Haberin öne çıkan noktaları
- Deniz Yavuzyılmaz, BYD’nin Manisa’da kurmayı taahhüt ettiği 1 milyar dolarlık yatırımı askıya aldığını ve vergi muafiyetleri nedeniyle kamu zararının 615 milyon doları geçtiğini öne sürdü. Milletvekili, sağlanan teşviklerin geri alınması ve tutarın faiziyle tahsil edilmesi için bakanlıklara çağrı yaptı.
YENİ Parti Zonguldak Milletvekili Deniz Yavuzyılmaz, Çinli otomotiv üreticisi BYD’nin Türkiye’de kurmayı taahhüt ettiği 1 milyar dolarlık fabrikayı askıya aldığını belirterek şirketin yararlandığı vergi muafiyetleri nedeniyle kamunun 615 milyon doları, yaklaşık 30 milyar lirayı aşan kayba uğradığını iddia etti. Yavuzyılmaz, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır ile Ticaret Bakanı Ömer Bolat’a seslenerek BYD’ye sağlanan desteklerin geri alınmasını istedi.
Temmuz 2024’te teşvik belgesi ve yatırım anlaşması gündeme geldi
Yavuzyılmaz’ın açıklamasına göre süreç, 2024 yılının temmuz ayında Ticaret Bakanlığının yatırım teşvik belgesi kapsamındaki ithalatı ek gümrük vergilerinden muaf tutmasıyla başladı. Milletvekili, 8 Temmuz 2024’te Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile BYD arasında 1 milyar dolarlık yatırım anlaşması imzalandığını, ancak anlaşmanın ayrıntılarının kamuoyuyla paylaşılmadığını savundu.
Yavuzyılmaz, yatırımın teşviklerle desteklenmesine karşın anlaşmanın kapsamının gizli tutulduğunu ileri sürdü.
Haziran 2026’da Manisa projesinin askıya alındığı açıklandı
Milletvekilinin aktardığı bilgilere göre BYD, 10 Haziran 2026’da Manisa yatırımı için henüz bir takvim belirlenmediğini ve projenin askıya alındığını duyurdu. Yavuzyılmaz, anlaşmanın imzalandığı Temmuz 2024 ile projenin askıya alındığının açıklandığı Haziran 2026 arasındaki dönemde şirketin vergi indirimlerinden yararlanarak Türkiye’de 59 bin 168 araç sattığını öne sürdü.
Yavuzyılmaz, bu satışların otomotiv sektöründe adil rekabet koşullarını bozduğunu iddia etti. BYD’ye tanınan muafiyetlerin, yatırımın hayata geçirilmemesi halinde kamu açısından doğurduğu sonucu da açıklamasının merkezine aldı.
615 milyon dolarlık vergi kaybı hesabı
Yavuzyılmaz, kamu zararının hesaplanmasında araç başına ortalama 11 bin 500 dolarlık gümrük öncesi fiyatı esas aldığını bildirdi. Hesaplamasında gümrük vergisi ile ek vergi muafiyetlerinin ÖTV ve KDV matrahlarında oluşturduğu zincirleme etkiyi de dikkate aldığını belirten milletvekili, toplam kaybın 615 milyon doları aştığını ifade etti. Bu tutarı yaklaşık 30 milyar liraya karşılık gelen bir kayıp olarak nitelendirdi.
Bakanlara teşvikleri geri alma ve tahsilat çağrısı
Yavuzyılmaz, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır’dan BYD’nin taahhüt ettiği fabrikayı derhal kurmasını sağlamasını; yatırım gerçekleşmeyecekse teşvik belgesini iptal ederek şirkete verilen devlet desteklerini geri almasını istedi.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat’a ise Çin menşeli araçlara uygulanan vergiler kapsamında BYD’yi muaf tutan düzenlemeleri yürürlükten kaldırma çağrısı yaptı. Yavuzyılmaz, zamanaşımı süresi dolmadan devletin ve vatandaşların hakkı olduğunu söylediği 615 milyon doların BYD’den faiziyle birlikte tahsil edilmesini talep etti.
