Toledo'daki tren faciasında üç kritik hata iddiası

İspanya'nın Toledo eyaletindeki Urda kasabasında çarşamba sabahı iki yüksek hızlı tren çarpıştı. Kazada 68 kişi yaşamını yitirdi, onlarca kişi yaralandı. Facianın ardından ülke genelinde üç günlük yas ilan edilirken, kazanın nedenlerini belirlemek için soruşturma başlatıldı.

Madrid-Sevilla seferini yapan Renfe şirketine ait AVE treni, teknik arıza nedeniyle raylarda duran özel demiryolu şirketi Iryo'ya ait trene arkadan çarptı. Çarpışmanın etkisiyle bazı vagonlar rayların yanındaki yamaca savruldu, vagonlardan birinde yangın çıktı.

Görgü tanıkları, yolcuların koltuklarında sıkıştığını, vagonların yoğun dumanla dolduğunu ve yaralıların yardım için çığlık attığını anlattı. Kazanın ardından bölgeye yüzlerce arama kurtarma görevlisi gönderildi.

Soruşturmada kontrol merkezi ve frenler inceleniyor

İspanyol basınında yer alan iddialara göre kazanın meydana gelmesinde üç kritik hata etkili olmuş olabilir. İlk iddia, demiryolu güvenlik sisteminin devre dışı kalması; ikincisi, Madrid'deki kontrol merkezinin trenlere hatalı talimat vermesi. Üçüncü olası etken olarak ise Iryo treninin hareket edememesi ve arkadan yaklaşan AVE'nin zamanında fren yapamaması gösteriliyor.

Ulaştırma Bakanı Oscar Puente, 147 yolcu taşıyan Iryo treninin elektronik sistemindeki arıza nedeniyle raylarda durduğunu açıkladı. Puente, sistem arızası yaşandığında tren trafiğinin Madrid'de günün 24 saati çalışan kontrol merkezinin yönetimine geçtiğini belirtti.

Kontrol merkezinin trenlere hız sınırı koymadan ilerlemeleri yönünde talimat verdiği öne sürüldü. Bakan Puente, bu kararın “açıklanamaz” olduğunu söyledi. Kontrol merkezi ile makinistler arasındaki telsiz görüşmelerinin ses kayıtları da soruşturmanın temel inceleme başlıklarından biri oldu.

Kayıtların, aynı hat üzerinde ileride başka bir tren hareketsiz durumdayken yüksek hızlı trene hareket izni verildiğine işaret ettiği belirtildi. Iryo, treninin arkadan gelen Renfe treninin çarpması sonucu kazaya karıştığını açıkladı. Renfe treninde 397 yolcu bulunduğu bildirildi. Yetkililer, kazanın kesin nedenini belirlemek için teknik incelemelerin sürdüğünü kaydetti.

İçişleri Bakanlığı, ekiplerin gece boyunca güçlü projektörlerin aydınlattığı enkaz alanında çalıştığını bildirdi. Kurtarma görevlileri, metal kesme ekipmanlarıyla parçalanmış vagonlara ulaşmaya ve enkaz altında kalan yolcuları bulmaya çalıştı. Arama çalışmalarında insansız hava araçları ile helikopterlerden de yararlanıldı.

Hayatını kaybedenlerin bir bölümünün kimliği henüz belirlenemedi. Kayıp yakınlarına ulaşmaya çalışan ailelerin bekleyişi sürerken, Sivil Muhafızlar Madrid, Toledo, Sevilla ve Cordoba'da başvuruları değerlendirmek üzere özel merkezler kurdu. Yetkililer, önceliklerinin kayıpları teşhis etmek ve ailelerle eşleştirme yapılabilmesi için DNA örnekleri toplamak olduğunu açıkladı.

Başbakan Pedro Sanchez, facianın ardından İspanya'nın büyük bir acı içinde olduğunu belirterek, “Tüm İspanya yasta. Hayatlar paramparça oldu, aileler dağıldı, acı çok büyük” dedi. Sanchez, 2026 yılı içinde ülkede iki büyük demiryolu faciasının yaşanmasını da “kabul edilemez” olarak nitelendirdi.

Ocak ayında Cordoba yakınlarında meydana gelen yüksek hızlı tren kazasında 46 kişi hayatını kaybetmişti. Urda'daki çarpışma, İspanya'nın demiryolu altyapısını ve güvenlik önlemlerini yeniden tartışmaya açtı.

Madrid'de hükümete yönelik protestolar da düzenlendi. Devlet televizyonu RTVE'nin aktardığına göre yaklaşık 1500 kişi gece saatlerinde Ulaştırma Bakanlığı binası önünde toplandı; göstericiler Sanchez ile Ulaştırma Bakanı Oscar Puente'nin istifasını istedi.

Bazı göstericilerin polise şişe ve işaret fişeği atmasının ardından güvenlik güçleri kalabalığa göz yaşartıcı gazla müdahale etti. Olaylarda yaralanan ya da gözaltına alınan olmadığı bildirildi.

Facia, demiryolu çalışanlarının tepkisine de yol açtı. İspanya Makinistler Sendikası (Semaf), demiryolu güvenliğini savunmak amacıyla perşembe günü greve gidilmesinin planlandığını duyurdu.

Ana muhalefetteki Halk Partisi'nin lideri Alberto Nunez Feijoo, hükümete seslenerek, “İspanya, altyapısında neler yaşandığını bilme hakkına sahiptir” dedi. Ülkedeki siyasi partilerin büyük bölümü yaklaşan seçimler öncesinde kampanya çalışmalarına ara verdi; aşırı sağcı Vox Partisi ise bu karara katılmadı.

Vox lideri Santiago Abascal, yas gerekçesiyle demiryolu altyapısına yönelik eleştirilerin susturulmasına karşı olduklarını söyledi. Abascal, yaşananların ardından hükümetin demiryolu güvenliğine ilişkin sorumluluğunun tartışılması gerektiğini savundu.

Avrupa Birliği kurumları da facianın ardından İspanya ile dayanışma mesajları yayımladı. Brüksel'de AB bayrakları yarıya indirildi; Avrupa Komisyonu, bu adımın İspanya halkıyla dayanışmayı gösterdiğini belirtti. Toledo'da ise hayatını kaybedenleri anmak için düzenlenen törende bir dakikalık saygı duruşunda bulunuldu.

Urda'daki kaza, İspanya'da son yılların en ağır demiryolu facialarından biri olarak kayda geçti. Ülkede 2013'te Santiago de Compostela yakınlarında meydana gelen tren kazasında 80 kişi ölmüştü. Son facianın ardından dikkatler, demiryolu güvenlik sistemlerine ve tren trafiğini yöneten kontrol merkezlerinin sorumluluğuna çevrildi. Soruşturmanın, sistem arızasının ve merkezden verilen talimatların kazadaki rolünü ortaya koyması bekleniyor.