YÖK’ün haftanın üniversite çalışmalarında yerli sonar ve beyin ameliyatlarına dijital ikiz öne çıktı

Üniversitelerde sağlık araştırmalarından deniz bilimlerine, arama kurtarma teknolojilerinden yapay zeka uygulamalarına kadar farklı alanlarda çalışmalar yürütülüyor. Bu projeler; hastalıkların incelenmesi, deniz araştırma altyapısının geliştirilmesi, su altındaki hedeflerin bulunması ve kritik yapıların güvenliğinin izlenmesi gibi konularda yeni olanaklar sunuyor.

Yükseköğretim Kurulu (YÖK), üniversitelerin haftanın öne çıkan çalışmalarını paylaştı. Duyuruda Atatürk Üniversitesi öncülüğünde gerçekleştirilen geniş kapsamlı moleküler araştırmanın yanı sıra Dokuz Eylül Üniversitesinin deniz bilimleri faaliyetleri, yerli sonar sistemi, beyin ameliyatları için dijital ikiz, köprülerde hasar tespitine yönelik yapay zeka modeli ve Harran Üniversitesinin öğrencilere desteği yer aldı.

4 bin 444 kişinin moleküler verileri incelendi

Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesinin öncülük ettiği ve uluslararası bilimsel dergi Nature Communications’ta yayımlanan araştırmada, 98 farklı sağlık durumuna sahip 4 bin 444 kişinin moleküler verileri değerlendirildi. “Whole Blood Transcriptomics Atlas Across Human Diseases” başlıklı çalışma kapsamında kanser, Alzheimer, Parkinson, diyabet ve kalp-damar hastalıkları da dahil olmak üzere farklı sağlık durumlarıyla ilişkili kan örnekleri analiz edildi.

Araştırmada makine öğrenmesi yöntemlerinden de yararlanıldı. Çalışmanın, hastalıkların erken teşhisinde kullanılabilecek biyobelirteçlerin belirlenmesine, hastalık süreçlerinin izlenmesine ve kişiye özel tedavi yaklaşımlarının geliştirilmesine yönelik araştırmalara katkı sunması bekleniyor.

Dokuz Eylül Üniversitesinin araştırma seferleri

Dokuz Eylül Üniversitesi (DEÜ) Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Enstitüsü, Ege, Marmara ve Karadeniz’in yanı sıra Akdeniz’de de bilimsel çalışmalar yürütüyor. Enstitünün araştırma gemisi R/V Koca Piri Reis ile bugüne kadar 500’ü aşkın bilimsel sefer gerçekleştirildi.

Sekiz lisansüstü programı aracılığıyla uzman yetiştiren Enstitü, araştırma olanaklarını genişletmek ve daha kapsamlı bilimsel seferler düzenlemek amacıyla çalışmalarını sürdürüyor. Cumhurbaşkanlığına sunulan R/V Emir Çakabey Yeni Araştırma Gemisi Projesi de bu hedef doğrultusunda araştırma altyapısının güçlendirilmesini amaçlıyor.

Arama kurtarma için taşınabilir sonar

OSTİM Teknik Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Öğretim Üyesi Doç. Dr. Metin Balcı ve ekibi, su altındaki hedefleri yüksek çözünürlükte görüntüleyebilen yerli bir sonar sistemi geliştirdi. Taşınabilir olarak tasarlanan sistem; su altında kaybolan araç ve kişilerin aranması, hedeflerin belirlenmesi ve deniz ya da göl tabanının görüntülenmesi için kullanılabilecek.

Ar-Ge çalışmaları çerçevesinde toplam altı sonar sistemi üretildi. Bu sistemlerin beşi Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığına (AFAD) teslim edildi.

Beyin ameliyatları sanal ortamda planlanabilecek

Hacettepe Üniversitesi Nöroşirürji Eğitim, Araştırma ve İnovasyon Merkezi (HÜNERİM) bünyesinde, riskli ve karmaşık beyin ameliyatlarının sanal ortamda planlanmasına yardımcı olacak yerli bir dijital ikiz sistemi geliştirildi. Kişiselleştirilmiş Cerrahi Anatomi Görselleştirme Platformu (Persanavi), hastaların radyolojik görüntülerini kullanarak beyin dokusu, damarlar, sinirler ve hastalıklı bölgelerin üç boyutlu modellerini oluşturuyor.

Yapay zeka ve bilgisayar teknolojilerinden yararlanan platform, günler sürebilen modelleme işleminin dakikalar içinde tamamlanmasını sağlıyor. Böylece cerrahi planlama sürecinde zaman tasarrufu hedefleniyor.

Köprülerde yapısal hasar erken tespit edilebilecek

Afyon Kocatepe Üniversitesi Dr. Öğr. Üyesi Murat Hiçyılmaz’ın geliştirdiği CwBot adlı yapay zeka modeli, çelik köprülerde ve kafes taşıyıcı sistemlerde meydana gelebilecek yapısal hasarları belirlemeye yönelik tasarlandı. Deprem, rüzgar, korozyon ve aşırı kullanımın yol açabileceği sorunların erkenden saptanması için köprülerdeki titreşimleri analiz ediyor.

Modelin, köprü ve viyadük gibi yapıların güvenliğinin izlenmesine, olası hasarların erken fark edilmesine ve bakım çalışmalarının planlanmasına katkı sağlaması bekleniyor.

Genç Mağaza 5 binden fazla öğrenciye ulaştı

Harran Üniversitesinde ihtiyaç sahibi öğrencilerin giyim ve ayakkabı gereksinimlerini ücretsiz karşılamak amacıyla Genç Mağaza kuruldu. 2022’den bu yana 5 binden fazla öğrenciye ulaşan mağaza, bu yıl da yaklaşık 2 bin öğrenciye destek verdi.