Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) yayımladığı veriler, üniversite mezunlarının istihdam oranında sınırlı bir gerilemeye işaret ederken, genç işsizliğinin ise yüksek seyrini koruduğunu ortaya koydu. Uzmanlar, mezun sayısındaki artış ile iş gücü piyasasının ihtiyaçları arasındaki uyumsuzluğun gençlerin iş bulma sürecini zorlaştırdığına dikkat çekiyor.
Haberin öne çıkan noktaları
- TÜİK'in 2024 Yükseköğretim İstihdam Göstergeleri verilerine göre, lisans mezunlarının kayıtlı istihdam oranı bir önceki yıl yüzde 75,6 iken 2024 yılında yüzde 75,0'a geriledi. Ön lisans mezunlarında da benzer bir düşüş görüldü. Ön lisans mezunlarında kayıtlı istihdam oranı yüzde 67,7'den yüzde 66,4'e düştü.
Öte yandan, TÜİK İşgücü İstatistikleri Nisan 2026 verilerine göre 15-24 yaş grubundaki işsizlik oranı yüzde 14,5 olarak kaydedildi. İstihdam olanakları, çalışma hayatına yeni adım atan bireylerin karşı karşıya kaldığı sorunlardan biri olmayı sürdürürken, üniversite mezunları da bu tablonun önemli bir bölümünü oluşturuyor.
BÖLÜM SEÇİMİ İSTİHDAMI BELİRLEMEYE DEVAM EDİYOR
TÜİK verileri, mezun olunan bölümün iş bulma olasılığı üzerinde belirleyici etkisini koruduğunu gösteriyor. 2024 yılında lisans düzeyinde kayıtlı istihdam oranının en yüksek olduğu alan yüzde 86,7 ile sağlık ve refah olurken, ön lisans programlarında ise yüzde 76,9 ile mühendislik, imalat ve inşaat alanı ilk sırada yer aldı.
Bu veriler, iş gücü piyasasında bazı alanlara olan talebin diğer bölümlere göre daha yüksek olduğunu ortaya koyarken, mezunların kariyer olanaklarının bölüm tercihlerine göre önemli ölçüde değişebildiğini gösterdi.
Bu durumun temel nedeni mezun sayısı ve istihdam olanaklarının çatışması ve değişen iş gücü piyasasının mezunlardan beklentileri.
Mezun sayısının istihdam olanaklarına uygun olması için YÖK tarafından bazı bölümlerin kapatılması, bazı üniversitelerde azaltılması, bölümlerin kontenjanlarının azaltılması veya artırılması gibi düzenlemeler yapılıyor.
Ayrıca yükseköğretimde değişen iş gücü piyasasının taleplerine uygun lisans ve ön lisans programları açılıyor.
Yükseköğretimde kazanılan bilgi ve becerilerin iş gücü piyasasının beklentileriyle daha güçlü şekilde örtüşmesiyle, mezunların istihdam olanaklarının artırılması hedefleniyor.
VERİLER NE SÖYLÜYOR ?
Resmî veriler, üniversite mezunu işsizlerin toplam sayısını değil, mezunların kayıtlı istihdam oranlarını ortaya koyduğundan "üniversite bitirip işsiz kalan gençlerin sayısı artıyor" ifadesini doğrudan doğrulamıyor.
Ancak lisans ve ön lisans mezunlarının istihdam oranlarında görülen düşüş ile genç işsizliğinin yüzde 14,5 seviyesinde seyretmesi, mezunların iş gücü piyasasına geçişinde zorlukların sürdüğünü gösteriyor.
BARAJIN KALDIRILMASI İSİTHİDAMI ETKİLEYECEK Mİ?
2022 yılında YKS'de TYT'de 150, AYT'de ise 180 puan barajının kaldırılmış ve bu düzenlemenin uzun vadeli etkileri tartışmalara neden olmuştu. Genç işsizliği tartışmaların da öne çıkan başlıklardan biri baraj puanının kaldırılması oldu.
Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Türker Kurt, özel bir haber kanalına yaptığı değerlendirmede barajın kaldırılmasını üniversitelerin pandemi sonrasındaki sürece daha güçlü adım atmasını sağlayacağını ve düzenlemenin yükseköğretime erişimi artırmayı hedeflediğini ifade etti.
İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi'nde yayımlanan "Yüksek Öğretim Kurumları Sınavında Baraj Puanı Uygulamasının Kaldırılması Hakkında Öğretmen Görüşlerinin İncelenmesi" başlıklı araştırmada ise
Haberin öne çıkan noktaları
- öğretmenler, barajın kaldırılmasının olası olumsuz sonuçları arasında eğitim kalitesinde düşüş, nitelikli mezun sayısında azalma ve işsizliğin artabileceğine yönelik değerlendirmelerde bulundu.
Baraj uygulamasının kaldırılmasının istihdama etkisine dair resmi bir veri bulunmasa da eğitimcilerin yaptığı değerlendirme ve açıklamaların çoğu bu düzenlemenin uzun vadede var olan istihdam sorununu arttırabileceği yönünde oldu.
