Küresel Piyasalar Veri ve Bilanço Trafiğine Odaklandı

Küresel pay piyasalarında bu hafta yön arayışı öne çıktı. ABD’de açıklanan enflasyon göstergelerinin faiz beklentilerini etkilemesi, Orta Doğu ile Rusya-Ukrayna kaynaklı jeopolitik risklerin enerji maliyetlerini artırması ve yapay zeka yatırımlarının sürdürülebilirliğine yönelik soru işaretleri, piyasalardaki dalgalı görünümün temel nedenleri oldu. Gelecek hafta ise dünya genelinde açıklanacak yoğun veri akışının yanı sıra önemli şirketlerin finansal sonuçları izlenecek.

Piyasalar haftaya enerji arzına ilişkin gelişmelerin etkisiyle temkinli bir iyimserlikle başladı. Ancak haftanın ilerleyen günlerinde ABD enflasyon verileri ve yapay zeka sektörüne yönelik yeni gelişmeler, yatırımcıların risk iştahını sınırladı. Jeopolitik gerilimlerin enerji fiyatları üzerindeki yukarı yönlü baskısı, ABD’de yıllık enflasyonun son dört ayın en yüksek seviyesine çıkmasına yol açtı. Tüketici fiyatlarındaki artışın alt kalemleri incelendiğinde, enerji fiyatlarının TÜFE’deki yükselişteki belirleyici rolünü koruduğu görüldü.

Beklentilerin üzerinde gelen ABD enflasyonu, ABD Merkez Bankasının (Fed) ilerleyen dönemde faiz artırabileceği yönündeki öngörüleri güçlendirdi. Para piyasalarında Fed’in gelecek yılın sonuna kadar toplam üç faiz artışı yapabileceği fiyatlanırken, ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi ile dolar endeksi haftayı düşüşle tamamladı. Teknoloji ve yarı iletken hisselerindeki satışlar, yatırımcıları devlet tahvillerine yöneltti. Yüksek faizlerin ABD ekonomisinin önemli büyüme alanlarından biri haline gelen yapay zeka yatırımlarını yavaşlatabileceği ve bunun ekonomik büyüme açısından risk yaratabileceği endişesi de bu eğilimi destekledi. Bu nedenle Fed’in beklendiği kadar sıkı bir para politikası uygulamayabileceği değerlendirmeleri gündeme geldi.

Çinli çip üreticisi CXMT’nin çip geliştirme çalışmalarında ilerleme kaydettiğine ilişkin haberler de küresel teknoloji hisselerindeki satış baskısını artırdı. Şirketin geliştirdiği ürünleri mevcut alternatiflerden daha düşük maliyetle üretip üretemeyeceğine ilişkin değerlendirmeler, sektörde rekabetin sertleşebileceği ve büyük teknoloji şirketlerinin kârlılıklarının baskı altında kalabileceği endişelerini beraberinde getirdi. Bu gelişmeler, yatırımcıların yapay zeka odaklı teknoloji hisselerindeki pozisyonlarını azaltmasında etkili oldu.

Fed yetkililerinden faiz mesajları

Fed Başkanı Kevin Warsh, Uluslararası Para Fonu (IMF) ile Dünya Bankasının Tayland’ın başkenti Bangkok’ta düzenlediği yıllık toplantılar kapsamında katıldığı bir etkinlikte, gelecek toplantılarda alınacak kararlara ilişkin yönlendirme yapmadı. Bununla birlikte Warsh, fiyat istikrarını sağlama konusundaki kararlılıklarını açık biçimde ortaya koyduklarını vurguladı. Warsh, toplantılar öncesinde herhangi bir karar hakkında peşin hüküm vermediğini ve yılın kalan bölümünde yapılacak toplantılarda hangi adımların atılacağına ilişkin şimdiden açıklama yapmayı doğru bulmadığını belirtti.

New York Fed Başkanı John Williams da bu yıl bir kez daha faiz artırımı gerekebileceğine ilişkin görüşünü korudu. Ancak Williams, söz konusu artışın ardından daha fazla faiz artırılmasına ihtiyaç duyulacağı kanaatinde olmadığını ifade etti. Gelecek yılın ekonomik koşullarının henüz görülmesi gerektiğini belirten Williams, ekonomiyi çok sayıda farklı unsurun etkilediğini ve bu nedenle verileri izlemeyi sürdüreceklerini söyledi. Williams, dezenflasyonist güçlerin hâlâ etkili olduğunu düşündüğünü, gelecek yıla ilişkin enflasyon beklentisinin ise fiyat artışlarının belirgin biçimde gerilemesi yönünde olduğunu dile getirdi.

Cleveland Fed Başkanı Beth Hammack ise enflasyonu yüzde 2 seviyesine döndürmek için kısıtlayıcı bir para politikası duruşunun uygun olacağını savundu. Bu açıklamalarla birlikte ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi haftalık bazda 15 baz puan gerileyerek yüzde 5,09’a indi. Dolar endeksi de yüzde 0,4 düşüşle 101,8 seviyesine geriledi ve dört haftalık yükseliş serisini sonlandırdı.

Fed’in bu ay faiz artırmayacağına yönelik beklentiler güç kazanmasına rağmen, gelecek toplantılar için şahin beklentilerin yüksek kalması altının ons fiyatını baskıladı. Altının onsu haftayı yüzde 0,7 düşüşle 4 bin 165 dolardan tamamladı. Aralık vadeli Brent petrolün varil fiyatı ise yüzde 4,75 yükselerek 109,69 dolara çıktı.

New York borsasında endeksler farklı yönlerde hareket etti

ABD pay piyasalarında haftalık performans endeksler arasında ayrıştı. S&P 500 yüzde 1,95, teknoloji ağırlıklı Nasdaq yüzde 4,48 gerilerken Dow Jones yüzde 0,67 yükseldi.

ABD’de üretici fiyatları eylülde aylık bazda yüzde 1,3, yıllık bazda ise yüzde 6,3 arttı. Her iki oran da beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Böylece üretici enflasyonu aylık ölçekte Mart 2022’den, yıllık ölçekte ise Aralık 2022’den bu yana en hızlı yükselişini kaydetti. TÜFE’nin ardından ÜFE’de de artış hızının yükselmesi, ülkede kalıcı fiyat baskılarının devam edebileceğine ilişkin kaygıları artırdı.

Hafta boyunca ABD’nin büyük bankalarının üçüncü çeyrek bilançoları da takip edildi. Morgan Stanley’nin kârı ve geliri beklentileri aştı. Bilançosuna 1,2 milyar dolarlık idari para cezası yansıtan Bank of America’nın üçüncü çeyrek kârı ise yıllık bazda yüzde 17 düşerek 6,9 milyar dolara indi; bankanın kârı ve geliri piyasa beklentilerini karşılayamadı.

JPMorgan Chase, Goldman Sachs, Citigroup ve Wells Fargo da finansal sonuçlarını açıkladı. JPMorgan Chase’in kârı ve geliri beklentilerin altında kalırken, Goldman Sachs’ın geliri geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 23 artarak 18,7 milyar dolara yükseldi. Wells Fargo’nun net kârı yıllık bazda yüzde 6 artışla 5,95 milyar dolara çıktı. Banka, geçen yılın aynı döneminde 5,59 milyar dolar net kâr açıklamıştı. Citigroup’un net kârı da yüzde 40 artarak 5,2 milyar dolara ulaştı. Bankanın geçen yılın üçüncü çeyreğindeki net kârı 3,8 milyar dolar olmuştu.

ABD’de gelecek hafta salı günü konut başlangıçları, inşaat izinleri ve bekleyen konut satışları açıklanacak. Perşembe günü haftalık işsizlik maaşı başvuruları ile Conference Board öncü göstergeler endeksi, cuma günü ise S&P Global imalat sanayi ve hizmet sektörü Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) ile Michigan tüketici güven endeksi izlenecek. Ayrıca hızlanan bilanço sezonunda ABD’li teknoloji şirketi Meta ile elektrikli otomobil üreticisi Tesla’nın finansal sonuçları yatırımcıların gündeminde olacak. Dünya genelinde ekim ayına ilişkin öncü sektörel PMI verileri de takip edilecek.

Avrupa borsalarında enerji ve savunma hisseleri öne çıktı

Avrupa borsaları, şirket bilançolarından gelen olumlu sinyallerin yanı sıra enerji ve savunma sektörlerindeki yükselişin desteğiyle haftayı pozitif tamamladı. Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, Fransa’daki mali krizin önlenmesine yönelik çözümün ülkenin kendi mali politikalarında bulunduğunu söyledi. Lagarde’ın açıklaması, mali kriz riskiyle karşı karşıya bulunan Fransa ekonomisinin toparlanabileceğine ilişkin beklentileri destekledi.

Fransa’daki sorunların Avrupa geneline yayılabileceği endişeleriyle değer kaybeden avro, dört haftanın ardından dolar karşısında haftalık bazda güç kazandı. Avro/dolar paritesi yüzde 0,3 yükselerek 1,1240 seviyesine çıktı. Enerji fiyatlarındaki artış ve jeopolitik risk algısı, savunma ve enerji şirketlerinin hisselerinde alımları destekleyerek bölge borsalarının olumlu performansına katkı sağladı.

Teknoloji ve çip sektöründe ise farklı bir görünüm oluştu. Hollandalı yarı iletken ekipman üreticisi ASML, yapay zekaya yönelik güçlü talebin devam edeceğini teyit ederek geleceğe ilişkin beklentilerini yükseltti. Buna rağmen şirketin hisseleri, küresel yapay zeka ve teknoloji sektöründeki gelişmelerin etkisiyle haftalık bazda yüzde 7,7 geriledi.

Avro Bölgesi’nde eylül ayı TÜFE aylık yüzde 0,6, yıllık yüzde 2,5 yükseldi ve sonuçlar beklentiler doğrultusunda gerçekleşti. Almanya’da da tüketici fiyatları aynı dönemde aylık yüzde 0,6, yıllık yüzde 3,3 arttı. İngiltere ekonomisi ağustosta aylık yüzde 0,1, yıllık yüzde 2,1 büyüyerek tahminlerin üzerinde performans gösterdi.

Bu gelişmelerin ardından FTSE 100 endeksi haftalık bazda yüzde 3,09, Almanya’nın DAX endeksi yüzde 2,14, Fransa’nın CAC 40 endeksi yüzde 1,97 ve İtalya’nın MIB 30 endeksi yüzde 0,21 değer kazandı.

19 Ekim’le başlayan haftada Avrupa’da salı günü Almanya’nın ÜFE ve Zew beklenti endeksi ile İngiltere’nin ILO işsizlik oranı ve enflasyon verileri açıklanacak. Çarşamba günü ECB Başkanı Lagarde’ın konuşması ve İngiltere enflasyonu izlenecek. Perşembe günü Avro Bölgesi tüketici güven endeksi, cuma günü ise Avro Bölgesi, İngiltere ve Almanya’nın imalat sanayi ile hizmet sektörü PMI verileri takip edilecek.

Kospi 18 yılın en sert haftalık kaybını yaşadı

Asya borsalarında teknoloji şirketlerine yönelik satışlar belirginleşti. Yapay zeka şirketlerinin mevcut yatırımlarını uzun vadede sürdürebilir olup olmadığına ilişkin endişeler, bölge piyasalarında risk iştahını zayıflattı. Teknoloji ve yarı iletken şirketlerinin ağırlıkta olduğu Güney Kore Kospi endeksi, haftalık bazda son 18 yılın en sert düşüşünü kaydetti.

Güney Koreli teknoloji şirketlerinden SK Hynix’in hisseleri yüzde 24,33, Samsung Electronics’in hisseleri yüzde 17,75 ve LG Electronics’in hisseleri yüzde 15,36 geriledi. Çin’den gelen makroekonomik veriler de Asya piyasalarının gündeminde yer aldı. Çin’in dış ticaret fazlası, eylülde 133,5 milyar dolara ulaşarak Ocak 2025’ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü.

Çin’de eylül ayı ÜFE’si yıllık bazda yüzde 5 yükseldi. Bu oran, Haziran 2022’den bu yana kaydedilen en hızlı artış oldu ve yüzde 3,8’lik beklentinin üzerinde gerçekleşti. TÜFE ise yıllık bazda yüzde 0,9 arttı. Tüketici enflasyonu ağustos ayına göre sınırlı biçimde hızlansa da beklentilerin altında kaldı. Enerji fiyatlarındaki yükseliş üretici fiyatlarındaki artışı desteklerken, beklenenden düşük TÜFE verisi Çin’de iç talebin hâlâ yeterince canlı olmadığını gösterdi.

Haftalık bazda Kospi yüzde 14,46, Japonya’nın Nikkei 225 endeksi yüzde 5,37 ve Çin’in Şanghay bileşik endeksi yüzde 2,56 değer kaybetti. Hong Kong’da Hang Seng endeksindeki düşüş ise yüzde 0,10’da kaldı. Asya’da gelecek hafta Japonya enflasyonu ve Çin’in faiz kararı yatırımcıların odağında olacak. Pazartesi günü Çin’in büyüme, sanayi üretimi ve perakende satış verileri; salı günü Çin Ulusal Bankalararası Fon Merkezinin faiz kararı; çarşamba günü Japonya’nın dış ticaret dengesi ve cuma günü Japonya’nın enflasyon verileri açıklanacak.

Yurt içi piyasalar TCMB kararını bekliyor

Türkiye’de Borsa İstanbul haftayı satış ağırlıklı tamamladı. BIST 100 endeksi haftalık bazda yüzde 4,44 gerileyerek 11.721,72 puandan kapandı. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, fonların koordineli işlemleri de dahil olmak üzere sermaye piyasası suçlarıyla mücadeleyi güçlendirecek yasal düzenlemeleri 2027 yılının başına kadar tamamlamayı planladıklarını açıkladı.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, IMF ve Dünya Bankasının Bangkok’ta düzenlediği yıllık toplantılar kapsamında “Türkiye’de Makroekonomik Görünüm ve Para Politikası” başlıklı bir sunum gerçekleştirdi. Karahan, fon çıkışlarının yurt içi yerleşiklerin Türk lirası cinsi varlıklara yönelik tercihinde kayda değer bir zayıflama oluşturmadığını belirtti. TCMB Başkanı, yurt içi yerleşiklerin Türk lirasına ilgisinin genel olarak güçlü kalmayı sürdürdüğünü ifade etti.

Gelecek hafta yurt içi piyasaların en önemli gündem maddesi TCMB’nin faiz kararı olacak. AA Finans’ın beklenti anketine katılan ekonomistler, ekim ayında politika faizinin 100 baz puan indirilerek yüzde 36 seviyesine çekileceğini öngördü. Dolar/TL ise haftayı önceki haftanın kapanışına göre yüzde 0,5 yükselişle 49,5140 seviyesinden tamamladı.

Yurt içinde çarşamba günü reel kesim güven endeksi ile kapasite kullanım oranı, perşembe günü ise TCMB faiz kararı ve tüketici güven endeksi açıklanacak. Piyasalarda merkez bankasının faiz kararı kadar, karar metninde ve gelecek döneme ilişkin mesajlarda verilecek yönlendirmeler de izlenecek.