Meyve Sebze Operasyonunda Şok Detay: Ölenler Adına Bile Makbuz Kesilmiş

Meyve ve sebze ticaretine yönelik yürütülen operasyonun ayrıntıları, çiftçilerin bilgisi dışında gerçekleştirildiği öne sürülen usulsüzlüklerin boyutunu ortaya koydu. İncelemelerde milyonlarca liralık makbuzun üreticilerin haberi olmadan düzenlendiği, hayatını kaybeden kişiler adına işlem yapıldığı ve ürün miktarlarının gerçeğe aykırı biçimde artırıldığı tespit edildi.

Ne oldu?

Hazine ve Maliye Bakanlığının talimatıyla görevlendirilen 6 başmüfettiş, 1 Ocak 2025 ile 31 Mart 2026 arasındaki dönemde yüzlerce firmayı mercek altına aldı. Hazırlanan iki ayrı soruşturma raporunun ardından İstanbul Mali Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü tarafından operasyon gerçekleştirildi. Soruşturmanın ilk iki aşamasında 41 şüpheli tespit edilirken, bu kişilerden 38’i 15 Eylül’de gözaltına alındı.

Çiftçilerin bilgileri nasıl kullanıldı?

Soruşturma raporlarında yer alan bulgulara göre aracılar, Anadolu’daki köyleri dolaşarak üreticilerin Çiftçi Kayıt Sistemi’ndeki bilgilerine ulaştı. Çiftçilere ürünlerinin kendi adları üzerinden sevk edileceği söylendi ve bu gerekçeyle kimlik numaraları toplandı. Daha sonra üreticilerin bilgisi ve onayı dışında milyonlarca lira tutarında e-Müstahsil makbuzu kesildi.

Vergi müfettişlerinin denetim amacıyla sahaya çıkmasının ardından bazı aracıların yeniden köylere gittiği de belirlendi. Bu kişilerin, daha önce oluşturulan sahte belgeleri gerçekmiş gibi göstermek amacıyla üreticilere yüksek bedelli makbuzlar verdiği raporlara yansıdı.

Ölen kişilerin adına nasıl işlem yapıldı?

İnceleme sırasında 480’den fazla hayatını kaybetmiş kişinin adına binlerce e-Müstahsil makbuzu düzenlendiği saptandı. Bazı işlemlerde yaklaşık 20 yıl önce vefat etmiş kişilerin kimlik bilgilerinin kullanıldığı belirlendi. Böylece artık üretim veya satış yapması mümkün olmayan kişiler adına dahi ticari kayıt oluşturulduğu ortaya çıktı.

Ürün miktarları neden dikkat çekti?

Kayıtlardaki ürün miktarlarıyla çiftçilerin gerçek üretimleri arasında büyük farklar bulundu. Yılda yaklaşık 3 ton kestane üreten bir çiftçinin adına 91,9 tonluk satış yapılmış gibi işlem düzenlendi. Yıllık 70 ton armut üreten başka bir üreticinin kayıtlarında ise 530 ton armut satışı gösterildi. Bunun yanı sıra bazı üreticilerin hiç yetiştirmediği ürünler için de makbuz kesildiği tespit edildi.

Düşük kaliteli ürünler nasıl gösterildi?

Soruşturma raporunda, tarlada kalan veya ıskartaya ayrılan elma, şeftali ve portakal gibi ürünlerin gerçekte düşük miktarlarda satın alındığı belirtildi. Ancak bu ürünlerin makbuzlarda çok daha yüksek miktar ve bedeller üzerinden kayda geçirildiği görüldü.

Bazı üreticilerin az miktardaki ürünlerinin, başka çiftçilerden alınan mallarla bir araya getirildiği ve toplam miktarın tek bir üreticinin kimlik numarasına işlendiği de raporda yer aldı. Bu yöntemle hem ürün miktarlarının hem de satış bedellerinin gerçeğin üzerinde gösterildiği değerlendirildi.

Çiftçiler ne söyledi?

Soruşturma kapsamında ifadelerine başvurulan üreticiler, adlarına düzenlenen makbuzlardaki satışların gerçeği yansıtmadığını söyledi. Isparta’da yaşayan bir çiftçi, yaklaşık 2 ton elma sattığını belirtmesine rağmen kayıtlarında 99 tonluk satış bulunduğunu ifade etti.

Başka bir üretici ise yalnızca portakal yetiştirdiğini, buna karşın kendi adına düzenlenen kayıtlarda nar satışı gösterildiğini anlattı. Bazı çiftçiler de adlarına satış yazılan şirketlerin isimlerini ilk kez vergi müfettişleriyle yaptıkları görüşmeler sırasında duyduklarını belirtti.

Maliyetler paravan şirketlerle mi artırıldı?

Raporda, bazı tedarikçilerin ürünleri doğrudan satmak yerine araya komisyoncu şirketler koyduğu ve bu yolla maliyetlerin yükseltildiği kaydedildi. Ataşehir Meyve Sebze Hali’nde faaliyet gösteren iki şirket arasında, 600 milyon lirayı aşan naylon faturalar kullanılarak yapay maliyet oluşturulduğu tespit edildi.

Soruşturma dosyasındaki diğer bulgulara göre tarımla herhangi bir bağlantısı bulunmayan kişilerin adına da yüksek tutarlı makbuzlar düzenlendi. Yurt dışında yaşayan bir kişinin adına yüksek bedelli işlemler yapıldığı bilgisi de raporlara girdi.

Şimdi ne olacak?

Hazine ve Maliye Bakanlığının denetimleri sonucunda hazırlanan iki rapor doğrultusunda başlatılan soruşturma, İstanbul Mali Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğünün operasyonuyla yeni bir aşamaya taşındı. İlk iki aşamada belirlenen 41 şüpheliden 38’inin 15 Eylül’de gözaltına alınmasıyla, çiftçilerin bilgileri dışında düzenlenen makbuzlar, ölen kişiler adına yapılan işlemler ve naylon faturalarla oluşturulduğu belirtilen maliyet artışları mercek altına alındı.