılmış Olabileceği Değerlendiriliyor

Yaklaşık 1 metre ağız çapına, 120 santimetre yüksekliğe ve 800 ila 1000 kilogram malzeme kapasitesine sahip küpün gündelik kullanım amacıyla üretilmediği değerlendirildi.

Eser üzerinde bulunan beş kulp, küpün döneminde farklı alanlara taşınmış olabileceğine işaret ederken, zengin bezemeler de sıradan bir depolama kabından çok özel törenlerde kullanılan ritüel objesi olabileceği görüşünü akla getiriyor.

İnsan Yüzü, Hayat Ağacı ve Anadolu Yaban Keçileri Aynı Kompozisyonda

Küpün ağız bölümünde kaş, göz ve burun kabartmalarıyla oluşturulmuş insan yüzü dikkat çekiyor. Yüzün hemen altında yer alan hayat ağacı motifinin iki yanında ise ağaca doğru yükselen Anadolu yaban keçileri tasvir ediliyor.

Arkeologlar, hayat ağacı ve keçi figürlerinin Anadolu'nun kadim topluluklarında bereketi, yaşamın devamlılığını ve doğurganlığı simgeleyen önemli semboller arasında yer aldığını belirtiyor. Kompozisyonun aynı zamanda yaşamın korunduğuna ve kutsallığına ilişkin inanç sistemlerini yansıttığı değerlendiriliyor.

Erken Tunç Çağı'na Işık Tutacak

Yapılan ilk incelemeler, küpün Erken Tunç Çağı I'in sonu veya Erken Tunç Çağı II dönemine ait olabileceğini ortaya koyuyor. Yaklaşık 5 bin yıllık geçmişe sahip olduğu değerlendirilen eserin, Anadolu'daki erken yerleşimlerin sosyal ve kültürel yaşamına ilişkin yeni bilgiler sunması bekleniyor.

Kazı ekibi, küpün bulunduğu alanın sivil yerleşime mi yoksa kutsal bir yapıya mı ait olduğunun henüz kesinleşmediğini, kazılar ilerledikçe bu soruya daha net yanıtlar verilebileceğini ifade ediyor.

Gökhöyük, Binlerce Yıllık Yerleşim Geçmişiyle Dikkat Çekiyor

Seydişehir ilçe merkezine yaklaşık 8 kilometre uzaklıktaki Gökhöyük, ilk kez 1950'li yıllarda gerçekleştirilen yüzey araştırmaları sırasında tespit edildi. Bölgede 2002 yılında Devlet Su İşleri'nin sulama kanalı çalışmaları sırasında arkeolojik kalıntılara rastlanmasının ardından çalışmalar durduruldu ve Konya Müze Müdürlüğü tarafından 2002-2005 yılları arasında kurtarma kazıları gerçekleştirildi.

Uzun yıllar ara verilen kazılar, 2020 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığının izniyle Selçuk Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Prehistorya Ana Bilim Dalı Başkanlığı koordinasyonunda yeniden başlatıldı. Son yıllarda ise kazılar, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünün "Geleceğe Miras Projesi" kapsamında sağlanan desteklerin yanı sıra Konya Büyükşehir Belediyesi ve Seydişehir Belediyesinin katkılarıyla sürdürülüyor.