Haberin öne çıkan noktaları
- Portekiz’de 13-18 yaş grubundaki öğrenciler arasında alkol, tütün ve uyuşturucu kullanımıyla bağlantılı sorunlar gerilerken, en ciddi riskler birden fazla kırılganlık yaşayan gençlerde yoğunlaştı. ICAD, özellikle çoklu madde kullanımı, sosyal ağlar ve kumar davranışlarına dikkat çekti.
Portekiz’de ergenler arasında alkol, tütün ve uyuşturucu kullanımının yanı sıra bu maddelerle bağlantılı sorunlarda da azalma görüldü. Ancak Bağımlılık Davranışları ve Bağımlılıklar Enstitüsü’nün (ICAD) yeni araştırması, en riskli davranışların bireysel, ailevi ve sosyal açıdan birden fazla kırılganlık taşıyan sınırlı bir genç grubunda yoğunlaştığını ortaya koydu.
Alkol, Tütün, Uyuşturucu ve Diğer Bağımlılık Yapıcı Davranışların Tüketimine İlişkin Çalışma (ECATD-CAD 2024), Portekiz’deki devlet okullarında eğitim gören 13-18 yaş arasındaki öğrencilerde bağımlılık davranışlarının sorunlu boyutunu inceledi. 2019’da gerçekleştirilen önceki araştırmayla karşılaştırılan sonuçlar, genel eğilim açısından olumlu bir tabloya işaret etti.
ICAD’ın değerlendirmesine göre şiddet içeren davranışlar, kazalar, hastaneye yatışlar, riskli cinsel davranışlar ve başka olumsuz sonuçlara yol açabilecek olayların tamamında deneyim oranları istikrarlı biçimde geriledi. Bu değişim; öğrencilerin daha iyi okul başarısı bildirdiği, ebeveyn denetiminin güçlendiği ve gece dışarı çıkma sıklığının azaldığı bir ortamda gerçekleşti. Raporda söz konusu koşulların, riskli davranışlara karşı genel olarak daha koruyucu bir çerçeve oluşturduğu belirtildi.
En riskli davranışlar belirli gruplarda yoğunlaşıyor
Olumlu genel görünüme rağmen ICAD, birçok göstergede en tehlikeli davranışların giderek daha küçük bir ergen grubunda toplandığı uyarısında bulundu. Bu grubun ortak özelliğini ise bireysel ve toplumsal kırılganlıkların daha yüksek olması oluşturdu. Bu nedenle toplam tüketici sayısındaki düşüş, belirli genç gruplarına yönelik müdahale gereksinimini ortadan kaldırmadı.
Yakın dönemde alkol kullanımı ve özellikle yasa dışı uyuşturucu tüketimi, sorunlu durumlarla ilişkilendirilen başlıca etkenler arasında yer aldı. Rapora göre bu bağlantı, 2019’daki araştırmaya kıyasla daha da güçlendi. Psikoaktif madde kullanan öğrencilerde riskli cinsel davranışlar, polisle sorun yaşama, kişilerarası şiddet, kazalar ve başka ciddi sonuçlarla karşılaşma oranlarının belirgin biçimde yükseldiği kaydedildi.
ICAD bununla birlikte sorunlu olayların çoğunun doğrudan bir madde kullanımının hemen ardından meydana gelmediğini vurguladı. Raporda, yalnızca alkol kullanan ergenlerle hem alkol hem de yasa dışı uyuşturucu tüketenler arasındaki farkın, sorun yaşama olasılığını belirleyen önemli unsurlardan biri olduğu belirtildi.
Her iki gruptaki gençler karşılaştırıldığında, alkolle birlikte yasa dışı uyuşturucu kullananların kazalara karışma, polisle sorun yaşama, siber zorbalığa dahil olma ve riskli cinsel davranışlarda bulunma oranlarının yalnızca alkollü içki tüketenlere göre daha yüksek olduğu görüldü.
Bağımlılık yapıcı davranışların sorunlu boyutlarına ilişkin incelemede, alkol kullanımında zevk alma, eğlenme ve sosyalleşme amaçlarının hâlâ öne çıktığı belirlendi. Bununla birlikte kayda değer sayıda genç, alkolü sorunlarını unutmak amacıyla tükettiğini ifade etti. ICAD, bu motivasyonun genellikle zararlı tüketim kalıplarının ve bağımlılığın gelişmesiyle bağlantılı bir gösterge olduğunu bildirdi.
Esrar kullanımında tüketicilerin çoğunda bağımlılık riski göstergelerine rastlanmadı. Ancak yüksek riskli olarak sınıflandırılan tüketicilerin oranında artış yaşandı. Bu yükseliş, hiçbir risk göstergesi taşımayan tüketici grubundaki büyümeyle aynı dönemde gerçekleşti.
Maddesiz bağımlılık davranışları içinde sosyal ağlar, gençler açısından en önemli kaygı alanı olmayı sürdürdü. Öğrencilerin önemli bir bölümü, bu platformlarda geçirdikleri sürenin aşırı olduğunu kabul etti. Çevrim içi oynananlar da dahil olmak üzere dijital oyunlarda sorunlu kullanım göstergeleri ise önceki araştırmaya göre genel olarak istikrarlı kaldı.
Para karşılığı oynanan kumar oyunlarında ergenlerin hâlâ azınlıkta kalmasına rağmen yaygınlığın arttığı görüldü. Buna karşılık, yatırılan miktarları yükseltme ihtiyacı gibi sorunlu kullanım boyutlarını gösteren işaretlerde hafif bir gerileme kaydedildi.
Kız ve erkek öğrenciler arasında da belirgin ayrışmalar tespit edildi. Erkekler, polisle yaşanan sorunların yanı sıra dijital oyunlar ve para karşılığı kumar oyunlarından kaynaklanan risklerde daha yüksek oranlara sahipti. Kızlar ise sosyal ağların sorunlu kullanımı ve duygusal zorluklarla başa çıkmak amacıyla alkole yönelme bakımından öne çıktı.
Ailevi ve toplumsal koşulların da sorunlu davranışlarla güçlü biçimde ilişkili olduğu belirlendi. En fazla sorunla bağlantılı profil; düşük okul başarısı, yetersiz ebeveyn denetimi, gece dışarı çıkma sıklığının yüksek olması ve fiziksel ya da duygusal iyi oluş düzeyinin düşük bulunmasıyla tanımlandı. Buna karşılık iyi okul performansı, güçlü aile gözetimi ve yüksek iyi oluş düzeyi koruyucu faktörler olarak değerlendirildi.
Bölgesel karşılaştırmada da 2019’daki tabloya göre bazı değişiklikler görüldü. Alentejo, en fazla olumsuz göstergeyi barındıran bölge olarak ilk sırada yer aldı; Azor Adaları Özerk Bölgesi ise onu takip etti. Lizbon’un ise 2019’da sahip olduğu en kırılgan bölge konumunu artık korumadığı belirlendi.
Yorumlar 0