Uzmanından İstanbul için akrep uyarısı: Çevresini kontrol edin

Yeditepe Üniversitesi Farmasötik Toksikoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Ahmet Aydın, akreplerin yalnızca kırsal bölgelerde değil, metropollerdeki otluk ve çimenlik alanlarda, inşaat yıkıntılarında, çalı ve çırpı birikintilerinin bulunduğu yerlerde de görülebileceğini açıkladı. Aydın, İstanbul’da artan nemin akreplerin yaşam alanlarını genişletmiş olabileceğini ve bu canlıların evlere kadar girebileceğini ifade etti.

Prof. Dr. Ahmet Aydın: Metropollerde de görülebilirler

Akrep popülasyonunun oluşabilmesi için metropollerde kırsal nitelik taşıyan alanların bulunmasının yeterli olabileceğini belirten Prof. Dr. Aydın, otluk, çimenlik, inşaat kalıntıları ve çalı çırpı yığınlarının akrepler açısından uygun barınma alanları oluşturduğunu söyledi. Aydın, “Onlar da doğanın bir parçası. Bugüne kadar yaygın görmesek bile metropollerde de görülebilirler” değerlendirmesinde bulundu.

İstanbul’un mevcut hava koşullarına da dikkat çeken Aydın, kentin şu anda oldukça nemli olduğunu vurguladı. Akreplerin nemli ortamları tercih ettiğini belirten Prof. Dr. Aydın, bu durumun söz konusu canlıların artık konutların içine kadar ulaşmasına neden olmuş olabileceğini dile getirdi.

Türkiye’de bazı akrep türleri ciddi zehir taşıyor

Dünya genelinde binlerce akrep türünün bulunduğunu aktaran Prof. Dr. Aydın, bunların yaklaşık 70’inin insanlarda ağır zehirlenmelere yol açabildiğini söyledi. Türkiye’de de zehirli akrep türlerinin yaşadığını belirten Aydın, özellikle Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde ve nemli alanlarda bu türlere rastlanabildiğini ifade etti.

Türkiye’de en az birkaç akrep türünün ciddi derecede zehirli olduğunu kaydeden Prof. Dr. Aydın, insanlarla karşılaşan akreplerin de çoğunlukla zehirli türler olduğunu belirtti.

Akrep sokmasında hangi belirtiler görülüyor?

Prof. Dr. Aydın, akrep sokmalarının çoğunda ilk belirtilerin sokulan bölgede ortaya çıktığını söyledi. Buna göre ağrı, kızarıklık ve şişlik, lokal olarak görülen başlıca etkiler arasında yer alıyor. Aydın, akrep zehirlenmesi şüphesi yaşayan kişilerin mümkün olduğunca hızlı şekilde bir sağlık kuruluşuna başvurması gerektiğini vurguladı.

Solunumun durması, kalbin durması veya kalp çarpıntısı gibi sistemik etkilerin daha az görüldüğünü belirten Aydın, zehirlenmenin boyutunu akrebin büyüklüğünün, sokma sayısının ve vücuda giren zehir miktarının belirlediğini anlattı. Zehir miktarı düşük olduğunda belirtilerin çoğunlukla lokal etkilerle sınırlı kaldığını söyleyen Prof. Dr. Aydın, daha ağır zehirlenmelerde solunum hızlanması ve kalp çarpıntısı gibi sistemik belirtilerin görülebileceğini ifade etti.

Ciddi vakalarda antivenom uygulanabiliyor

Akrep zehirlenmesinin ağır seyretmesi halinde acil servislerde antivenom tedavisinin uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Aydın, bu tedavinin halk arasında “akrep serumu” veya akrep panzehiri olarak bilindiğini söyledi. Aydın, acil serviste yapılan değerlendirme sonucunda zehirlenmenin ciddi olduğuna karar verilirse acil tıp uzmanları ve klinisyenlerin antivenom kullanımına başvurabileceğini kaydetti.

Prof. Dr. Aydın, akrep sokmalarının büyük bölümünde panzehir verilmesine gerek kalmadan hastaların kısa süre içinde kendiliğinden iyileşebildiğini de sözlerine ekledi. Bununla birlikte, belirtilerin şiddeti ve zehirlenmenin düzeyi açısından sağlık kuruluşunda değerlendirme yapılmasının önem taşıdığını belirtti.

Bir akrep görüldüğünde çevresi de incelenmeli

Prof. Dr. Ahmet Aydın, tek bir akreple karşılaşılmasının çevrede başka akreplerin bulunmadığı anlamına gelmediğini söyledi. Bir bölgede akrep görülmesi halinde yakın çevrenin de dikkatle kontrol edilmesi gerektiğini belirten Aydın, anne akreplerin yaklaşık 60 yavru doğurabildiğini aktardı.

Aydın, vatandaşların “Bir tane gördük, sonra uzaklaştı” düşüncesiyle hareket etmemesi gerektiğini vurgulayarak, görülen akrebin bulunduğu alanın çevresinde başka akrep olup olmadığının araştırılmasını istedi.

Evlerde ve bahçelerde alınabilecek önlemler

Evlerde akreplerin içeri girmesini önlemek için pencerelere sineklik takılmasını öneren Prof. Dr. Aydın, sık dokunmuş ve sinek geçirmeyen tellerin kullanılmasını tavsiye etti. Bu tür sinekliklerin pencereler açıkken dahi akreplerin eve girişini engelleyebileceğini belirtti.

Bahçeli ve müstakil evlerde yaşayanların da akreplerin saklanabileceği ortamlar oluşturmaması gerektiğini ifade eden Aydın, evlerin çevresinde çalı çırpı yığınları bulundurulmaması uyarısında bulundu. Prof. Dr. Aydın, bu tür birikintilerin akrepler için ideal bir yaşam alanı oluşturduğunu söyledi.

Akreplerin insanlara saldırmak amacıyla hareket etmediğini de vurgulayan Aydın, bu canlıların kendi yaşamlarını sürdürmeye çalıştığını belirtti. Üzerine basılmadığı, sıkıştırılmadığı veya kurcalanmadığı sürece akreplerden insanlara yönelik bir saldırı beklenmediğini ifade etti.

Piknik yapanlara ayakkabı ve kıyafet kontrolü uyarısı

Yaz aylarında piknik ve kırsal alanlarda bulunan vatandaşlara da seslenen Prof. Dr. Aydın, dışarıda çıkarılan ya da evin dışında bırakılan ayakkabıların yeniden giyilmeden önce mutlaka kontrol edilmesini istedi. Aynı şekilde kıyafetlerin de kullanılmadan önce dikkatle incelenmesi gerektiğini belirtti.

Ayakkabıların iç bölümünün kapalı olması nedeniyle ciddi bir nem kaynağı oluşturduğunu anlatan Aydın, ayağın ayakkabıya sokulması sırasında içeride bulunan bir akrep ya da başka bir böceğin istenmeyen sokmalara neden olabileceğini söyledi.

İstanbul’da çok sayıda vaka beklenmiyor

Prof. Dr. Ahmet Aydın, İstanbul’da çok sayıda akrep sokması vakası yaşanmasını beklemediklerini açıkladı. Akrep sokmalarının özellikle kırsal bölgelerde ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde daha sık görülebileceğini belirten Aydın, vatandaşların çevresel önlemlere ve kişisel kontrollere dikkat etmesinin yeterli olacağını ifade etti.