Novartis'te klinik araştırma sonucu 1,9 milyar dolarlık değer kaybı

İsviçre merkezli ilaç üreticisi Novartis, deneysel tedavisi del-desiranın klinik araştırmada hedeflenen sonucu vermemesi nedeniyle 1,9 milyar dolarlık değer düşüklüğü açıkladı. Şirketin 27 Ekim 2026'da duyurduğu üçüncü çeyrek sonuçlarında net kârı, geçen yılın aynı dönemindeki 3,93 milyar dolardan 1,20 milyar dolara indi. Yaklaşık yüzde 70'lik gerilemede ilaç adayına ilişkin bu finansal düzeltme belirleyici oldu. Buna karşın mevcut ürünlerin satışlarındaki artış, Novartis'in yıl geneline ilişkin düzeltilmiş faaliyet kârı tahminini yukarı çekmesine imkân verdi.

Del-desiran, miyotonik distrofi tip 1 adı verilen kalıtsal kas hastalığının tedavisi için geliştiriliyor. İlacın etkinliğini inceleyen üçüncü faz HARBOR araştırmasının eylülde açıklanan sonuçlarında birincil hedefe ulaşılamadı. Novartis, bu bulgunun ardından ilacın ileride sağlayabileceği ekonomik faydayı yeniden hesaplayarak bilançosunda 1,9 milyar dolarlık değer kaybı kaydetti.

Şirket, del-desiranı 2026'nın ilk çeyreğinde tamamladığı Avidity Biosciences satın almasıyla portföyüne eklemişti. Yaklaşık 12 milyar dolara gerçekleşen işlem, genetik temelli kas hastalıklarına yönelik tedaviler geliştirme planının önemli bir parçasıydı. Ancak ileri aşamadaki klinik çalışmada beklenen sonucun alınamaması, satın alma kapsamında elde edilen ilaç adayının finansal değerinin aşağı yönlü güncellenmesine yol açtı.

Değer düşüklüğü sonrasında del-desiranın bilançoda taşınan tutarı 5,5 milyar dolara geriledi. Açıklanan 1,9 milyar dolarlık kayıp, Novartis'in aynı dönemde araştırma için doğrudan bu miktarda nakit harcadığı anlamına gelmiyor; muhasebe kaydı, ilacın gelecekte yaratması beklenen ekonomik getirinin yeniden değerlendirilmesini yansıtıyor. İlaç geliştirme çalışmaları yıllar sürebiliyor ve süreç boyunca önemli yatırımlar gerektirebiliyor. Klinik deneylerde yeterli sonuç elde edilemediğinde daha önce edinilmiş araştırma varlıklarının değeri düşürülebiliyor; bu tür bir düzeltme, satışlar büyüse dahi açıklanan net kârı belirgin biçimde azaltabiliyor.

HARBOR araştırmasında birincil hedefin tutturulamaması, Novartis'in del-desiranı geliştirme olasılıklarını tümüyle kapattığı anlamına gelmiyor. Şirket, araştırmanın ikincil hedefleri ile diğer değerlendirmelerinde biyolojik etkinliğe işaret eden bulgular elde edildiğini bildirdi. Bu verilerin tümü incelendikten sonra ilacın geleceğine ilişkin sağlık otoriteleriyle görüşmeler yapılması planlanıyor.

Öte yandan ikincil değerlendirmelerdeki bulgular, tedavinin etkinliğinin kanıtlandığı ya da ruhsat alacağının kesinleştiği anlamına gelmiyor. İleri aşama araştırmada birincil hedefin karşılanamaması, ilacın geliştirme sürecindeki belirsizliği artırıyor. Novartis'in bundan sonraki adımları, klinik verilerin ayrıntılı incelenmesine ve düzenleyici kurumlarla yapılacak görüşmelere bağlı olacak.

Deneysel ilaca ilişkin değer kaybına rağmen Novartis'in mevcut ürün portföyünde satış artışları görüldü. Meme kanseri tedavisinde kullanılan Kisqali'nin üçüncü çeyrek geliri yüzde 37 yükselerek 1,8 milyar dolara çıktı. Multipl skleroz tedavisindeki Kesimpta'nın satışları yüzde 21 artışla 1,5 milyar dolara ulaştı.

Scemblix'in satışları yüzde 66 büyüyerek 593 milyon dolara, kolesterol düşürücü Leqvio'nun satışları ise yüzde 64'lük artışla 506 milyon dolara yükseldi. Cosentyx de yüzde 9 artışla 1,9 milyar dolarlık satış gerçekleştirdi. Bu ilaçların performansı, bazı eski ürünlerin patent korumasını yitirmesiyle yoğunlaşan jenerik rekabetinin etkisini sınırlamaya yardımcı oldu.

Jenerik rekabetinin etkisi özellikle kalp yetmezliği tedavisinde kullanılan Entresto'da belirginleşti. İlacın satışları yüzde 38 düşerek 1,2 milyar dolara geriledi. Novartis, eski ürünlerinden kaynaklanan gelir kaybını yeni ilaçlarının büyümesiyle dengelemeye çalışırken, üçüncü çeyrekte toplam satışların yükselmesi bu yaklaşımın sonuçlara katkı sunduğunu gösterdi.

Şirketin toplam üçüncü çeyrek gelirleri yüzde 4 artışla 14,52 milyar dolara ulaştı. Araştırma varlığındaki değer düşüklüğünün de etkisiyle açıklanan faaliyet kârı yüzde 59 azalarak 1,84 milyar dolara indi. Buna karşılık tek seferlik kalemler ve olağan faaliyet performansını doğrudan yansıtmayan bazı unsurlar hariç tutulduğunda faaliyet kârı yüzde 11 artışla 6,04 milyar dolar oldu. Düzeltilmiş faaliyet kârı marjı da geçen yılki yüzde 39,3 seviyesinden yüzde 41,6'ya yükseldi.

Açıklanan faaliyet kârı ile düzeltilmiş sonuç arasındaki fark, araştırma ve geliştirme faaliyetlerinin ilaç şirketlerinin finansal tablolarında yaratabildiği etkiyi ortaya koydu. Novartis'in mevcut ilaçları daha yüksek faaliyet getirisi üretirken geliştirme aşamasındaki bir adayın değerinin düşürülmesi net kârı aşağı çekti. Bu nedenle üçüncü çeyrekteki net kâr gerilemesi, şirketin satışlarının veya temel faaliyetlerinin aynı ölçüde zayıfladığı anlamına gelmiyor.

Novartis, değer düşüklüğüne karşın 2026 yılı için düzeltilmiş faaliyet kârı tahminini artırdı. Şirketin önceki öngörüsü, sabit döviz kurları üzerinden düşük tek haneli oranda düşüş yönündeydi. Yeni tahmine göre faaliyet kârının geçen yılki düzeyini koruması ya da düşük tek haneli oranda büyümesi bekleniyor. Yıl geneli satışlarının düşük tek haneli oranda artacağı beklentisi ise değişmedi.

Yılın ilk dokuz ayında Novartis'in toplam satışları 42,04 milyar dolara, net kârı 7,61 milyar dolara ulaştı. Faaliyetlerden sağlanan nakit akışı ve mevcut ürünlerin satış performansı, şirketin yeni araştırma programlarına kaynak ayırmasını destekliyor. Bununla birlikte del-desiran örneği, büyük ölçekli satın almalarla portföye katılan ilaç adaylarının klinik araştırma sonuçlarına bağlı olarak milyarlarca dolarlık değer kaybına uğrayabileceğini gösterdi.

Novartis'in önündeki temel başlıklar arasında jenerik rekabetiyle gelir kaybeden ilaçların yerini yeni tedavilerle doldurmak ve yüksek maliyetli araştırmaların başarısızlık riskini yönetmek bulunuyor. Şirketin 2026 finansal sonuçlarında görülen kâr düşüşü, ilaç geliştirme sürecindeki bilimsel sonuçların finansal performans üzerinde ne kadar güçlü etkiler yaratabildiğini ortaya koydu.