Haberin öne çıkan noktaları
- Akıllı telefon kullanımının günlük yaşamı olumsuz etkilemesi, problemli teknoloji kullanımının işaretlerinden biri olabilir. Akademik araştırmalarda; telefonu kontrol etmekte zorlanma, telefondan uzak kalınca huzursuzluk ve kullanım nedeniyle sosyal yaşamın ya da günlük sorumlulukların aksaması gibi davranışlar öne çıkıyor.
Akıllı telefonlar günlük hayatın önemli bir parçası haline gelirken, telefon kullanımının kontrol edilemediği durumlar araştırmacıların da dikkatini çekiyor. Güney Kore'deki Katolik Üniversitesi'nden Min Kwon ve arkadaşlarının geliştirdiği Smartphone Addiction Scale (SAS), problemli akıllı telefon kullanımını değerlendirirken günlük yaşamda bozulma, aşırı kullanım, geri çekilme ve tolerans gibi davranışları dikkate alıyor. PLOS ONE'da yayımlanan çalışmada geliştirilen ölçek, akıllı telefon kullanımının kişinin günlük yaşamını ne ölçüde etkilediğini değerlendirmek amacıyla hazırlandı. Araştırmacılar daha sonra ölçeğin ergenler için kısa bir versiyonunu da geliştirdi.
Telefonu Bırakmakta Zorlanıyorsanız
Telefonu daha az kullanmaya karar verdiğiniz halde bunu sürdüremiyorsanız, bu durum problemli kullanım açısından dikkate alınabilecek davranışlardan biri olabilir. SAS çalışmasında aşırı kullanım ve günlük yaşamda bozulma, değerlendirilen temel başlıklar arasında yer alıyor.
Telefonsuz Kalmak Sizi Huzursuz Ediyorsa
Telefonun yanınızda olmaması nedeniyle yoğun huzursuzluk yaşamak da dikkat edilmesi gereken davranışlardan biri. SAS'de “withdrawal” yani geri çekilme belirtileri, problemli akıllı telefon kullanımının değerlendirildiği başlıklardan biri olarak ele alınıyor. Ancak telefondan uzak kalınca yaşanan her huzursuzluğun tek başına bağımlılık anlamına gelmiyor.
Telefon Kullanımı Günlük Hayatınızı Etkilemeye Başladıysa
Telefon nedeniyle ders, iş, uyku, aile ilişkileri veya sosyal aktiviteler geri planda kalıyorsa kullanım alışkanlığını yeniden değerlendirmek gerekebilir. Kwon ve arkadaşlarının geliştirdiği SAS, özellikle günlük yaşamda ortaya çıkan bozulmayı problemli kullanımın önemli göstergelerinden biri olarak ele alıyor.
Aynı İşlev İçin Daha Fazla Telefona İhtiyaç Duyuyorsanız
SAS kapsamında değerlendirilen bir diğer başlık ise “tolerans” Araştırmada bu kavram, kişinin önceki kullanım düzeyinden daha fazlasına ihtiyaç duymasıyla ilişkili bir değerlendirme alanı olarak kullanılıyor.
Peki Teknoloji Bağımlılığı Resmî Bir Tanı mı?
Amerikan Psikiyatri Birliği'ne (APA) göre teknoloji bağımlılıkları şu anda DSM-5-TR'de bağımsız bir ruhsal bozukluk olarak yer almıyor. APA, teknolojiyle ilişkili aşırı ve sorun oluşturan kullanımın ise araştırılmaya devam ettiğini belirtiyor. İnternet oyun oynama bozukluğu DSM-5-TR'nin ek bölümünde daha fazla araştırılması gereken bir durum olarak bulunuyor. Bu nedenle telefona sık bakmak, sabah uyanınca ilk olarak telefonu kontrol etmek veya gün içinde uzun süre ekran kullanmak tek başına “teknoloji bağımlılığı” tanısı koymak için yeterli değil. Asıl dikkat edilmesi gereken nokta, kullanımın kişinin günlük yaşamında belirgin sorunlara yol açıp açmadığı.
Telefon Kullanımını Kontrol Etmek İçin Neler Yapılabilir?
Telefon kullanımının günlük hayatı olumsuz etkilediği düşünülüyorsa öncelikle kullanım süresini takip etmek, gereksiz bildirimleri azaltmak ve gün içinde belirli süreleri telefonsuz geçirmek faydalı olabilir. Kullanımın kontrol edilememesi veya günlük yaşamda belirgin sorunlara yol açması halinde ise yalnızca ekran süresini azaltmaya çalışmak yerine bir sağlık profesyonelinden destek almak daha doğru bir yaklaşım olabilir.
Yorumlar 0