ABD’den Çin’e petrol taşımanın maliyeti 80 milyon dolara çıktı

İran savaşı, küresel petrol ticaretinde taşımacılık kaynaklı baskıyı artırdı. Çatışmaların ardından tankerlerin daha uzun ve verimsiz güzergâhlara yönelmesi, piyasadaki gemi bulunabilirliğini azalttı; navlun ücretleri de rekor düzeylere çıktı. Bu gelişmeler petrol fiyatlarının yanı sıra rafinerilerin tedarik tercihlerini ve ticaret rotalarını da etkiliyor.

ABD Körfez Kıyısı’ndan Çin’e ham petrol taşıyan bir süper tankerin navlun bedeli ekim ayının başında 80 milyon dolara kadar ulaştı. Bu tutar, savaş öncesinde yıllar boyunca görülen ortalama maliyetin yaklaşık 10 katı oldu. Fiyatlar rekor seviyelerden bir miktar gerilese de bu hafta ABD’den Asya’ya petrol götüren bir süper tankerin taşınması yaklaşık 60 milyon dolara mal oluyor.

Hürmüz Boğazı çevresindeki taşımacılık düzeninin değişmesi, tankerlerin sefer sürelerini uzatan etkenler arasında yer alıyor. Umman Körfezi’nde gemiden gemiye petrol aktarımının artması, büyük tankerlerin bölgede haftalarca beklemesine yol açıyor. Bu transferlerde kullanılan çok büyük ham petrol tankerlerinden (VLCC) oluşan filo yaklaşık 80 gemiye ulaştı.

Kpler verilerine göre Irak’ın Basra kentinden Umman’ın Sohar kıyılarına yapılan gidiş-dönüş yolculukları ortalama 23 gün sürüyor. Normal koşullarda 9-10 gün olması beklenen sefer süresindeki bu artış, tankerlerin başka güzergâhlarda kullanılmasını güçleştiriyor.

Yüksek navlun giderleri, Asya rafinerilerinin ABD’den ham petrol alımlarını da düşürdü. Asya rafinerilerinin kasım teslimatlı ABD ham petrolü siparişleri, eylül ayına kıyasla yaklaşık yüzde 50 azalarak 25 milyon varile indi. Gemi takip analistleri, siparişlerin bu düzeyde kalması durumunda Asya’nın kasımda teslim alacağı ABD ham petrolü miktarının son yedi yılın en düşük seviyesine gerileyebileceğini belirtiyor.

Navlun baskısı tedarik tercihlerini ve fiyatları değiştiriyor

Valero Energy’nin Uluslararası Ham Petrol Tedarik ve Ticaretinden Sorumlu Başkan Yardımcısı Randy Hawkins, ABD Körfez Kıyısı’ndan Asya’ya petrol taşıma maliyetinin varil başına 30-35 dolara çıktığını bildirdi. Hawkins, bu giderin 2025’te ortalama 5 dolar düzeyinde olduğunu hatırlattı.

Taşıma masraflarını azaltmaya çalışan Asyalı alıcılar Orta Doğu petrolüne daha fazla yöneliyor ve teslimat esaslı alımları tercih ediyor. Avrupa’daki rafineriler de petrolü uzak bölgelerden getirmek yerine yakın tedarik kaynaklarına ağırlık veriyor. Bu kayma bazı ham petrol türlerinin fiyatını yukarı çekerken, uzun mesafeli taşımacılığa bağımlı petrol türlerinde iskontoları büyütüyor.

Wood Mackenzie verilerine göre Norveç’in Johan Sverdrup petrolü, Brent’e kıyasla varil başına 24 dolarlık rekor primle işlem görüyor. Batı Afrika petrolünün bazı türlerinde ise yüksek nakliye giderlerini dengelemek için Brent’e göre varil başına 20 dolara ulaşan indirimler uygulanıyor. ABD’de WTI petrolünün Midland East Houston merkezindeki primi de eylül başında 3 doların üzerindeyken 0,25 dolara geriledi.

İran savaşıyla değişen rotalar, tankerlerin daha uzun süre seferde kalmasına ve küresel gemi arzının daralmasına neden oluyor. Böylece taşımacılık maliyetlerindeki artış hem rafinerilerin hangi ülkelerden petrol alacağını hem de farklı ham petrol türleri arasındaki fiyat farklarını etkiliyor. Navlun ücretlerinin yüksek kalması halinde ABD’den Asya’ya sevkiyatın zayıf seyretmesi ve küresel petrol ticaretindeki yön değişiminin daha belirgin hale gelmesi bekleniyor.