Yedi ülke R4+E3 formatında ilk kez Türkiye’de buluşacak

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, bugün İstanbul’da R4 ve R4+E3 formatlarındaki dışişleri bakanları toplantılarını gerçekleştirecek. Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın yer aldığı R4 ile İngiltere, Almanya ve Fransa’dan oluşan E3’ü bir araya getirecek buluşma, bu yedi ülkenin R4+E3 formatında Türkiye’deki ilk toplantısı olacak.

Toplantılara altı ülkenin dışişleri bakanı katılacak

İstanbul’daki görüşmelere Almanya Dışişleri Bakanı Johann David Wadephul, İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband, Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot, Mısır Dışişleri Bakanı Bedir Abdulati, Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammad Ishaq Dar ve Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan iştirak edecek. Toplantılara Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ev sahipliği yapacak.

Görüşmelerin gündeminde Filistin meselesi, Hürmüz Boğazı’ndaki durum, Yemen’le bağlantılı gelişmeler ve Rusya-Ukrayna Savaşı’na çözüm arayışları bulunuyor. Bakanların ayrıca R4 ve E3 ülkeleri arasında gelecek dönemde geliştirilebilecek işbirliği ve koordinasyon olanaklarını değerlendirmesi bekleniyor.

Fidan bölgesel sorumluluk ve işbirliği mesajı verecek

Fidan’ın toplantılardaki konuşmalarında, bölgesel güvenliğin sağlanmasında öncelikli sorumluluğun bölge ülkelerinde olduğuna dikkat çekmesi öngörülüyor. Türkiye’nin bu yaklaşımla, bölgesel sahiplenme temelindeki işbirliği mekanizmalarını güçlendirmeye öncelik verdiğini de vurgulaması bekleniyor.

Dışişleri Bakanı’nın mevcut ihtilafların birbirini beslemesine, çatışmaların yeni bölgelere taşınmasına ve bölgesel gerilimlerin daha geniş çaplı istikrarsızlığa dönüşmesine izin verilmemesi gerektiğini dile getirmesi bekleniyor. Fidan’ın, İsrail’in Filistin’deki işgalinin sürmesi, uluslararası toplumun barış çabalarını sekteye uğratan uzlaşmaz tutumu ve bölge genelindeki saldırganlığının Orta Doğu’daki gerilimlerin başlıca nedeni olduğunu yeniden vurgulaması öngörülüyor.

Fidan’ın, tüm devletlerin Kudüs’ün tarihî ve hukuki statüsüne zarar verebilecek, iki devletli çözüm çabalarını zayıflatabilecek adımlardan kaçınması gerektiğini belirtmesi bekleniyor. İsrail’in yasa dışı yerleşimleri genişletme girişimleri ve yasa dışı yerleşimci terörünü teşvik etmesi karşısında uluslararası toplumun kararlı davranmasının ve İsrail üzerindeki baskıyı artırmasının önemine de işaret etmesi öngörülüyor.

Hürmüz, Yemen ve Suriye gündemde

ABD ile İran arasındaki anlaşmazlığın ancak diplomasi ve diyalog yoluyla çözülebileceğini ifade etmesi beklenen Fidan’ın, askerî yöntemlerin kalıcı çözüm getirmediğini ve bölgedeki kırılganlıkları artırarak daha geniş bir çatışma riskini beraberinde getirdiğini kaydetmesi öngörülüyor. Bakanın, Hürmüz ve Babulmendeb boğazlarında seyrüsefer özgürlüğünün kalıcı biçimde sağlanmasının bölgesel ve küresel istikrar açısından hayati olduğunu vurgulaması bekleniyor.

Fidan’ın, Husilerin Suudi Arabistan’da sivilleri ve sivil altyapıyı hedef alan saldırılarına karşı Türkiye’nin Suudi Arabistan’ın güvenliğini korumaya yönelik desteğini teyit etmesi bekleniyor. Bakanın ayrıca Mekke Savunma İttifakı’nın ortaya koyduğu dayanışma ve ortak güvenlik anlayışının önemine dikkat çekmesi öngörülüyor.

Suriye’de istikrar ve refahın güçlendirilmesine R4 ve E3 ülkelerinin değerli katkılar sunduğunu belirtmesi beklenen Fidan’ın, İsrail’in Suriye’yi istikrarsızlaştırmayı amaçlayan eylemlerini sürdürdüğüne de işaret etmesi öngörülüyor.

Karadeniz ve Rusya-Ukrayna Savaşı için diplomasi vurgusu

Türkiye’nin Karadeniz’e kıyıdaş bir ülke olarak Rusya-Ukrayna Savaşı’nın bu denize yayılmasını önlemek ve Karadeniz’de sivil can kayıplarının sona ermesini sağlamak amacıyla taraflara uyarılarını ve çözüm önerilerini iletmeyi sürdürdüğünü Fidan’ın kaydetmesi bekleniyor.

Bakanın, Rusya ile Ukrayna arasında yoğunlaşan çatışmaların bölgesel güvenlik açısından doğurduğu risklere dikkat çekerek Türkiye’nin savaşın diyalog ve diplomasi yoluyla sona erdirilmesi için gereken her türlü desteği sunmaya hazır olduğunu yinelemesi öngörülüyor.

R4 ve E3 mekanizmalarının geçmişi

Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın oluşturduğu R4 mekanizması, bölgesel sahiplenme anlayışıyla kalıcı istikrarı desteklemeyi ve bölgesel konularda diyaloğu geliştirmeyi hedefliyor. R4 dışişleri bakanları bugüne kadar altı kez bir araya geldi. İlk toplantı 18 Mart’ta Riyad’da yapıldı; son buluşma ise Birleşmiş Milletler Genel Kurulu Yüksek Düzeyli Haftası kapsamında 21 Eylül’de New York’ta düzenlendi.

Almanya, İngiltere ve Fransa’nın yer aldığı E3 mekanizması, 2003’ten itibaren İran’ın nükleer programı konusunda yürütülen üçlü diplomatik işbirliği çerçevesinde ortaya çıktı. Yapı zaman içinde farklı bölgesel ve uluslararası meselelerde ortak diplomatik girişimlerde bulunan bir oluşuma dönüştü.