Türkiye İçin Yüzde 100 Tarife Riski: ABD’de Kritik Oylama

ABD’de Rusya ve İran’a yönelik yeni yaptırımlar öngören düzenlemede kritik aşamaya gelindi. Rus enerji ürünlerinin büyük alıcılarına yönelik yüzde 100’e kadar ek gümrük vergisine imkan tanıyan tasarının Temsilciler Meclisi’nde nihai oylamaya sunulması bekleniyor.

Tasarı Kritik Eşiği Geçti

Temsilciler Meclisi’nde gerçekleştirilen usul oylamasında düzenlemenin nihai görüşmeye taşınması 211’e karşı 214 oyla kabul edildi. Böylece Rusya’nın enerji gelirlerini ve yaptırımları aşmasına yardımcı olan yapıları hedefleyen düzenlemenin önündeki önemli aşamalardan biri geçilmiş oldu.

Tasarı daha önce Senato’dan 86’ya karşı 11 oyla geçmişti. Düzenleme, Rusya’dan petrol ve doğal gaz satın alan başlıca ülkelere karşı ABD yönetimine yeni ticari yaptırım yetkileri verilmesini öngörüyor.

Yüzde 100’e Kadar Ek Tarife Yetkisi

Düzenlemenin en dikkat çeken maddelerinden biri, Rus petrolü ve doğal gazının en büyük alıcılarına yönelik uygulanabilecek ek tarifeler. Tasarı yasalaşırsa ABD Başkanı, belirlenen ülkelerden ABD’ye ithal edilen ürünlere yüzde 100’e kadar ek gümrük vergisi uygulayabilecek. Düzenleme aynı zamanda Rusya’nın enerji sektörü, finans kuruluşları ve yaptırımları aşmak amacıyla kullanıldığı belirtilen “gölge filo” gibi alanlara yönelik yeni tedbirler içeriyor. İran’a ilişkin mevcut yaptırımların kapsamının genişletilmesi de pakette yer alıyor.

Türkiye’nin Adı Senato Metninde Geçmiyor

Senato’dan geçen metinde Türkiye doğrudan hedef ülke olarak belirtilmiyor. Bunun yerine Rus petrolü ve doğal gazının en büyük alıcılarını kapsayan genel bir mekanizma öngörülüyor. Türkiye’nin Rusya ile gerçekleştirdiği enerji ticaretinin büyüklüğü ise Ankara açısından düzenlemenin yakından takip edilmesine neden oluyor. Haziran ayı verilerine göre Türkiye, Çin ve Hindistan’ın ardından Rus fosil yakıtlarının üçüncü büyük alıcısı konumunda bulunuyordu. Türkiye’nin aynı ay Rusya’dan yaptığı fosil yakıt ithalatının değeri 2,3 milyar euro olarak hesaplandı. Bu tutarın yaklaşık 1,4 milyar eurosunu petrol ürünleri, 523 milyon eurosunu boru hattıyla taşınan doğal gaz ve 196 milyon eurosunu ham petrol oluşturdu.

Türkiye’nin de Bulunduğu 10 Ülke Gündeme Geldi

Temsilciler Meclisi’ndeki süreçte Türkiye’nin de bulunduğu 10 ülkenin tarife kapsamına açık şekilde dahil edilmesini öngören ayrı bir değişiklik önerisi gündeme geldi. Öneride Türkiye ile birlikte Çin, Hindistan, Azerbaycan, Macaristan, Slovakya, Birleşik Arap Emirlikleri, Singapur, Kazakistan ve Kırgızistan’ın isimleri yer aldı. Ancak söz konusu ülkelerin doğrudan metne eklenmesini amaçlayan değişiklik önerisi kabul edilmedi. Bu nedenle nihai oylamaya taşınan düzenleme, Türkiye’ye otomatik olarak yüzde 100 ek gümrük vergisi uygulanacağı anlamına gelmiyor.

Türkiye İçin Risk Tamamen Ortadan Kalkmış Değil

Türkiye’nin adının doğrudan metinde bulunmaması, olası yaptırımlar açısından riskin tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Düzenlemenin yasalaşması halinde ABD yönetimi, Rusya’dan büyük miktarda petrol ve doğal gaz satın alan ülkelere yönelik ek tarife uygulama konusunda geniş yetkilere sahip olacak.

Başkana belirli koşullar altında yaptırımları uygulamama veya muafiyet tanıma yetkisinin verilmesi ise Kongre’de tartışılan başlıklar arasında bulunuyor.

Vergi Rus Ürünlerine Değil ABD’ye İhracata Yansıyabilir

Düzenlemedeki önemli ayrıntılardan biri de olası ek tarifelerin uygulanma şekli. Yaptırım mekanizmasının Rusya’dan alınan enerji ürünlerine doğrudan vergi getirmesinden ziyade, hedef alınan ülkelerden ABD’ye gönderilen ürünlere ek tarife uygulanmasına imkan tanıması öngörülüyor.

Bu nedenle Türkiye açısından olası etkinin yalnızca enerji ticaretiyle sınırlı kalmayabileceği, ABD pazarına yapılan ihracatın maliyeti ve rekabet gücü üzerinde de sonuç doğurabileceği değerlendiriliyor.

Süreç Henüz Tamamlanmadı

Tasarının Temsilciler Meclisi’nden geçmesi, Türkiye’ye doğrudan yüzde 100 gümrük vergisi uygulanacağı anlamına gelmeyecek. Düzenlemenin öncelikle Kongre’deki yasama sürecini tamamlaması ve yürürlüğe girmesi gerekiyor. Ardından tarifelerin hangi ülkelere ve hangi kapsamda uygulanacağı konusunda ABD yönetiminin atacağı adımlar belirleyici olacak. Bu nedenle Ankara açısından sürecin en önemli başlıklarını Türkiye’nin Rusya’dan yaptığı enerji ithalatının seyri ve Washington’ın yeni yaptırım yetkisini nasıl kullanacağı oluşturacak.