Trump'tan Kanada ürünlerine seçim öncesi vergi muafiyeti

ABD ile Kanada arasındaki gümrük vergisi gerilimi, iki ülkenin ekonomilerinin iç içe geçtiği kuzey eyaletlerinde şirketleri ve seçim kampanyalarını etkiliyor. Cumhuriyetçiler Kongrenin iki kanadındaki çoğunluklarını korumak için 3 Kasım ara seçimlerine hazırlanırken, Kanada ile ticarete bağımlı Maine ve Michigan'daki başa baş Senato yarışları partinin çoğunluğu açısından önem taşıyor.

Bu siyasi ve ekonomik baskı sürerken ABD Başkanı Donald Trump, Kanada'dan ithal edilen bazı tarım ve ormancılık ürünlerine uygulanan yüzde 50 oranındaki gümrük vergisini kaldıran kararnameyi imzaladı. Karar, yeniden seçilmek için zorlu bir yarış veren Cumhuriyetçi Maine Senatörü Susan Collins'in eyaletindeki şirketlere fayda sağlayabilir. Kanada sınırındaki Maine'de faaliyet gösteren şirketleri ve çiftçileri etkileyen gümrük vergilerine çözüm üretilmesi için Collins, Beyaz Saray'a çağrıda bulunmuştu.

Trump'ın Kanada'ya yönelik yüksek vergileri iki ülke arasında anlaşmazlık yaratırken, Kanada'dan belirli ürünleri temin eden Maine ve diğer eyaletlerdeki Amerikan işletmeleri için de maliyet ve tedarik sorunları doğurdu. Collins, kendi eyaletindeki şirketlerle çiftçileri etkileyen tarifelerin çözülmesi için yönetimden adım atılmasını istemişti.

Muafiyetler seçime dört gün kala yürürlüğe girecek

Beyaz Saray'ın duyurduğu karar uyarınca kontrplak levhalar, bazı kağıt ürünleri, belirli makine ve soğutma ekipmanları, ambalaj kasaları ve kutuları ile taze ve kurutulmuş deniz yosunu yüzde 50'lik vergiden muaf tutulacak. Düzenleme, seçimden dört gün önce, 30 Ekim'de yürürlüğe girecek.

Trump, muafiyetlerin etkisini dengelemek amacıyla başka Kanada ürünlerini de aynı orandaki gümrük vergisi kapsamına aldı. Yeni listede halılar, boyalar, atıklar, şampuanlar, kakao tozu ve ahşap tabutların yanı sıra dondurma çubukları, klimalar, sandık tipi derin dondurucular, okçuluk ekipmanları ve kanolar bulunuyor.

Collins, vergi istisnasının Maine'deki yaban mersini, patates, elma ve deniz yosunu üreticilerine yardımcı olacağını söyledi. Bu üreticilerin eyalet ekonomisi için yaşamsal önemde olduğunu, kırsal ve kıyı bölgelerindeki topluluklara destek verdiğini belirtti. Collins, çiftçi ve yetiştiricilerin Kanada'dan gelen, ABD'li tedarikçilerde bulunmayan ya da ancak ciddi ek maliyetle ikame edilebilen özel ekipman, ambalaj malzemesi ve diğer ürünlere bağımlı olduğunu ifade ederek, “Çiftçilerimizin ve yetiştiricilerimizin birçoğu, Amerikan tedarikçilerinden temin edilemeyen ya da ciddi bir maliyet altına girmeden ikame edilemeyen Kanada menşeli özel ekipmanlara, ambalaj malzemelerine ve diğer ürünlere bel bağlıyor” dedi.

Maine'deki seçim yarışında tarifeler tartışılıyor

Anketlerde başa baş görünen yarışta Collins'in koltuğunu kazanmayı hedefleyen Demokrat aday Troy Jackson, gümrük vergilerini 6 Ekim'deki canlı yayın tartışmasında gündeme getirmişti. Trump'ın cuma günü açıkladığı değişikliğin ardından Jackson, başkanın ticaret savaşlarının Maine sakinlerinin yaşamını zorlaştırıp pahalılaştırdığını savundu. Collins'i bu politikaların önünü açmakla ve uygulayıcıların onaylanmasına oy vermekle eleştiren Jackson, rakibinin krizi çözmek için attığı adımın övgüyü hak etmediğini belirterek, “Trump'ın ticaret savaşları Maine sakinleri için hayatı daha zor ve daha pahalı hale getirdi. Susan Collins bu kaosa zemin hazırladı, bunun arkasındaki isimlerin onaylanmasına oy verdi ve şimdi yangını söndürmek için bir bardak su getirdi diye övgü bekliyor” ifadelerini kullandı.

Senato Finans Komisyonu'nun en kıdemli Demokrat üyesi olan Oregon Senatörü Ron Wyden da karara tepki gösterdi. Cuma günü yazılı açıklama yapan Wyden, hamlenin Collins'in siyasi kariyerini kurtarmayı amaçladığını öne sürerek, “Trump'ın Susan Collins'in siyasi kariyerini kurtarmak için son dakikada yaptığı bu çaresiz hamle, Amerikalı seçmenlerin onun zehirli gümrük vergisi politikalarını reddettiğinin itirafıdır” değerlendirmesinde bulundu. Wyden, dünyanın dört bir yanından gelen ürünlere uygulanan ticaret vergilerinin Amerikan ailelerinin ihtiyaç duyduğu binlerce malın fiyatını artırmasının unutulmayacağını da söyledi.

Maine ve Michigan gibi Kanada sınırındaki eyaletlerde yarışan Cumhuriyetçi adaylar, Trump'ın muhafazakâr seçmen tabanına seslenirken bağımsız seçmenleri de kazanmanın yollarını arıyor. Otomobil parçaları, kereste ve meyve toplama ekipmanları dahil pek çok alanda ekonomileri uzun süredir Kanada'yla bağlantılı olan iki eyaletteki kritik Senato yarışlarını kazanmak, Cumhuriyetçilerin Senatodaki dar çoğunluğunu koruması için gerekli görülüyor.

Michigan'da Cumhuriyetçi Senato adayı Mike Rogers daha önce Kanada'yla ticaret savaşının sona erdirilmesi çağrısı yapmıştı. Buna karşın Rogers, Kanada'dan gelen çöplere vergi getirdiği için Trump'ı destekledi ve “Kanada'dan gelen herhangi bir şeye gümrük vergisi koyacaksanız, bu onlarca yıldır eyaletimize döktükleri o kahrolası çöpler olmalı” dedi.

Gümrük vergileri Kansas'ta da siyasi tartışmaya dönüştü. Trump, eylül ayında Kanadalı uçak üreticisi Bombardier'yi ABD pazarından çıkarma tehdidinde bulunmuştu. Şirketin Wichita'da 1500 kişiyi istihdam etmesi nedeniyle bu çıkış, eyalette gündem oldu. Zorlu bir yeniden seçilme yarışı veren Cumhuriyetçi Senatör Roger Marshall'ın da aralarında bulunduğu Kansaslı parlamenterlerin çağrılarının ardından Trump, bu hafta söz konusu yasak tehdidinden vazgeçti.

İki ülke arasında 20 milyar dolarlık ticaret gerilimi

ABD ile Kanada arasındaki son gerilimin arka planında, ağustosta yürürlüğe giren vergiler bulunuyor. İki ülke arasındaki görüşmelerin sonuçsuz kalmasının ardından Trump, Kanada'dan ithal edilen 20 milyar dolarlık ürüne yüzde 50 gümrük vergisi uygulamaya başladı. Kanada da eylül ayında ABD'den aldığı 20 milyar dolarlık mala yüzde 15 ila yüzde 50 arasında değişen tarifeler getirerek karşılık verdi.

Trump'ın vergileri uygulamaya koymasından bu yana iki ülke arasındaki karşılıklı restleşme ve çıkmaz devam ediyor. ABD Başkanı cuma günü yaptığı açıklamada Kanada'nın bir anlaşma üzerinde çalıştığını ileri sürdü. Beyaz Saray Sözcüsü Matthew Middleton da aynı gün alınan kararla ilgili olarak, Trump'ın “Kanada'nın ABD ticaretine yönelik ayrımcı muamelesini ele almaya devam ettiğini” söyledi. Middleton, yeni adımların daha önce ilan edilen gümrük vergilerinin “kapsamını daha da netleştirdiğini” belirtti.

Kanada'nın ABD ile ticaretten sorumlu Bakanı Dominic LeBlanc ise Ottawa yönetiminin Trump'ın son vergi değişikliğini değerlendirdiğini bildirdi. LeBlanc, yazılı açıklamasında Kanada'nın çıkarlarına saygı duyulması koşuluyla daha karşılıklı yarar sağlayan bir ticaret ilişkisi için yapıcı ve iyi niyetli biçimde çalışmaya hazır olduğunu ifade etti.