Türkiye’de Bir İlk: Bursa’nın Afet Anayasası İmzalandı

Bursa Büyükşehir Belediyesi, kentin afetlere karşı daha hazırlıklı ve dirençli hale gelmesi amacıyla oluşturulan Bursa Afet ve Kentsel Dirençlilik Beyannamesi’ni 13 Ekim Dünya Afet Risklerinin Azaltılması Günü’nde imzaladı. Türkiye’de bir ilk niteliği taşıyan ve “Bursa’nın Afet Anayasası” olarak adlandırılan beyanname, afet yaşandıktan sonra müdahale etmek yerine riskleri önceden tespit edip olası zararları azaltmayı merkeze alan bir yönetim anlayışı ortaya koyuyor.

Bursa Büyükşehir Belediye Başkan Vekili Şahin Biba’nın başkanlığında, akademisyenler ve yerel yöneticilerin katılımıyla kamuoyuna duyurulan belge; şehir planlaması, kentsel dönüşüm, ulaşım, altyapı ve sosyal hizmetler başta olmak üzere belediyenin tüm çalışma alanlarında afet güvenliğinin gözetilmesini öngörüyor. Depreme dayanıklı yapılar, güvenli ulaşım ve altyapı, akıllı kent sistemleri ile kırılgan grupların korunması, beyannamenin öncelikli başlıkları arasında yer alıyor.

Afet güvenliği tüm planlama ve yatırımlara taşınacak

Beyannamenin temel yaklaşımına göre afet riskleri yalnızca afet yönetiminden sorumlu birimlerin konusu olmayacak; kentin bütün planlama, yatırım ve hizmet süreçlerine dahil edilecek. Yeni yollar, köprüler, kamu binaları, parklar ve altyapı sistemleri yalnızca günlük ihtiyaçları karşılayıp karşılamadıkları üzerinden değil, afet sırasında ve sonrasında hangi işlevleri üstlenecekleri dikkate alınarak değerlendirilecek.

Bu çerçevede yolların kritik bölgelere ulaşımı sürdürebilmesi, köprülerin afet sonrasında ulaşım ağının devamlılığına katkı sunması ve kamu binalarının hizmet vermeyi sürdürebilmesi hedefleniyor. Parkların ise ihtiyaç halinde toplanma alanı, geçici barınma noktası ve lojistik destek alanı olarak kullanılabilmesi planlanıyor. İmar ve planlama kararlarında zemin özellikleriyle afet risklerinin dikkate alınması, altyapı sistemlerinin de afet sonrasında mümkün olan en kısa sürede yeniden çalışır duruma getirilmesi amaçlanıyor.

Bursa Büyükşehir Belediyesi Afet İşleri ve Risk Yönetimi Dairesi Başkanlığı tarafından hazırlanan beyannamede, afet duyarlı kentsel planlama ve depreme dirençli yapılaşmanın yanı sıra köprü, ulaşım ve altyapı güvenliğine ilişkin taahhütler de bulunuyor. Yapı denetiminde şeffaflığın ve teknik güvencenin artırılması, akıllı şehir uygulamaları ile kent bilgi sistemlerinden yararlanılması da belgenin öne çıkan hedefleri arasında gösteriliyor.

Beyanname yalnızca deprem riskine odaklanmıyor; iklim değişikliği ve çoklu afet ihtimallerini de kapsıyor. Afet eğitimleriyle tatbikatların yaygınlaştırılması, kurumlar arasındaki koordinasyonun güçlendirilmesi, özel gereksinimli bireyler ve diğer kırılgan grupların afetlerden korunmasına yönelik çalışmalar yürütülmesi öngörülüyor.

Belgenin bilimsel altyapısının oluşturulmasında Japonya Uluslararası İşbirliği Ajansı (JICA) ile yürütülen çalışmaların sonuçlarından yararlanıldı. Bu çalışmalar kapsamında Bursa’nın teknik, fiziksel ve sosyal açıdan hassas noktaları bilimsel yöntemlerle incelendi. Beyannameyle elde edilen bilgi ve analizlerin somut, ölçülebilir ve sürdürülebilir hedeflere dönüştürülmesi; ayrıca risk azaltma uygulamalarıyla yatırım önceliklerinin belirlenmesine rehberlik edilmesi amaçlanıyor.

Şahin Biba, afetlere hazırlığın yalnızca kriz anında yapılacak müdahalelerle sınırlı tutulamayacağını belirterek risklerin önceden belirlenmesinin ve zararları azaltacak önlemlerin zamanında hayata geçirilmesinin önemine dikkat çekti. Biba, beyannamenin belediyenin görev ve yetki alanları içinde uygulanabilir, ölçülebilir ve sürdürülebilir taahhütler ortaya koyduğunu ifade etti.

Dirençli bir kent oluşturma sürecinin ailelerden ve mahallelerden başlayarak Bursa’nın tamamına yayılması gerektiğini vurgulayan Biba, kamu kurumları, üniversiteler, meslek odaları, özel sektör ve sivil toplum kuruluşları arasındaki iş birliğinin belirleyici olacağını söyledi. Beyannamenin yalnızca teknik bir metin olarak kalmaması, belediyenin planlama ve yatırım kararlarına yön veren bir çerçeveye dönüşmesi hedefleniyor.

Biba, afet güvenliğinin günlük belediyecilik hizmetlerinden ayrı düşünülemeyeceğini belirterek yatırımların afet koşullarında da yerine getireceği görevlerin hesaba katılacağını kaydetti. Yeni yol projelerinde kritik bölgelere erişim, köprülerde afet sonrasında ulaşımın sürdürülmesi, kamu binalarında hizmetlerin kesintiye uğramaması ve parkların toplanma ile geçici barınma ihtiyaçlarına yanıt verebilmesi değerlendirmeye alınacak.

İmar kararlarında zemin özellikleriyle risk analizlerinin, altyapı yatırımlarında ise sistemlerin afet sonrasında yeniden işler hale gelme süresinin öncelikli ölçütler arasında bulunacağını ifade eden Biba, hazırlık çalışmalarının belediyenin belirli birimleriyle sınırlandırılmayacağını dile getirdi. Planlama, yatırım ve denetim dahil tüm süreçlerde afet risklerinin gözetilmesi gerektiğini belirten Biba, Bursa’nın 17 ilçesiyle birlikte güçlenmesi için kurumların, üniversitelerin, meslek odalarının, sanayi kuruluşlarının ve sivil toplumun katkısına ihtiyaç olduğunu söyledi.

Bursa Afet ve Kentsel Dirençlilik Beyannamesi ile afet güvenliğinin geçici bir çalışma alanı olmaktan çıkarılarak kurumsal bir yönetim standardına dönüştürülmesi amaçlanıyor. Biba, “Dirençli şehirler tesadüfen oluşmaz. Bilgiyle, bilimle, planlamayla, kararlılıkla ve birlikte hareket ederek oluşturulur. Bizim hedefimiz, afet olduğunda ne yapacağını bilen bir Bursa’dan daha fazlasıdır. Biz; afet olmadan önce risklerini bilen, risklerini azaltan, yatırımlarını buna göre planlayan, hizmetlerini kesintisiz sürdürebilen ve her koşulda yaşamaya devam edebilen bir Bursa istiyoruz. Bunun için bugün, Bursa’nın geleceğine verilmiş ortak bir söz ortaya koyuyoruz. Bu sözün adı: Bursa Afet ve Kentsel Dirençlilik Beyannamesi. Beyannamemizin şehrimize ve hemşehrilerimize hayırlı olmasını diliyorum” dedi. Konuşmaların ardından Başkan Vekili Biba, Bursa’nın Afet Anayasası olarak kabul edilen Bursa Afet ve Kentsel Dirençlilik Beyannamesi’ne imza attı.