Motorinde Kıtlık Alarmı: Fiyatların Yüksek Kalması Bekleniyor

Küresel rafineri sektöründeki motorin arzı sorununun önümüzdeki aylarda daha belirgin hale gelmesi bekleniyor. Analistler ve iş dünyasının temsilcileri, arzın daralmasıyla birlikte özellikle motorin fiyatlarının yüksek seviyelerde kalacağı görüşünü dile getiriyor.

Altı aydan uzun süredir devam eden ABD-İran savaşı, bölgede ham petrol üretimini ve akaryakıt imalatını olumsuz etkiliyor. Bu süreçte özellikle motorin üretiminde aksamalar yaşanırken, Ukrayna’nın Rusya’daki rafinerilere yönelik saldırıları da küresel arz üzerindeki baskıyı artırıyor.

Vitol Group Üst Yöneticisi Russell Hardy, Asya Pasifik Petrol Konferansı’nda yaptığı değerlendirmede, Ortadoğu ve Rusya’daki başlıca rafineri merkezlerinden gerçekleştirilen yakıt ihracatında yaşanan kaybın her iki bölge için de günlük 2 milyon varile ulaştığını belirtti.

Hardy’nin değerlendirmesine göre dünyanın diğer bölgelerindeki rafineriler, üretim kapasitelerini neredeyse tamamen kullanıyor. Tüketicilerin mevcut talebi karşılamak için damıtılmış yakıt stoklarına yönelmesi ise depolardaki miktarın hızla azalmasına yol açıyor. Böylece zaten sınırlı olan stoklar üzerindeki baskı giderek büyüyor.

Motorin fiyatındaki artış Brent petrolü geride bıraktı

Savaşın başlamasından bu yana küresel ekonominin temel yakıtlarından biri kabul edilen motorinin fiyatı, ham petrol fiyatlarından daha hızlı yükseldi. ICE’de işlem gören motorinin fiyatındaki artış, Brent petrolündeki yükselişin iki katından fazla oldu.

Avrupa’da motorin rafineri marjı varil başına 78,91 dolara çıkarak şimdiye kadarki en yüksek seviyeye ulaştı. Dünyanın en büyük petrol üreticisi konumundaki ABD’de ise motorin rafineri marjı ilk kez varil başına 100 doların üzerine çıktı. Gün içindeki işlemlerde marj 108,02 dolarla rekor kırdı.

Açıklamalar ve olası sonuçlar

Rusya ve Ortadoğu dışındaki rafineriler, oluşan yüksek kârlılıktan yararlanmak amacıyla üretimlerini mümkün olan en yüksek seviyeye taşıdı. Ancak analistler, rafinerilerin bu tempoyu uzun süre koruyamayacağı uyarısında bulunuyor.

Rafineri ekipmanlarının uzun süre yüksek kapasiteyle çalıştırılması, sistemleri arıza ve teknik sorunlara karşı daha kırılgan hale getiriyor. Tampon stokların da sınırlı olduğu bir dönemde yaşanabilecek yeni arızalar, motorin krizini daha da ağırlaştırabilir ve piyasadaki arz sıkışıklığını derinleştirebilir.

Kuwait Petroleum yetkililerinden biri, küresel rafineri sisteminin mevcut koşullarına ilişkin, “Bu yılın sonuna kadar dayanabilirsek, bir başarı olacaktır” ifadelerini kullandı. Yetkiliye göre bu tablo, yakıt piyasalarında çok yakın zamanda büyük çaplı bir kıtlık yaşanması riskini ortaya çıkarıyor.

Arz kesintilerinin sürmesi, rafinerilerin teknik sınırlarına yaklaşması ve stokların azalması halinde önümüzdeki aylarda motorin fiyatlarının yüksek kalması bekleniyor. Üretim merkezlerindeki sorunların çözülememesi, yalnızca rafineri marjlarını değil, tüketicilerin karşılaştığı akaryakıt maliyetlerini de etkileyebilecek bir risk oluşturuyor.

Küresel baskı Türkiye’deki fiyatlamaya da yansıyor

Türkiye’de akaryakıt fiyatları serbest piyasa koşullarına göre belirleniyor. Fiyatların oluşumunda uluslararası piyasalarda işlem gören petrol ürünlerinin değerleri önemli rol oynarken, benzin ve motorin hesaplamalarında Akdeniz piyasasındaki ürün fiyatları referans kabul ediliyor.

Türkiye, benzin ihtiyacının tamamına yakınını yurt içindeki rafinerilerden karşılıyor. Motorin tarafında ise tablo farklılaşıyor: İhtiyacın yaklaşık yüzde 53’ü Türkiye’de üretiliyor, kalan yüzde 47’lik bölüm ise ithalat yoluyla karşılanıyor.

Bu nedenle küresel rafineri merkezlerinde yaşanan üretim ve ihracat kayıpları, uluslararası motorin fiyatları üzerinden Türkiye’deki akaryakıt fiyatlamasını da etkileyebiliyor. Özellikle ithalata dayalı motorin arzındaki gelişmeler, iç piyasadaki fiyat baskısının sürmesinde belirleyici olabiliyor.