Haberin öne çıkan noktaları
- University College London ve Dünya Sağlık Örgütü iş birliğiyle hazırlanan 2026 Lancet Geri Sayım raporu, iklim değişikliğinin sağlık üzerindeki etkilerinin hızlandığını ortaya koydu. Araştırmacılar, sıcaklığa bağlı ölümler ve ekonomik kayıplardaki artışa dikkat çekerek acil küresel eylem çağrısı yaptı.
İklim değişikliğinin insan sağlığı üzerindeki etkileri giderek ağırlaşırken, 2026 Lancet Geri Sayım raporu krizin küresel ölçekte bir sağlık acil durumu olarak tanınması gerektiğini bildirdi. University College London (UCL) ile Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından ortaklaşa hazırlanan çalışma, Paris Anlaşması’nın kabul edilmesinden 10 yıl sonra aşırı sıcakların ve kuraklığın iklim eylemlerinden çok daha hızlı arttığını ortaya koydu.
30’dan fazla ülkede 100’ü aşkın kurumdan 146 araştırmacının imzasını taşıyan rapora göre, 2016-2023 yılları arasında sıcaklıkla bağlantılı nedenlerle her yıl ortalama 540 bin kişi yaşamını yitirdi. Bu ölümlerin yüzde 68’inin iklim değişikliğinden kaynaklandığı belirtildi. Yalnızca 2023’te sıcaklıklar 710 bin kişinin ölümüne yol açtı. Kaynak metinde bu ölümlerden iklim kriziyle doğrudan ilişkili olanların sayısı veya oranı açık biçimde verilmediğinden, söz konusu rakam ve buna ilişkin karşılaştırma netleştirilmelidir. 2016-2023 döneminin tümünde iklim değişikliğine bağlanabilecek can kaybının yaklaşık 3 milyona ulaştığı bildirildi.
İklim krizinin etkisi sağlıkla sınırlı kalmadı; küresel ekonomideki kayıplar da büyüdü. Artan sıcaklıklar ve buna bağlı iş gücü verimliliği düşüşü nedeniyle dünya, 2025’te potansiyel gelirinin 1 trilyon dolardan fazlasını kaybetti. Böylece trilyon dolar eşiğinin aşıldığı dönem üst üste üçüncü yıla ulaştı.
Kuraklığın etkilediği toprakların oranındaki artış da raporda öne çıkan bulgular arasında yer aldı. 2016-2025 döneminde aşırı kuraklıktan etkilenen toprak oranındaki artış, önceki 10 yıllık döneme kıyasla yaklaşık yüzde 700 hızlandı. 2025’te ise dünya topraklarının yarısından fazlası en az bir ay boyunca aşırı kuraklık yaşadı.
Raporda temiz enerji alanındaki ilerlemelere de dikkat çekildi. Küresel temiz enerji yatırımları 2025’te yüzde 7’den fazla yükselerek 2,1 trilyon dolara çıktı; bu tutar fosil yakıtlara yapılan yatırımları yüzde 82 oranında aştı. Yenilenebilir enerjinin küresel elektrik üretimindeki payı artarken, daha temiz hava sayesinde her yıl yüz binlerce ölümün önüne geçildiği belirtildi.
Buna karşın fosil yakıtlar küresel enerji arzının yüzde 80’inden fazlasını oluşturmaya devam ediyor. Hava kirliliği de her yıl yaklaşık 2,7 milyon kişinin ölümüne neden oluyor. Araştırmacılar, DSÖ ve Birleşmiş Milletler’in küresel bir yanıtı koordine etmesini, insan sağlığının tüm iklim kararlarının merkezine yerleştirilmesini ve sera gazı salımlarının hızla azaltılmasını istedi.
Yorumlar 0