Üniversite Seçiminde En Büyük Hata Nedir?

Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) sonuçlarının açıklanmasının ardından milyonlarca aday tercihler için bölüm araştırmalarına başladı. Uzmanlara göre bu süreçte yapılan en büyük hata ise yalnızca puan, başarı sırası ya da üniversite odaklı tercih yapmak. Eğitim uzmanları ve Yükseköğretim Kurulu (YÖK), öğrencilerin bölüm seçerken ilgi alanlarını, yetkinliklerini, mezuniyet sonrası istihdam olanaklarını ve üniversitenin akademik imkânlarını birlikte değerlendirmesi gerektiğine dikkat çekiyor. TÜİK'in yayımladığı 2024 yükseköğretim istihdam verileri de doğru alan tercihi ile mezuniyet sonrası iş bulma süresi arasında önemli bir ilişki bulunduğunu ortaya koyuyor.

YÖK Başkanı Özvar: "Tercih yalnızca puanla yapılmamalı"

YÖK Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar, tercih dönemi hakkında yaptığı açıklamada adayların üniversite tercihlerinde yalnızca puan ve sıralamaya odaklanmaması gerektiğini belirtti. Özvar, öğrencilerin ilgi alanlarını, yeteneklerini ve kariyer hedeflerini dikkate alarak tercih yapmalarının uzun vadede daha doğru sonuçlar doğuracağını ifade etti.

Ayrıca adayların YÖK Atlas üzerinden programların kontenjanlarını, başarı sıralarını, öğretim kadrolarını ve diğer akademik göstergeleri incelemesini önerdi.

Eğitim uzmanları da benzer görüşte. Uzmanlara göre, öğrencinin ilgi duyduğu meslek alanından hareket ederek üniversite seçmesi daha sağlıklı bir kariyer planlamasının temelini oluşturuyor.

TÜİK verileri: Her bölüm aynı istihdam fırsatını sunmuyor

Türkiye İstatistik Kurumu'nun 2024 Yükseköğretim İstihdam Göstergeleri araştırması, tercih döneminde mezun sayısı ve istihdam olanakları gibi kriterlere bakarak alan seçimi yapılmasının önemini ortaya koyuyor.

Verilere göre: lisans mezunlarının kayıtlı istihdam oranı yüzde 75,0 olarak gerçekleşirken, lisans mezunlarının yalnızca yüzde 56,1'i mezun olduğu alanla uyumlu bir işte çalışıyor.

Bu veriler, üniversite tercihinde yalnızca "en yüksek puanlı" bölümleri yazmanın tek başına doğru bir strateji olmadığını ortaya koydu.

Öğrencilerin mezuniyet sonrası istihdam oranlarını, mezun sayısını, üniversitenin bölüme yönelik imkânlarını ve sektörün geleceğini de değerlendirmesi gerektiği belirtiliyor.

En sık yapılan tercih hataları

En yaygın yanlış; bölümün içeriğini, istihdam olanaklarını ve sektörünün geleceğini araştırmadan üniversitenin adına ve popülerliğine odaklanmak.

Bunun yanında sosyal çevrenin yönlendirmesi, aile baskısı, popüler mesleklere yönelme ve iş gücü piyasasını dikkate almadan tercih yapılması da öğrencilerin hem eğitim süresince hem de mezuniyet sonrası zorluk yaşamasına neden olabiliyor.

Adayların bölümün geleceğinin yanı sıra üniversitelerin laboratuvar, araştırma, staj ve uluslararası değişim imkânlarını incelemeleri büyük önem taşıyor.

Öğrenci Kendini Tanımalı

Ayrıca birçok uzmana göre öğrencilerin tercih listesi oluşturmadan önce kendilerini tanımaları, yetkinliklerini ve ilgi alanlarını da tercihlerde göz önünde bulundurmaları gerekiyor. Uzmanlara göre öğrenciler; ilgi alanlarını, yetkinliklerini, akademik ve çalışma hayatı hayallerini, gelir beklentilerini, tercih ettikleri çalışma şartlarını da bölüm tercihi yaparken analiz etmeli.

Aynı zamanda uzmanlar tercih sürecinde aile ve sosyal çevrenin öğrencinin yetkinliklerinden bağımsız yönlendirmesinin belirleyici olmaması gerektiğini dile getiriyor.

Öğrencilerin mutlu ve başarılı olabileceği alanın dikkate alınmasının hem akademik başarı hem de mesleki tatmin açısından önemli olduğu vurgulanıyor.

YÖK Atlas tercih yaparken neden incelenmeli?

YÖK tarafından geliştirilen YÖK Atlas, adayların tercih sürecinde yararlanabileceği en kapsamlı ve doğrulanmış resmî veri sunan platformu olarak tercih sürecinde öne çıkıyor. Sistem üzerinden; programların son dört yıla ait başarı sıraları, güncel kontenjan ve doluluk oranları, yerleşen adayların profili, üniversitelerin akademik kadrosu ve diğer üniversiteler arasındaki yeri, mezuniyet sonrası çeşitli göstergeler incelenebiliyor.

Uzmanlar, tercih listesini oluşturmadan önce her bölümün YÖK Atlas sayfasının ayrıntılı olarak incelenmesini öneriyor.

İstihdam verileri tercih listesinde neden önemli?

Türkiye İstatistik Kurumu'nun 2024 Yükseköğretim İstihdam Göstergeleri araştırmasına göre bazı bölümler mezunlarına daha kısa sürede iş bulma imkânı sunarken, bazı alanlarda bu süre çok daha uzun olabiliyor. Ayrıca veriler mezun olunan alanla ilgili işte çalışma oranlarının da bölümden bölüme önemli farklılık gösterdiğini ortaya koyuyor.

Adayların tercih sürecinde yalnızca bugünün değil bölümlerin uzun vadede değişecek iş gücü ihtiyaçlarını da değerlendirmesi gerekiyor. Dijitalleşme ve yapay zekâ gibi dünyada giderek daha fazla yer edinmeye başlayan gelişmeler birçok mesleği değiştirirken, yeni uzmanlık alanlarının ortaya çıkmasına da zemin hazırlıyor.

Tercih listesi hazırlanırken nelere dikkat edilmeli?

Uzmanların ortak önerileri şu şekilde sıralanıyor; tercihler yalnızca puan ve sıralamaya göre yapılmamalı, bölümün eğitim içeriği ve öğretim sistemi incelenmeli, üniversitenin staj, uygulama ve araştırma imkânları araştırılmalı, mezunların istihdam verileri değerlendirilmeli ve uzun vadede istihdam oranı göz önünde bulundurulmalı, öğrencinin ilgi alanı ve yetenekleri göz önünde bulundurulmalı, liste ulaşılması zor, ulaşılabilir ve garanti seçeneklerden dengeli bir şekilde oluşturulmalı, tercihler hazırlanırken YÖK Atlas ve üniversitelerin resmî internet siteleri esas alınmalı.