Haberin öne çıkan noktaları
- NASA'nın deneysel X-59 uçağı, ses hızını aşarken yerde duyulan sonik patlamayı daha hafif bir gürültüye dönüştürmek üzere geliştirildi. Kaliforniya'dan Florida'ya ilk uzun mesafeli yolculuğunu yapan uçak, test programında yeni bir aşamaya geçti.
Süpersonik uçuşlarda ses hızının aşılmasıyla oluşan ve kilometrelerce uzaktan duyulabilen patlama benzeri gürültü, bu uçakların yerleşim alanları üzerinde kullanılmasının önündeki başlıca engeller arasında yer alıyor. NASA, bu soruna çözüm bulmak amacıyla alışılmış tasarımlardan ayrılan deneysel X-59 uçağı üzerinde çalışıyor. Uzun ve ince gövdesiyle dikkat çeken modelin, ses duvarını aşarken yerde duyulan yüksek şiddetli sesi daha hafif bir gürültüye çevirmesi amaçlanıyor.
NASA, X-59 ile sonik patlamayı azaltmayı hedefliyor
NASA'nın Quesst projesinin merkezinde bulunan X-59, süpersonik uçuşların önündeki gürültü sorununu aşmak için geliştiriliyor. Geleneksel uçaklar ses hızını geçtiğinde ortaya çıkan şok dalgaları, yerde sonik patlama olarak duyulan yüksek şiddetli sese yol açıyor. X-59'un tasarımıysa ses dalgalarının oluşumunu ve yayılımını kontrol etmeyi hedefliyor.
Uçağın uzun ve ince burun yapısı ile aerodinamik gövdesinin, geleneksel sonik patlamayı daha düşük seviyeli ve hafif bir sese dönüştürmesi bekleniyor. NASA'nın hedefi, süpersonik uçakların yalnızca okyanuslar üzerinde değil, yerleşim alanları üzerinde de daha az gürültüyle uçabilmesinin önünü açmak.
X-59 Kaliforniya'dan Florida'ya uçtu
NASA'nın deneysel uçağı, 28 Ekim 2026'da Kaliforniya'dan havalanarak Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'ne doğru ilk ülke çapındaki yolculuğuna çıktı. X-59'un ilk ülke çapındaki yolculuğu sırasında Teksas'ın El Paso ve Fort Worth kentlerinde durakladığı bildirildi. Bu uzun mesafeli uçuş, test programının önemli aşamalarından biri oldu.
Uçağın Fort Worth'e inişi sırasında kaydedilen görüntülerde, NASA'ya ait bir F-15 savaş uçağının X-59'a eşlik ettiği görüldü. X-59'un alışılmış uçaklardan farklı gövde yapısı da yolculuk sırasında öne çıkan özellikleri arasındaydı. İlk uzun mesafeli uçuşa ait görüntüler, projenin test sürecinde yeni bir aşamaya geçildiğini ortaya koydu.
Testlerde Mach 1,1 hızına ulaşıldı
X-59 ilk uçuşunu 28 Ekim 2025'te gerçekleştirdi. Deneysel uçak, 5 Haziran 2026'da ses hızını ilk kez aşarak Mach 1,1 seviyesine çıktı. NASA, bu uçuşu X-59'un süpersonik test aşamasına geçişinde önemli bir dönüm noktası olarak değerlendirdi.
Ekim 2026'da ilk uçuşunun birinci yılını geride bırakan uçak, testler boyunca hız ve irtifa sınırlarını kademeli olarak genişletti. Yeni uçuşlardan elde edilecek verilerin, X-59'un ses dalgalarını nasıl yönlendirdiğini ve yerdeki gürültüyü hangi ölçüde azaltabildiğini daha iyi anlamaya yardımcı olması bekleniyor.
NASA, yerleşim bölgelerinde ses ölçümü yapmayı planlıyor
NASA, projenin sonraki aşamalarında X-59'u farklı yerleşim bölgeleri üzerinde uçurmayı planlıyor. Uçuşlar sırasında yerde yaşayanların duyduğu ses ölçülecek; elde edilen veriler havacılık düzenleyicileriyle paylaşılacak. Bu çalışmalar, süpersonik uçakların kara üzerindeki uçuşlarına ilişkin gelecekte oluşturulabilecek standartlara da katkı sağlayabilir.
Ses hızını aşabilmek, yolculuk sürelerini önemli ölçüde kısaltma potansiyeli taşıyor. Ancak sonik patlamanın yerleşim alanlarında yarattığı gürültü, süpersonik yolcu taşımacılığının yaygınlaşmasını uzun süredir sınırlıyor. NASA, X-59 ile geliştirilen teknolojinin bu soruna çözüm sunabileceğini değerlendiriyor.
Projenin başarılı olması halinde daha hızlı ve daha sessiz yolcu uçaklarının geliştirilmesinin önü açılabilir. X-59'un test sonuçları, yeni uçak tasarımlarının yanı sıra süpersonik uçuşların kara üzerindeki kurallarının belirlenmesi açısından da önem taşıyor. Bugün yüksek gürültü nedeniyle sınırlı olan bu uçuşlar, ileride ticari havacılıkta yeni bir dönemin başlangıcı olabilir.
