Haberin öne çıkan noktaları
- Remzi Sakaoğlu BİLSEM öğrencileri İrfan Sefiloğlu ve İrem Alparslan, bası yaralarının iyileştirilmesine yönelik tarantula zehri temelli çalışmalarında TÜBİTAK Türkiye ikincisi oldu. Öğrenciler, 2027’de ABD’de düzenlenecek Regeneron ISEF’te Türkiye’yi temsil edecek.
Remzi Sakaoğlu BİLSEM öğrencileri İrfan Sefiloğlu ve İrem Alparslan, uzun süre yatağa bağlı kalan hastalarda görülen bası yaralarının iyileştirilmesi için tarantula zehrinin etkilerini araştırdı. Danışman öğretmenleri Mustafa Akay’ın rehberlik ettiği çalışmanın çıkış noktası, Sefiloğlu’nun yaklaşık iki ay yoğun bakımda kalan babaannesinde oluşan yaralar oldu. Öğrenciler, örümcek zehrindeki biyolojik olarak etkin bileşenlerin doku yenilenmesine katkı sağlayıp sağlayamayacağını incelemeye yöneldi.
Öğrencilerin çalışması yarışmada derece getirdi
Literatür taraması sırasında örümcek zehrinin farklı alanlarda biyolojik ajan olarak kullanıldığını gören öğrenciler, araştırmalarını yara iyileşmesi ve hücrelerin yenilenmesi üzerindeki olası etkiler üzerinde yoğunlaştırdı. Deneylerinde Küba tarantulası adıyla bilinen Tarantula cubensis türünün zehrinden yararlandılar.
Türkiye’de örümcek zehri sağımı yapan bir merkez bulunmadığı için öğrenciler, temin ettikleri çözeltideki zehri çeşitli işlemlerden geçirerek ham örümcek zehrini elde etti. Farklı dozlarla yürütülen deneylerde, elde edilen bileşenlerin hücresel doku yenilenmesine etkisi araştırıldı. Çalışmanın araştırma ve analiz aşamaları Atatürk Üniversitesi Doğu Anadolu Yüksek Teknoloji Araştırma Merkezi’nde (DAYTAM) yapıldı. Doç. Dr. Nihal Şimşek Özek ile Doç. Dr. Ferhunde Aysin, laboratuvar çalışmaları, deneylerin yürütülmesi ve teknik uygulamalar konusunda öğrencilere akademik destek sundu.
Proje, bölge yarışmasında birincilik elde etti. Ardından TÜBİTAK Türkiye finalinde 24 proje arasından ikinci olan Sefiloğlu ve Alparslan, Uluslararası Regeneron ISEF kapsamında düzenlenen çevrim içi mülakata katıldı. Değerlendirme sonunda öğrenciler, 2027’de ABD’de gerçekleştirilecek yarışmada Türkiye’yi temsil etme hakkı kazandı.
İrfan Sefiloğlu: Babaannemin yaşadıkları projeye yön verdi
Çalışmanın kişisel bir deneyimle başladığını anlatan İrfan Sefiloğlu, babaannesinin yaklaşık iki ay yoğun bakımda kaldığını ve bu dönemde halk arasında yatak yarası olarak bilinen yaraların oluştuğunu söyledi. Yaraları yakından gözlemlemesinin kendisini çözüm aramaya yönelttiğini belirten Sefiloğlu, projenin temel amacının bu sorun için bir yaklaşım geliştirmek olduğunu ifade etti.
Örümcek zehrinin çeşitli alanlarda biyolojik ajan olarak kullanıldığına ilişkin araştırmalar yaptıklarını ve literatürde bu konuya dair önemli bir boşluk fark ettiklerini aktaran Sefiloğlu, tarantula zehriyle laboratuvarda yara iyileşmesi deneyleri gerçekleştirdiklerini kaydetti. Elde ettikleri jelin belirli dozlarda iyileştirici etki gösterdiğini tespit ettiklerini dile getiren öğrenci, TÜBİTAK yarışmasında Türkiye ikinciliğine ulaştıklarını ve ABD’deki yarışmaya yüksek motivasyonla hazırlandıklarını söyledi.
ABD’ye milli takım olarak gideceklerini belirten Sefiloğlu, Türkiye’yi en iyi şekilde temsil etmeyi, ülkesine ve milletine katkıda bulunmayı hedeflediğini anlattı. Yarışmadan altın madalyayla dönmek istediğini de sözlerine ekledi.
İrem Alparslan: Hedefimiz altın madalya
İrem Alparslan da çalışmalarının yatak yaralarına çözüm bulma amacıyla başladığını belirtti. Literatür araştırmasının ardından tarantula zehrinin yara iyileştirici etkilerini incelediklerini ve bir ürün elde ettiklerini aktaran Alparslan, bu ürünle yarışmaya başvurduklarını söyledi. Bölge yarışmasında birinci olduklarını, Türkiye finalinde ise ikincilik elde ettiklerini kaydetti.
Alparslan, 2027 Uluslararası Regeneron ISEF Bilim Yarışması’na Türkiye’den 14 projenin katılmasının planlandığını, kendilerinin de mülakata alındığını ifade etti. Mülakattaki başarıları sonucunda ABD’de Türkiye’yi temsil etme hakkı kazandıklarını belirten öğrenci, hedeflerinin birincilik ve ülkeye altın madalyayla dönmek olduğunu dile getirdi.
Akademisyenler laboratuvar sürecinde destek verdi
DAYTAM’da öğrencilere eşlik eden Doç. Dr. Nihal Şimşek Özek, lise öğrencilerinin bilimsel merakının kendilerini heyecanlandırdığını söyledi. Öğrencilerin örümcek zehrinin yara iyileşmesine etkisini araştırmak istediklerini aktaran Özek, laboratuvar deneyimleri bulunmayan gençlerle önce iş güvenliği ve yapılacak deneyler üzerine çalıştıklarını anlattı.
DAYTAM’ın teknik ve bilimsel açıdan güçlü bir altyapıya sahip olduğunu belirten Özek, bu birikimi öğrencilere aktarmayı amaçladıklarını ve deneylerin tüm aşamalarında gençlerin de birlikte çalıştığını ifade etti. Sürecin kendileri için heyecan verici olduğunu kaydetti.
Doç. Dr. Ferhunde Aysin ise çalışmanın yaklaşık beş ay sürdüğünü ve hücre deneyleri yaptıklarını bildirdi. Öğrencilerin projeye emek verdiğini ve iyi bir fikirle kendilerine geldiklerini söyleyen Aysin, bu fikir olmasaydı akademik destek sunma imkânlarının da olmayacağını belirtti. Çalışmayı birlikte yürüttüklerini vurgulayan Aysin, öğrencilerin ABD’deki yarışmadan başarılı bir sonuçla dönmesini beklediklerini ifade etti.
