Haberin öne çıkan noktaları
- ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Türkiye’nin yaklaşık bir veya iki hafta önce ilettiği önerileri değerlendirdiklerini ve tahıl sevkiyatını güvence altına alacak bir anlaşmaya ulaşmak istediklerini söyledi. Rubio, Türkiye ve Hindistan’ın Karadeniz’deki sevkiyatların yeniden başlaması için öneriler sunduğunu belirtti.
Türkiye, Karadeniz’de tahıl sevkiyatlarının yeniden hareketlenmesi ve güvence altına alınması için geçmişte yürüttüğü diplomatik çabaların ardından yeni önerilerini ABD’ye iletti. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Türkiye’nin yaklaşık bir veya iki hafta önce sunduğu bu önerilerin incelendiğini ve değerlendirme sürecinin sürdüğünü açıkladı.
Geçmişteki girişimlerden yeni önerilere
Rubio, Türkiye’nin Karadeniz’deki tahıl sevkiyatları konusunda daha önce de sürekli çaba gösterdiğini ve bir dönem bir anlaşmanın yürürlüğe girmesini sağladığını söyledi. Ancak söz konusu anlaşma daha sonra bozuldu. ABD’li bakan, bu geçmişe rağmen yeni bir anlaşmaya ulaşmayı istediklerini belirterek, böyle bir düzenlemenin savaşı sona erdirmeyeceğini, fakat çatışmanın belirli bir boyutunu çözüme kavuşturabileceğini kaydetti.
Türkiye’nin yanı sıra Hindistan’ın da tahıl sevkiyatının yeniden başlamasını sağlayabilecek önerilerle masaya geldiğini aktaran Rubio, deniz ulaşımının serbestliği konusunda farklı bölgelerde çeşitli sorunlar yaşandığını ifade etti. Karadeniz’de ise birçok ülkenin görüşlerini açıkladığını ve çözüm için katkı vermeye hazır olduğunu söyledi. Bölgedeki gemi saldırılarının küresel gıda güvenliğini, kısmen de enerji güvenliğini tehdit ettiğine dikkati çekti.
G20 toplantısının ardından ateşkes seçeneği
G20 Dışişleri Bakanları Toplantısı’nın ardından Atlanta’da basın toplantısı düzenleyen Rubio, Ukrayna-Rusya savaşını ve Karadeniz’deki sevkiyatların geleceğini değerlendirdi. Tahıl sevkiyatlarının güvence altına alınmasına yönelik sınırlı bir ateşkes seçeneğinin gündemde olduğunu belirten bakan, uluslararası toplumda bu sorunun çözümüne yönelik bir anlaşmanın garantörü olma ya da anlaşmayı kolaylaştırma konusunda ilginin arttığını dile getirdi.
Rubio, böyle bir anlaşmaya ulaşma olasılığı konusunda tahminde bulunmayacağını söyledi. Buna karşılık anlaşmanın kolaylaştırılmasına yönelik ilginin bulunduğunu vurguladı. Sorunun çok sayıda ülkeyi etkilediğini ve toplantıda da gündeme geldiğini belirten ABD’li bakan, özellikle Afrika kıtasının gelişmelerin ağır bedelini ödediğini, meselenin bir de enerji boyutu olduğunu ifade etti.
Karadeniz’deki tahıl sevkiyatlarını ve gıda güvenliğini koruyacak bir düzenleme için uluslararası toplumun rol üstlenmeye daha fazla ilgi gösterdiğini kaydeden Rubio, bunun yeni bir konu olmadığını da söyledi. Türkiye’nin geçmişteki çabalarını ve bir dönem yürürlüğe giren ancak sonradan bozulan anlaşmayı hatırlatarak, yeniden uzlaşı sağlanıp sağlanamayacağına ilişkin kesin bir öngörüde bulunmadı.
Lavrov’la temas ve olası liderler görüşmeleri
Rubio, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov’un toplantıya davet edilmesini savunarak Moskova ile görüşmeden savaşın diplomatik yollarla sona erdirilemeyeceğini belirtti. Ukrayna’daki çatışmayı “son derece acımasız ve yıkıcı” diye tanımlayan ABD’li bakan, sabotaj girişimleri ve NATO hava sahasına giren insansız hava araçlarının savaşın başka ülkelere yayılması riskini artırdığına işaret etti.
Ülkelerin çıkarlarının her zaman örtüşmediğini, buna rağmen ortak noktaların bulunduğu alanlarda iş birliği yapılmasının önem taşıdığını söyleyen Rubio, “Hepimiz bu zorluklarla karşı karşıyayız; bunları aşmak için birlikte çalışmalıyız” ifadelerini kullandı.
Rubio, toplantı marjında Lavrov’la kısa bir görüşme yaptığını da açıkladı. Görüşmede, ABD Başkanı Donald Trump ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in gelecek ay Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) toplantısında ya da aralık ayında Miami’deki Trump’a ait Doral golf tesisinde düzenlenecek G20 Liderler Zirvesi’nde bir araya gelme ihtimalinin ele alındığını bildirdi.
Putin’in G20 Liderler Zirvesi’ne katılımı konusunda henüz kesin taahhütte bulunmadığını belirten Rubio, Rus liderin zirveye gelmesi halinde Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenski’nin de davet edilebileceğini söyledi.
