AB-Çin ticaret açığı büyüyor: Avrupa yeni önlemlere hazırlanıyor

Avrupa Birliği ile Çin arasındaki ekonomik gerilim, büyüyen ticaret açığı ve Avrupa sanayisinin rekabet gücüne yönelik endişeler nedeniyle yeni bir boyuta ulaştı. AB’nin Çin karşısındaki mal ticareti açığı 2024’te 304,5 milyar dolar seviyesindeyken, 2025’te 359,8 milyar dolara çıktı. Fransa ve Almanya, Çin’in düşük maliyetli üretimine karşı Avrupa pazarına erişimi gerektiğinde kısıtlayabilecek koruma araçlarının oluşturulmasını istiyor.

Ne oldu?

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Avrupa Birliği Komisyonuna gönderdikleri ortak mektupla yeni ticari savunma mekanizmaları kurulması çağrısında bulundu. İki lider, ekonomik baskı durumlarında Çinli şirketlerin Avrupa pazarına erişiminin hızla sınırlandırılmasına olanak sağlayacak düzenlemelerin hazırlanmasını talep etti.

Bu tartışmalar sürerken Çin ve AB heyetleri, ticaret ile yatırım ilişkilerini değerlendirmek üzere Pekin’de iki gün sürecek görüşmelere başladı. Toplantılar, taraflar arasındaki ekonomik ilişkilerin geleceği açısından kritik bir aşama olarak görülüyor.

Ticaret açığı neden büyüdü?

AB’nin geçen yıl Çin’den yaptığı ithalat yüzde 6,4 artarken, Çin’e gerçekleştirdiği ihracat yüzde 6,5 geriledi. Çin’den alınan ürünlerin yüzde 97,3’ünü imalat sanayisi ürünleri oluşturdu. Elektronik, makine, otomotiv ve kimya sektörlerinde Çinli üreticilerin artan rekabet gücü, Avrupa’daki sanayi kuruluşları üzerindeki baskıyı daha da artırdı.

Avrupa’da sanayisizleşme ve dışa bağımlılık konusundaki kaygılar da bu tablonun etkisiyle güçleniyor. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, eylülde yaptığı açıklamada Avrupa’nın yeni bir “Çin şoku” ile karşı karşıya olduğunu savundu.

Avrupa hangi risklerden endişe ediyor?

Avrupa tarafına göre Çin’in devlet destekleriyle geliştirdiği üretim kapasitesi, ülke içindeki talebi aşmış durumda. Bu nedenle düşük fiyatlı ürünlerin küresel pazarlara yönelmesi, Avrupalı üreticilerin rekabet gücünü zayıflatıyor. Özellikle otomotiv, çelik, makine ve teknoloji sektörleri, bu baskının en fazla hissedildiği alanlar arasında gösteriliyor.

Hangi önlemler gündemde?

AB’nin değerlendirdiği seçenekler arasında kritik sektörlerde tedarik kaynaklarının en az üç ülkeye yayılması bulunuyor. Ayrıca ticari misillemelerden zarar gören şirketler için bir dayanışma fonu kurulması ve Avrupa Komisyonuna yeni gümrük tarifeleri uygulama yetkisi verilmesi de gündemde.

Macron ve Merz’in önerisi doğrultusunda, ekonomik baskı oluşması halinde Avrupa pazarına erişimin kısa sürede kesilmesini sağlayacak ayrı bir mekanizma üzerinde de duruluyor. Mart ayında açıklanan Sanayi Hızlandırma Yasası tasarısı ise kamu ihalelerinde Avrupa menşeli ürünlere öncelik verilmesini ve yerli üretimin desteklenmesini öngörüyor.

Kim ne dedi?

Pekin yönetimi, Avrupa’nın planladığı düzenlemelerin Çinli şirketlere karşı ayrımcı bir niteliğe sahip olacağını savundu. Çin Ticaret Bakanlığı, korumacı politikaların rekabet gücünü yükseltmeyeceğini bildirdi. Bakanlık ayrıca ekonomik ayrışmanın ve tedarik zincirlerinde yaşanabilecek kopuşların hem Avrupa’ya hem de Çin’e zarar vereceği uyarısında bulundu.

Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi de tarafların ticaret savaşına sürüklenmemesi gerektiğini vurguladı.

Şimdi ne olacak?

Çin Ticaret Bakanı Vang Vıntao ile AB Komisyonunun Ticaretten Sorumlu Üyesi Maros Sefcovic’in başkanlık ettiği heyetler, Pekin’de ticaret dengesi, ihracat kontrolleri ve yatırım koşullarını ele alacak. İki gün sürecek temasların ardından AB liderlerine gelecek hafta bilgilendirme yapılacak.

Yeni ticari koruma araçlarının yürürlüğe girmesi ise AB liderleri arasında uzlaşma sağlanmasına bağlı olacak. Taraflar arasında anlaşma oluşması halinde söz konusu mekanizmaların aralık ayında devreye alınması bekleniyor.