Netanyahu üzerindeki baskı artıyor: ABD-İsrail ittifakında değişim beklentisi

İsrail’de salı günü, ABD’de ise bir hafta sonra yapılacak seçimler, iki ülke arasındaki ittifakın geleceğine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı. Douglas Bloomfield imzalı değerlendirmede, ABD-İsrail ilişkilerinin ilerleyen dönemde önemli bir değişim yaşayabileceği belirtilerek, “ABD-İsrail ittifakının gelecekteki seyri büyük ölçüde tehlikede. Kesin olan bir şey var: Değişim geliyor” ifadelerine yer verildi.

İsrail, bugüne kadar ABD’de hem Cumhuriyetçi hem de Demokrat siyasetçilerden geniş destek gördü. Ancak değerlendirmede, Kongre üyelerinin İsrail’e en güçlü desteği kimin verdiğini göstermek için yarıştığı ve askeri yardımların neredeyse sınırsız miktarlarda, otomatik biçimde onaylandığı dönemin sona erdiği vurgulandı. Bu günlerin bir daha geri gelmeyeceği görüşü dile getirildi.

ABD-İsrail ilişkilerinde değişim ve olası sonuçlar

ABD Başkanı Donald Trump’ın, anketleri bekledikten sonra seçimlere kısa süre kala Başbakan Binyamin Netanyahu’ya destek verdiği, ancak bu desteğin isteksiz göründüğü aktarıldı. Trump’ın kamuoyu onayının en düşük seviyelere indiği belirtilirken, bu düşüşte İran savaşıyla bağlantılı olarak yükselen enflasyonun ve Trump’ın ABD’yi bitmeyen savaşlardan uzak tutma sözünü yerine getirememesinin etkili olduğu ifade edildi.

Trump destekçilerinin önemli bir bölümünün, ABD Başkanı’nı maliyetli çatışmaya sürüklemekle Netanyahu’yu sorumlu tuttuğu kaydedildi. Bu tepkinin, Cumhuriyetçilerin Kongre’deki çoğunluğunu tehlikeye atabileceği değerlendirmesi yapıldı. İsrail’in Gazze’ye yönelik yıkıcı saldırıları ve on binlerce Filistinli sivilin hayatını kaybetmesi de ABD’de İsrail’e silah satışlarının, teknoloji aktarımının ve istihbarat paylaşımının kısıtlanması, hatta durdurulması yönündeki çağrıları artırdı.

Demokratların Netanyahu’ya ve politikalarına yönelik eleştirilerini daha açık biçimde dile getirdiği belirtilirken, aralarında Yahudi milletvekillerinin ve geniş Yahudi seçmen kitlesini temsil eden yasama organı üyelerinin de bulunduğu daha fazla kişinin benzer tutum aldığı aktarıldı. Bu eğilimin, Kongre’de İsrail’e verilecek yardımın ve silah satışlarının sınırlandırılması için iki partiden ortak çağrılar doğurabileceği öngörüldü. ABD’de hem Yahudi toplumu içinde hem de genel kamuoyunda Filistin’e ve iki devletli çözüme destek verenlerin sayısının yükseldiği de vurgulandı.

Batı Şeria’da Yahudi yerleşimcilerin Filistinlilere yönelik terör eylemleri, İsrail ile ABD arasındaki görüş ayrılıklarının bir başka başlığı olarak gösterildi. Netanyahu yönetimindeki İsrail’in, pek çok ülke nezdinde popüler bir konumdan dışlanan bir ülke konumuna gerilediği değerlendirmesi yapıldı. İsrail’in yeni müttefikler edinmesi kadar mevcut ittifaklarını güçlendirmesi gerektiği, bunun için de yeni bir hükümete ihtiyaç duyduğu ifade edildi.

Anketlerde Netanyahu’nun bloğu geriledi

İsrail’de yapılan son ankete göre, Binyamin Netanyahu liderliğindeki hükümet bloğu iki sandalye kaybederek 51 sandalyeye düştü. Rakibi Yaşar Partisi’nin lideri Gadi Eisenkot’un bloğu ise 55 sandalyeye yükseldi. Kanal 12 televizyonunun araştırmasında Eisenkot, başbakanlık için tercih edilen isimler arasında yüzde 44 destekle ilk sırada yer alırken, Netanyahu’ya destek yüzde 33 olarak ölçüldü.

Eisenkot’un bloğu önde görünse de İsrail meclisindeki 120 sandalyenin en az 61’ini elde etmesi gereken hükümet çoğunluğuna iki blok da ulaşamıyor. Anket, muhalefet bloğunun toplam sandalye sayısını 69 olarak gösterdi. Bu toplamın 55 sandalyesi Siyonist partilere, 14’ü ise Arap partilerine ait.