Rubio’dan Türkiye-Yunanistan Gerilimi Mesajı: Hiç Kimse İçin İyi Olmaz

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, dün Yunanistan’ın başkenti Atina’ya gerçekleştirdiği ziyaret sırasında Kathimerini gazetesine röportaj verdi. Uluslararası gündemdeki gelişmeleri değerlendiren Rubio, Türkiye-Yunanistan ilişkilerinden enerji projelerine, F-35 savaş uçaklarının satışından İran ve Ukrayna meselelerine kadar birçok başlıkta açıklamalarda bulundu.

Atina ziyaretinde enerji projesi gündeme geldi

Dünyada enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesinin öneminin son dönemde daha belirgin hale geldiğini belirten Rubio, Yunanistan, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) ve İsrail arasında planlanan elektrik hattı projesine ilişkin değerlendirme yaptı. Yunanistan ile GKRY ve İsrail’i birbirine bağlaması planlanan GSI projesinin önünde bazı olası engeller ve çözülmesi gereken sorunlar bulunduğunun farkında olduklarını ifade etti.

ABD’nin, projenin kendileri açısından neden önemli olduğunu tüm taraflara anlatmak amacıyla diplomatik girişimlerini kullanacağını söyleyen Rubio, aynı zamanda mevcut problemlere çözüm bulunmasını umduğunu dile getirdi. Rubio, meselelerin basın açıklamaları veya resmi duyurular üzerinden yürütülmesinin en doğru yöntem olmadığını, sorunların gizlilik ve sükunet içinde diplomatik kanallarla ele alınmasının daha uygun olacağını belirtti.

Bu yaklaşımın önemini, ABD’nin birden fazla ülkeden kaynaklanan yükümlülükleri arasında önceliklendirme yapmak zorunda olmasıyla açıklayan Rubio, tarafların kamuoyu önünde açıklamalar yapmak yerine doğrudan ve diplomatik çerçevede görüşmeler yürütmesinin sonuç almak açısından daha yararlı olacağını kaydetti.

Türkiye ile ilişkiler ve geçmişteki arabuluculuk rolü

Rubio, ABD’nin NATO üyesi Türkiye ile çok sayıda konuda işbirliği yaptığını vurguladı. Türkiye’nin geçmişte Rusya ile Ukrayna arasındaki müzakerelere ev sahipliği yaptığını hatırlatan ABD’li Bakan, Washington’ın Ankara ile ilişkilerine daha önce yatırım yaptığını ve bu ilişkinin söz konusu görüşmelerde ABD’ye yardımcı olabileceğini söyledi.

Rubio, hassas konularla ilgili kamuoyu önünde açıklama yapılmasının mümkün olduğunu ancak hedef çözüm üretmekse doğrudan ve özel görüşmelerin tercih edilmesi gerektiğini ifade etti. Bu tür meselelerde tarafların açıklamalar yerine kapalı diplomatik temaslara ağırlık vermesinin daha etkili olacağını dile getirdi.

Ege ve Kıbrıs için “hiç kimseye faydası olmaz” uyarısı

ABD’nin, Ege Denizi’nde veya Kıbrıs’ta Türkiye ile Yunanistan arasında yeni bir sorun yaşanması halinde müdahale edip etmeyeceği sorulan Rubio, böyle bir ihtimalin kendisi açısından akılalmaz olacağını belirtti. İki ülkenin NATO müttefiki ve NATO ortağı olduğunu hatırlatan Rubio, bu nedenle böyle bir gelişmenin yaşanmasının mümkün olmadığını söyledi.

Rubio, Türkiye ile Yunanistan arasında çıkabilecek bir krizin ne Yunanistan’ın ne Türkiye’nin ne de ABD’nin yararına olacağını vurgulayarak, “Hiç kimse için iyi olmazdı” değerlendirmesinde bulundu. ABD’nin böyle bir gelişmenin ortaya çıkmasına asla izin vermeyeceğini söylemenin daha doğru olacağını ifade eden Rubio, iki ülke arasında bu tür bir çatışmanın yaşanacağına inanmadığını dile getirdi.

F-35 teslimatında S-400 engeli sürüyor

Rubio, Türkiye’nin F-35 savaş uçaklarını satın almasına ilişkin soruyu yanıtlarken, değerlendirmesinin ilk maddesinin Türkiye’nin NATO üyesi olması olduğunu söyledi. İkinci olarak da ABD Başkanı Donald Trump’ın, mümkün olması halinde F-35 uçaklarını Türkiye’ye sağlamak istediğini belirttiğini aktardı.

Türkiye’nin uçakların bir bölümü için daha önce ödeme yaptığını ifade eden Rubio, teslimatın gerçekleşmesine daha yıllar bulunduğunu, ancak hazır durumda olan ve ödemesi yapılmış iki uçak bulunduğunu söyledi. Buna karşın ABD Kongresi’nden geçen bir yasanın ve Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası’nda yer alan hükümlerin satış için son derece katı şartlar getirdiğini vurguladı.

Rubio, söz konusu koşullar yerine getirilmeden F-35 satışının hukuken gerçekleştirilemeyeceğini ve bu durumun Türk tarafına da bildirildiğini belirtti. Ankara’nın konunun farkında olduğunu ve çözüm aradığını düşündüğünü söyleyen Rubio, temel sorunun S-400 sistemiyle bağlantılı olduğunu kaydetti.

ABD Dışişleri Bakanı, mevcut durumda problemin çözülmediğini, yasal engel ortadan kaldırılana kadar F-35 teslimatının yapılamayacağını ifade etti. Çözüm için çeşitli seçeneklerin bulunduğunu belirten Rubio, ancak şu an itibarıyla S-400 kaynaklı sorunun giderilmiş olmadığını yineledi.

İsrail-Yunanistan işbirliğine olumlu değerlendirme

İsrail ile Yunanistan arasındaki işbirliğini bölge açısından olumlu bir gelişme olarak nitelendiren Rubio, Washington için daha geniş hedefin Orta Doğu’da İsrail ile iyi ilişkileri bulunmayan ülkelerle de güçlü ilişkiler kurabilmek olduğunu söyledi. Rubio, bölgesel işbirliğinin yalnızca mevcut ortaklıklarla sınırlı kalmaması gerektiği mesajını verdi.

İran’a yönelik baskının artacağı mesajı

İran’ın nükleer silaha sahip olmasının ABD açısından kabul edilemez olduğunu vurgulayan Rubio, Başkan Donald Trump’ın böyle bir duruma hiçbir zaman izin vermeyeceğini söyledi. Rubio, bu yaklaşım doğrultusunda İran’ın füze programının hedef alındığını, insansız hava aracı (İHA) üretim programının takip edildiğini, ayrıca İran donanması ile hava gücünün yok edildiğini ifade etti.

İran’ın petrolünü Orta Doğu’dan çıkaramaması nedeniyle ekonomik baskı altında bulunduğunu belirten Rubio, bu baskının gelecek haftalarda daha da ağırlaşabileceğini dile getirdi. İran’ın birkaç hafta içinde modern tarihindeki en yıkıcı ekonomik felaketle karşı karşıya kalacağını savunan Rubio, gelişmelerin sonucunun kısa süre içinde görüleceğini söyledi.

Ukrayna savaşı ve Karadeniz’deki saldırılar

Ukrayna konusunda ABD’nin yapıcı bir rol üstlenmeye hazır olduğunu belirten Rubio, bölgedeki tansiyonun yükselmesinden endişe ettiklerini ve gelişmeleri yakından izlediklerini aktardı. Karadeniz’de kısa süre önce bazı gemilerin koordineli bir İHA saldırısına maruz kaldığını söyleyen Rubio, komşu bir ülkede başlayarak kontrolden çıkabilecek bir sabotaj operasyonu ihtimalinden kaygı duyduklarını ifade etti.

Yunanistan’ın F-35 silah talepleri inceleniyor

Rubio, Yunanistan’ın F-35 savaş uçakları için edinmek istediği silah sistemleri konusunda da açıklama yaptı. ABD Dışişleri Bakanı, Atina’nın talebine henüz resmi bir yanıt verilmediğini ve konunun halen değerlendirme aşamasında bulunduğunu bildirdi.